II SA/Bk 2/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Referendarz sądowy Tomasz Oleksicki po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi A. S. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] listopada 2007 r. Nr [...] w przedmiocie nakazania rozebrania przez zasypanie samowolnie wybudowanego stawu postanawia - oddalić wniosek A. S. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z H. K. (konkubent), K. i P. S. (syn i synowa) oraz synami K. S. i P. S. Jedyne źródło utrzymania rodziny stanowi dochód uzyskiwany przez skarżącą z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego w wysokości 764,97 zł miesięcznie (9179,68 zł rocznie). H. K., K. i P. S. pozostają osobami bezrobotnymi, nie osiągają dochodu. Synowie Piotr i K. S. uczęszczają do szkół. W skład majątku wnioskodawczyni wchodzą: dom o powierzchni [...] m², nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha oraz zabudowania gospodarcze (stodoła, chlew, garaż) – k. 12 – 13. Pismem z dnia [...] stycznia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wezwał A. S. do złożenia oświadczenia, w którym należało wskazać: wysokość ponoszonych miesięcznie wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem wnioskodawczyni oraz osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, z jednoczesnym podaniem ich wysokości (np. opłaty ponoszone za prąd, wodę, telefon, zakup żywności, lekarstwa, opiekę medyczną itp.); czy we wskazanym w złożonym wniosku gospodarstwie rolnym prowadzona jest działalność produkcyjna, jeżeli tak to, jakiego rodzaju (należało przy tym określić stan inwentarza żywego i posiadane maszyny rolnicze); czy na określoną we wniosku nieruchomość rolną skarżąca otrzymała w roku bieżącym dopłaty z Unii Europejskiej - należało określić w jakiej wysokości i kiedy; dochód uzyskany przez A. S. i P. S. z tytułu sprzedaży tytoniu zakontraktowanego w 2007 r., przy czym należało wskazać kiedy w/w uzyskali środki pieniężne z tego tytułu; czy bezrobotny syn i synowa wnioskodawczyni tj. P. S. i K. S. są zarejestrowani w urzędzie pracy i czy otrzymują zasiłki dla bezrobotnych (należało podać w jakiej wysokości); czy bezrobotny konkubent skarżącej H. K. jest zarejestrowany w urzędzie pracy i czy otrzymuje zasiłek dla bezrobotnych (należało podać w jakiej wysokości); czy wnioskodawczyni i osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają samochód osobowy, należało określić jego markę, rok produkcji oraz wysokość kosztów miesięcznej eksploatacji pojazdu. Wnioskodawczyni została zobligowana do nadesłania: zaświadczenia o wysokości miesięcznego dochodu uzyskiwanego z tytułu sprzedaży mleka ( lub ostatnią fakturę) oraz faktury ze sprzedaży innych płodów rolnych (w tym tytoniu) za okres trzech ostatnich miesięcy (k. 15). W odpowiedzi na powyższe wezwanie A. S. dołączyła do akt sprawy: zaświadczenia Powiatowego Urzędu Pracy w A. z dnia [...] stycznia 2008 r. (k. 19-20); faktury VAT (k. 22-29, k. 33-34 k. 54-55); kserokopie dowodów rejestracyjnych k. 40; decyzje Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w B. z dnia [...] grudnia 2007 r., [...] stycznia 2008 r., [...] stycznia 2008 r. w sprawie przyznania płatności producentowi surowca tytoniowego (k. 21, k. 44-45); decyzje Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w A. z dnia [...] października 2006 r. w przedmiocie przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, z dnia [...] listopada 2006 r. w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych (k. 30, k. 32); decyzję Wójta Gminy A. z dnia [...] lutego 2007 r. w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2007 r. w podatku od nieruchomości (k. 28); upomnienie Wójta Gminy A. z dnia 18 października 2007 r. (k. 29); decyzję Wójta Gminy S. w sprawie wymiaru podatku rolnego na 2007 r. (k. 55); ubezpieczenie OC PZU z dnia [...] stycznia 2008 r. (k. 46); rachunki poświadczające wysokość ponoszonych wydatków (k. 35 - 37, k. 38, k. 41 - 43). Zgodnie z treścią art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W złożonym oświadczeniu A. S. wykazała, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z H. K. (konkubent), K. i P. S. (syn i synowa) oraz uczącymi się synami K. S. i P. S. K. S. i H. K. nie osiągają dochodów, są osobami bezrobotnymi bez prawa do zasiłku (k. 19 - 20). Jedynym źródłem dochodu rodziny pozostaje dochód z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego (hodowla tytoniu) uzyskany przez A. S. i P. S. W okresie od [...] października 2007 r. do [...] stycznia 2008 r. z tytułem sprzedaży tytoniu skarżąca uzyskała 39.991,78 zł (faktury VAT: z dnia [...] października 2007 r. nr [...]