II SA/Bk 201/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie sędzia NSA Stanisław Prutis (spr.),, asesor WSA Małgorzata Roleder, Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 czerwca 2006 sprawy ze skargi Z. i S. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu na własność Państwa gospodarstwa rolnego jako opuszczonego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2006r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] grudnia 2005r. znak: [...] na podstawie, której odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy G. z dnia [...] czerwca 1977r. nr [...] o przejęciu na własność Skarbu Państwa jako opuszczonego gospodarstwa rolnego o powierzchni 15,11 ha, położonego we wsi B. gm. G. - utrzymanej w mocy decyzją Wojewody B. nr [...] z dnia [...] sierpnia 1977r. U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia: Wnioskiem z dnia 25 kwietnia 2001 r. Z. i S. T. zwrócili się o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy G. nr [...] z dnia [...] czerwca 1977 r. o przejęciu na własność Skarbu Państwa jako opuszczonego gospodarstwa rolnego o pow. 15,11 ha, położonego we wsi B. gm. G. - utrzymanej w mocy decyzją Wojewody B. nr [...] z dnia [...] sierpnia 1977 r. Decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. odmówiło stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji Naczelnika Gminy G. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, iż zostały spełnione przesłanki umożliwiające przejęcie przedmiotowego gospodarstwa rolnego i że w realiach rozpoznawanej sprawy nie doszło do rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Decyzję Kolegium zaskarżyli odwołaniem Z. i S. T., stwierdzając, iż nie zgadzają się z decyzją i z jej uzasadnieniem. Rozpatrując odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że brak, jest podstaw do stwierdzenia, że decyzja Naczelnika Gminy G. została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Kolegium wskazało, że przejęcie na własność Skarbu Państwa jako opuszczonego gospodarstwa rolnego następowało na podstawie art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym oraz §1 ust. 1 rozporządzenia Rada Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych. W myśl tych przepisów gospodarstwa rolne opuszczone przez właściciel mogły być przejęte na własność państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń. Za gospodarstwo rolne opuszczone uważano gospodarstwo, na którym nie zamieszkiwał właściciel ani jego małżonek, dzieci lub rodzice, a przy tym gospodarstwo to nie było w całości lub większej części uprawiane oraz poddawane właściwym zabiegom agrotechnicznym przez właściciela, użytkownika albo dzierżawcę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że w przedmiotowej sprawie skarżący uprawiali nieprzerwanie gospodarstwo rolne w okresie od 1967 r. do jesieni 1976 r. W roku 1976 nieskutecznie starali się o przeprowadzenie scalenia gruntów, zaś właściwe do spraw rolnych organy administracji odmówiły jego przeprowadzenia z uwagi na to, że scalenie było społecznie nieuzasadnione. Wskutek tego skarżący opuścili prowadzone gospodarstwo rolne jesienią 1976 r. (co potwierdza sam skarżący) i przeprowadzili się na stałe do S. W dniu 14 kwietnia 1977 r. otrzymali zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie przejęcia ich gospodarstwa na własność Państwa, jednakże nie wzięli udziału w prowadzonym postępowaniu, nie składali żadnych wniosków, pism i żądań. W toku tego postępowania organ ustalił, iż gospodarstwo nie jest użytkowane ani przez właścicieli ani przez dzierżawców czy użytkowników, grunty leżą odłogiem, zaś właściciele gospodarstwa przenieśli "centrum swojej aktywności życiowej" do innej miejscowości. W świetle powyższych ustaleń Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że w niniejszej sprawie zostały spełnione ustawowe przesłanki do przejęcia przedmiotowego gospodarstwa rolnego z urzędu na rzecz Skarbu Państwa, gdyż właściciele opuścili gospodarstw o rolne, a grunty leżały odłogiem. Powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. zaskarżyli Z. i S. T. i podnieśli, że decyzja Naczelnika Gminy G. zawiera błędy formalne z uwagi na niezgodność powierzchni gospodarstwa przyjętej w decyzji z powierzchnią wskazaną w akcie własności ziemi. Ponadto podnieśli ten sam zarzut, co do numeracji działek oraz niezgodność ustaleń faktycznych poprzez przyjęcie, iż skarżący posiadali gospodarstwo we wsi B. Zarzucili również błędne zakwalifikowanie przez Naczelnika Gminy G. gospodarstwa jako gospodarstwa opuszczonego w rozumieniu §1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz.U. z 1961r. nr 39, poz. 198), gdyż postępowanie wyjaśniające prowadzono w okresie zimowym, kiedy nie podejmuje się prac polowych, zaś S. T. nadal był na stałe zameldowany w Kol. K. do dnia 1 października 1977r. Nie zamierzał on opuścić swojego gospodarstwa, o czym świadczy również podjęcie czynności mających na celu modernizację gospodarstwa (w tym budowa nowych budynków gospodarskich). Ponadto skarżący podnieśli, że nie byli obecni przy sporządzaniu protokołu, nie został on im przedstawiony, co skutkowało brakiem możliwości odwołania się od niego i przeciwdziałaniu procedurze wywłaszczenia. Wskazując na powyższe wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy G. z dnia [...] czerwca 1977r. nr [...]. