II SA/Bk 204/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 maja 2024 r. sprawy ze skargi J. N. na czynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Hajnówce z 15 marca 2024 r. nr IO.051.10.2023 w przedmiocie odmowy uznania za stronę postępowania p o s t a n a w i a odrzucić skargę Skarżący – J. N. wniósł do sądu administracyjnego skargę na bezprawne działanie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Hajnówce polegające na odmowie uznania go za stronę postępowania administracyjnego dotyczącego wybudowanego garażu dla samochodu osobowego. Zarzucono, że organ nieprawidłowo powołał się na art. 28 ust. 2 ustawy – Prawo budowlane, gdyż nie dotyczy on samowoli budowlanej. Zdaniem skarżącego w sprawie powinien mieć zastosowanie art. 28 K.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu. Badanie merytorycznej zasadności skargi poprzedzone jest każdorazowo analizą jej dopuszczalności mającą na celu stwierdzenie, czy nie zachodzą podstawy do jej odrzucenia. Analiza przeprowadzona przez sąd w sprawie niniejszej doprowadziła do wniosku, że skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634; dalej: P.p.s.a.), bowiem sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Przedmiot skargi do sądu administracyjnego został ściśle określony przepisami prawa. Sąd administracyjny kontroluje legalność działalności organów administracji publicznej sprawowanej we władczych formach wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-7 P.p.s.a. Chodzi tu o: decyzje administracyjne (pkt 1), określone postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym (pkt 2), a także w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym (pkt 3), inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z pewnymi wyłączeniami (pkt 4), pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających (pkt 4a), akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej (pkt 5), a także inne akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej (pkt 6) oraz akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego (pkt 7). Ponadto sąd administracyjny jest właściwy do rozpoznania skarg na bezczynność lub przewlekłość postępowania organów w przypadkach, gdy mają one obowiązek działania, natomiast nie czynią tego w ustawowym terminie wyznaczonym do załatwienia sprawy (art. 3 § 2 pkt 8 i 9 P.p.s.a.). Sądy administracyjne orzekają również sprawach sprzeciwów od decyzji wydawanych na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 2a i § 3 P.p.s.a.). Skarga w sprawie niniejszej nie jest objęta żadnym z powyższych punktów art. 3 § 2 P.p.s.a., dlatego sąd administracyjny nie może uczynić jej przedmiotem swojego rozpoznania. Przedmiotem skargi jest czynność odmowy uznania skarżącego za stronę postępowania administracyjnego. W kwestionowanym piśmie organ podtrzymał swoje stanowisko, że skarżący nie jest stroną postępowania dotyczącego legalności budowy garażu i ogrodzenia działki nr geod. 1424/28 zlokalizowanej na posesji położonej w Hajnówce przy ul. Kolejki Leśnej 8/4. W doktrynie i orzecznictwie jest niesporne, że "dopuszczenie" do toczącego się postępowania administracyjnego nie wymaga wydania decyzji ani postanowienia, zatem sprawa niniejsza nie mieści się w granicach art. 3 § 2 pkt 1-3 P.p.s.a. Jako że czynność, która jest przedmiotem zaskarżenia do sądu, nie jest niewątpliwie żadnym z aktów opisanych w art. 3 § 2 pkt 1-3 P.p.s.a., kluczową kwestią dla określenia możliwości poddania działania organu kontroli sądu administracyjnego pozostaje ustalenie, czy czynność mieści się w zakresie art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., tj. czy stanowi czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W doktrynie podnosi się (por. komentarz J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa, 2004 r., s. 21 - 24, oraz komentarz T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa, 2005 r., s. 59- 61) że akty lub czynności, o których mowa w powołanym art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. muszą spełniać łącznie następujące przesłanki: a) nie mogą mieć charakteru decyzji lub postanowienia wydanych w postępowaniu jurysdykcyjnym, egzekucyjnym lub zabezpieczającym, te bowiem są zaskarżalne na podstawie art. 3 § 2 pkt 1-3 P.p.s.a., b) muszą mieć charakter publicznoprawny, ponieważ tylko w tym zakresie działalność administracji została poddana sądowej kontroli, c) muszą mieć charakter zewnętrzny, czyli muszą być skierowane do indywidualnego podmiotu niepodporządkowanego organizacyjnie ani służbowo organowi wydającemu dany akt lub podejmującemu daną czynność, d) muszą być skierowane do indywidualnych podmiotów, e) muszą dotyczyć obowiązków lub uprawnień wynikających z przepisów prawa, a więc taki akt lub czynność powinny ustalać, stwierdzać, potwierdzać uprawnienia lub obowiązki określone przepisami prawa. Mając na uwadze powyższe wymogi stwierdzić należy, że uznanie danej osoby za stronę postępowania jest czynnością procesową, a nie materialnoprawnym rozstrzygnięciem o uprawnieniach lub obowiązkach tej osoby wynikających z przepisów prawa. W tym stanie rzeczy czynność organu polegająca na wysłaniu do skarżącego pisma zawierającego stanowisko, że nie jest on stroną postępowania, nie podlega w ogóle kontroli sądowej. Zajęte przez organ pisemne stanowisko o odmowie dopuszczenia do postępowania skarżącego w charakterze strony nie jest więc żadnym z aktów wskazanych w art. 3 § 2 P.p.s.a. i nie podlega w związku z tym kontroli sądowej. Z uwagi na powyższe skarga na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. podlegała odrzuceniu, co w konsekwencji skutkowało tym, że sąd nie rozpoznawał jej merytorycznie.