– k. 24; z dnia [...] października 2007 r. nr [...] – k. 22; z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] – k. 25; z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] – k. 23; z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] – k. 26) – po dokonaniu odliczeń (pożyczki, ubezpieczenie, opłaty) łączny dochód wnioskodawczyni z tego tytułu wyniósł 1264,69 zł – k. 23 v. Dodatkowo w okresie od [...] grudnia 2007 r. do [...] stycznia 2008 r. A. S. i P. S. uzyskali łącznie 48.966,13 zł z tytułu płatności przyznawanych producentom surowców tytoniowych (decyzje Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w B. z dnia [...] grudnia 2007 r., [...] stycznia 2008 r., [...] stycznia 2008 r. k. 21, k. 44-45). Wydatki rodziny stanowią opłaty ponoszone za: wodę – 365,78 zł (dołączone faktury za okres od [...] maja 2007 r. do [...] grudnia 2007 r. – k. 49); telefon komórkowy – 666.09 zł (faktury za okres od [...] września 2007 r. do [...] grudnia 2007 r. – k. 38); energię elektryczną – 751,80 zł miesięcznie (za okres wrzesień - listopad 2007 r. k. 35 i k. 37); olej opałowy – 5700 zł (faktury z dnia [...] stycznia 2007 r. i z dnia [...] sierpnia 2007 r. - k. 34); KRUS – 268 zł kwartalnie (k. 36); podatek od nieruchomości 425 zł rocznie (k. 28); ubezpieczenie PZU – 597 zł rocznie (k. 46). Majątek wnioskodawczyni oraz osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym stanowią: dom o powierzchni [...] m², nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha, zabudowania gospodarcze (stodoła, chlew, garaż), samochody osobowe F. S. [...] rok prod. [...]; F. B. [...] rok prod. [...] oraz ciągnik rolniczy Z. [...] rok prod. [...] (k. 40). Mając na uwadze powyższe okoliczności należało stwierdzić, iż A. S. w dniu złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy tj. [...] stycznia 2008 r. (k. 14) dysponowała środkami umożliwiającymi pokrycie pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie niniejszej. Negatywną przesłankę przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego stanowi fakt uzyskania przez wnioskodawczynię w okresie bezpośrednio poprzedzającym złożenie skargi na sporne rozstrzygniecie PWINB w B. i już po jej złożeniu kwoty 48.966,13 zł z tytułu płatności przyznawanych producentom surowców tytoniowych (k. 21, k. 44-45) oraz dochodu z tytułu sprzedaży tytoniu w wysokości 1264,69 zł (k. 23 v.). Wzmiankowane płatności zostały przyznane w okresie od [...] grudnia 2007 r. do [...] stycznia 2008 r., dodatkowo skarżąca dnia [...] grudnia 2007 r. osiągnęła dochód z tytułu sprzedaży tytoniu. Natomiast skarga na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. została złożona dnia [...] grudnia 2007 r. (k. 7). Podkreślenia wymaga, iż w momencie zainicjowania postępowania sądowoadministracyjnego skarżący powinien w ramach posiadanych środków finansowych wygospodarować kwoty niezbędne do pokrycia kosztów z tym związanych. Tym samym dochód uzyskany przez A. S. we wskazanym wyżej okresie, powinien być w części przeznaczony na pokrycie kosztów sądowych oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika w sprawie niniejszej, zwłaszcza, że jego wysokość wielokrotnie je przekracza. Niewątpliwie koszty postępowania sądowoadministracyjnego nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część uzyskiwanych środków powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Prawo pomocy stanowi bowiem instytucję szczególną, zarezerwowaną wyłącznie dla podmiotów znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, uniemożliwiającej pokrycie kosztów prowadzonego postępowania. Przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie uzależnione jest bowiem od wykazania zupełnego braku środków, z których mogłyby zostać pokryte koszty postępowania sądowoadministracyjnego. Oznacza to, że sytuacja materialna wnioskodawczyni musi być skrajnie ciężka, wykluczająca możliwość wygospodarowania środków na pokrycie tych kosztów. A. S. nie wykazała natomiast zaistnienia okoliczności, pozwalających na uznanie, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Ponadto, skarżąca niewątpliwie może poczynić oszczędności w zakresie ponoszonych wydatków. Wskazują na to m.in. wysokie rachunki za telefon komórkowy wynoszące od 176 zł do 276 zł miesięcznie (k. 38) oraz fakt posiadania dwóch samochodów osobowych. Wydatki te nie mają charakteru wydatków koniecznych i można w ich zakresie wygospodarować środki niezbędne do przynajmniej częściowego pokrycia kosztów sądowych. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.