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył co następuje: Sąd administracyjny został wyposażony w funkcje kontrolne działalności administracji publicznej, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji, sąd bada jej zgodność z przepisami prawa (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych -Dz. U. Nr 153, poz. 1269 oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270). W przedmiotowej sprawie zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a zarzuty i argumenty skargi nie podważają jej legalności, dlatego też skarga podlega oddaleniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo uznało, w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, iż w niniejszej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia, iż decyzja Naczelnika Gminy G. z dnia [...] czerwca 1977r. nr [...] została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Materialnoprawną podstawę orzeczenia Naczelnika Gminy G. stanowił art. 2 ustawy z dnia 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym oraz §1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych. W myśl tych przepisów gospodarstwa rolne i działki określone w art. 15 ust. 1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r., opuszczone przez właściciela po dniu 28 kwietnia 1955r. oraz wszelkie inne gospodarstwa rolne opuszczone przez właścicieli, mogły być przejęte na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, z wyjątkiem służebności gruntowych, których utrzymanie uznane zostanie za niezbędne. Za gospodarstwo opuszczone uważano gospodarstwo, na którym nie zamieszkiwał właściciel ani jego małżonek, dzieci, rodzice a przy tym gospodarstwo to nie było w całości lub w większej części uprawiane oraz poddawane zabiegom agrotechnicznym przez właściciela lub dzierżawcę. W przedmiotowej sprawie z dołączonych do akt sprawy dokumentów wynika, że skarżący opuścili prowadzone gospodarstwo rolne jesienią 1976 r. i przeprowadzili się na stałe do S. Od tego momentu nikt w gospodarstwie nie mieszkał, grunty nie były uprawiane przez właściciela, nie została zawarta też umowa użyczenia lub dzierżawy gospodarstwa. Dlatego też zasadnie Naczelnik Gminy G. uznał, że gospodarstwo skarżących kwalifikowało się w myśl obowiązujących wówczas przepisów do przejęcia na rzecz Skarbu Państwa. Podnieść przy tym należy, że zasadności tej decyzji nie podważa argumentacja zawarta w skardze wywiedzionej do sądu administracyjnego. A mianowicie skarżący podnieśli, że Naczelnik Gminy G. błędnie zakwalifikował ich gospodarstwo jako gospodarstwo opuszczone, gdyż postępowanie wyjaśniające prowadzono w okresie zimowym, kiedy nie podejmuje się prac polowych. Z akt sprawy wynika zaś, że pierwsza czynność wyjaśniająca w sprawie został podjęta w dniu 9 kwietnia 1977 (data oględzin gospodarstwa rolnego skarżących ) a decyzja został wydana w dniu [...] sierpnia 1977r. Powyższe świadczy o tym, że postępowanie wyjaśniające prowadzone było w okresie wiosenno- letnim, a więc w takim okresie w którym rozpoczynają się prace polowe. Nadto skarżący podali, że na datę wydania decyzji ich gospodarstwo nie było opuszczone, albowiem S. T. do dnia 1 października 1977r. był na stałe zameldowany w Kol. K. i nie zamierzał opuścić gospodarstwa, o czym świadczy fakt podjęcia przez niego czynności mających na celu modernizację gospodarstwa. W tym miejscu wskazać należy, że zameldowanie jest jedynie czynnością o charakterze technicznym i z samego faktu zameldowania nie wynika, że dana osoba faktycznie przebywała w miejscu stałego zameldowania. Treść dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy świadczy o tym, że właściciele gospodarstwa już jesienią 1976r. swoje centrum życiowe przenieśli do S. Także w świetle zgromadzonego materiału dowodowego z którego wynika, że na datę wydania decyzji o przejęciu gospodarstwa na rzecz Skarbu Państwa "na gospodarstwie pozostawał tylko budynek mieszkalny, chlew i stodoła zostały rozebrane przez właściciela a materiał rozbiórkowy sprzedany", wątpliwym pozostaje fakt podjęcia przez skarżącego czynności mających na celu modernizację gospodarstwa. Końcowo podnieść należy, że nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut w którym skarżący podnieśli, że nie byli obecni przy sporządzaniu protokołu, nie został on im przedstawiony, co skutkowało brakiem możliwości odwołania się od niego i przeciwdziałaniu procedurze wywłaszczenia. Istotnie skarżący nie byli obecni przy sporządzeniu protokołu z oględzin gospodarstwa, które zostały przeprowadzone w dniu 9 kwietnia 1977r., ale po jego sporządzeniu w dniu 14 kwietnia 1977r. zostali powiadomieni o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie przejęcia na rzecz Skarbu Państwa opuszczonej nieruchomości i pouczeni o prawie złożenia wyjaśnień na piśmie w przypadku nie wyrażania zgody na powyższe. Skarżący jednak nie wzięli udziału w prowadzonym postępowaniu, nie składali żadnych wniosków, pism i żądań. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr. 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł o oddaleniu skargi.