II SA/Bk 206/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Sędziowie asesor WSA Małgorzata Roleder, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Protokolant Elżbieta Stasiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2006r. sprawy ze skargi J.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji przyznającej świadczenie w formie niepieniężnej oddala skargę Skarga została wywiedziona na tle następujących okoliczności faktycznych i prawnych: Wnioskiem z dnia [...].09.2004r. skierowanym do SKO w Ł. skarżący J.M. zażądał stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika MOPS w Z. z [...].03.2004r. (Nr MOPS [...]), mocą której przyznano skarżącemu po rozpoznaniu jego wniosku z [...].12.2003r. świadczenie w formie niepieniężnej tj. talon na artykuły spożywcze i higieniczne o wartości 30 złotych. Zdaniem skarżącego opisana decyzja jest dotknięta nieważnością jako druga podjęta w tej samej sprawie oraz jako sprzeczna z wnioskiem strony, w którym brak było żądania przyznania świadczenia niepieniężnego. Działanie organu bez wniosku strony było działaniem bez podstawy prawnej. Decyzją z dnia [...] stycznia 2006r. SKO w Ł. powołując się na art. 158 § 1 kpa orzekło o odmowie stwierdzenia nieważności opisanej przez stronę decyzji. Kolegium po analizie akt administracyjnych nie stwierdziło by była to druga decyzja podjęta w tej samej sprawie. Nadto wskazało, że przepis art. 6 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej upoważniał kierownika MOPS do przyznania pomocy w formie niepieniężnej albowiem zaistniał uzasadniony przypadek do przyznania takiej formy pomocy gdyż MOPS w Z. w okresie złożenia wniosku nie dysponował środkami pieniężnymi na zasiłki celowe a jedynie talonami na zakup żywności i środków higienicznych do zrealizowania w sklepie Lider Price. Po ponownym rozpoznaniu sprawy SKO w Ł. decyzją z [...] lutego 2006r. orzekło o utrzymaniu w mocy swojej decyzji z [...] stycznia 2006r. podtrzymując dotychczasową argumentację. Ustosunkowując się zaś do zawartego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzutu naruszenia art. 61 kpa (poprzez brak zgody strony na prowadzenie wszczętego z urzędu postępowania wnioskowego) kolegium stwierdziło, że postępowanie w sprawie nie było prowadzone z urzędu lecz na wniosek strony złożony [...] grudnia 2003r., a decyzja została wydana po dokonaniu ustaleń, których treść spisano w kwestionariuszu rodzinnym wypełnionym przy udziale strony w dniu [...] grudnia 2003r. W następstwie rozpatrzenia wniosku strony wydano dwie decyzje, z których jedną odmówiono przyznania zasiłku celowego w formie pieniężnej, a drugą przyznano skarżącemu pomoc celową w formie talonu na zakup żywności. Fakt wydania dwóch decyzji w oparciu o jeden wniosek w okolicznościach niniejszej sprawy nie stanowi rażącego naruszenia prawa stanowiącego podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji, tym bardziej, że decyzja o przyznaniu skarżącemu talonu na zakup artykułów spożywczych została podjęta w interesie strony i na jej korzyść. Kolegium podkreśliło, że problemu orzeczenia o zasiłku celowym dwoma decyzjami raz odmowie przyznania go w formie pieniężnej i przyznaniu go drugą decyzją w formie niepieniężnej nie zakwestionował Sąd administracyjny oceniający w sprawie o sygn. akt [...] legalność decyzji odmawiającej przyznania skarżącemu z jego wniosku z [...].12.2003r. zasiłku celowego w formie pieniężnej. W skardze wniesionej do sądu administracyjnego J.M. powtórzył zarzut odwołania o braku wyrażonej przez niego zgody na działanie organu pomocy społecznej z urzędu w momencie przyznania świadczenia w formie niepieniężnej podkreślając, iż nie składał wniosku o przyznanie w takiej formie świadczenia. Przytoczył też zarzut sprzecznego z prawem i niedopuszczalnego wydania dwóch decyzji w jednej sprawie. SKO w Ł. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje: Skarga podlegała oddaleniu. Nieważność aktu organu administracji publicznej jest rodzajem sankcji stosowanej wyłącznie w przypadku szczególnie dotkliwego naruszenia prawa. Podstawę do stwierdzenia nieważności danej decyzji administracyjnej daje jedynie ustalenie wystąpienia w ocenianej sprawie którejkolwiek z przyczyn stwierdzenia nieważności decyzji wymienionych enumeratywnie w art. 156 § 1 kpa (tzw. pozytywnych przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji) po wyeliminowaniu negatywnych przesłanek, nie pozwalających na wyeliminowanie aktu z obrotu prawnego mimo jego kwalifikowanej wadliwości (przedawnienie, nieodwracalność skutków prawnych ocenianej decyzji). W sprawie niniejszej prawidłowo organ nadzoru uznał, iż nie wystąpiły przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika MOPS w Z. z [...].03.2004r. orzekającej o przyznaniu skarżącemu, po rozpoznaniu jego wniosku z [...].12.2003r. świadczenia celowego w formie niepieniężnej w postaci talonu na artykuły spożywcze i higieniczne o wartości 30 złotych. Przede wszystkim zauważyć należy, że obowiązująca w dacie wydawania kwestionowanej decyzji ustawa o pomocy społecznej z dnia 29 listopada 1990r. (tj. z 1998r. Nr 64, poz. 414 z późn. zmianami) w art. 6 ust. 3 przewidywała uprawnienie kierownika ośrodka pomocy społecznej do przyznawania świadczeń z pomocy społecznej w formie niepieniężnej w szczególnie uzasadnionych przypadkach, a w szczególności korzystania ze świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej w sposób niezgodny z przeznaczeniem. Użycie sformułowania "w szczególności" wskazuje, iż niewłaściwe wykorzystywanie przez stronę pieniężnych świadczeń z pomocy społecznej nie stanowiło wyłącznej podstawy do orzekania o świadczeniu niepieniężnym. Przyznanie świadczenia z pomocy społecznej w formie niepieniężnej mogło nastąpić w każdym innym przypadku, byleby uzasadnionym. W okolicznościach niniejszej sprawy, fakt przyznania skarżącemu zasiłku celowego w formie talonu na zakup żywności i środków higienicznych został uzasadniony generalnym brakiem środków pieniężnych na zasiłki celowe w grudniu 2003r. Z uzasadnienia kwestionowanej decyzji wprost wynika, iż wszystkie wnioski o pomoc celową pieniężną złożone po 14.11.2003r. były rozpatrywane negatywnie z powodu braku środków finansowych. Wychodząc naprzeciw potrzebom podopiecznych (okres świąteczny) MOPS zawarł umowę na realizację talonów, za które zapłata miała nastąpić w 2004 roku. Wartość przyznanego talonu na artykuły spożywcze i higieniczne do realizacji w sklepie Leader Price, był uzależniona od składu osobowego rodziny i w przypadku skarżącego wynosiła 30 złotych. Stąd skarżącemu przyznano takiej wartości talon. Upatrywanie zatem przez skarżącego braku podstaw prawnych do przyznania świadczenia w formie niepieniężnej jest oczywiście błędne. Organ pomocy społecznej przyznając skarżącemu świadczenie celowe w formie niepieniężnej nie działał z urzędu albowiem świadczenie to przyznane zostało w następstwie realizacji wniosku skarżącego z [...].12.2003r., w którym prosił on o przyznanie zasiłku celowego i okresowego na zaspokojenie potrzeb bytowych. Wybór formy świadczenia z pomocy społecznej mógł się odbyć niezależnie od woli skarżącego (tu zresztą nie sprecyzowanej we wniosku) w oparciu o wypływające z art. 6 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej z 29.11.1990r. , uprawnienie organu co do oceny nie tylko samej potrzeby przyznania pomocy ale również wyboru jego formy. Orzeczenie o przyznaniu skarżącemu pomocy celowej w formie niepieniężnej odrębną decyzją od decyzji odmawiającej przyznania tejże pomocy w formie pieniężnej, nie było naruszeniem prawa mogącym mieć jakikolwiek wpływ na wynik postępowania i nie naruszyło uprawnień procesowych skarżącego. Prawidłowe byłoby wprawdzie orzeczenie jedną decyzją o przyznaniu zasiłku celowego w formie talonu i odmowie przyznania tego zasiłku w postaci pieniężnej, ale fakt wydania dwóch oddzielnych decyzji w tym przedmiocie nie zmienił przecież sytuacji prawnej skarżącego. Nie można zatem mówić o rażącym naruszeniu prawa przez organ. Końcowo Sąd zauważa, iż nawet przy ustaleniu kwalifikowanej wadliwości kwestionowanej decyzji, zachodziłaby przeszkoda w stwierdzeniu jej nieważności w postaci nieodwracalności skutków prawnych jakie decyzja wywołała. Nie ulega bowiem wątpliwości, że skarżący przyznany mu talon na zakup środków spożywczych i higienicznych zrealizował. Przestał zatem istnieć przedmiot, którego dotyczyła kwestionowana decyzja, co wyczerpuje pojęcie nieodwracalności skutków prawnych ocenianej decyzji (vide: wyrok NSA z 23.11.1987r. I SA 1406/86 – ONSA 1987, z 2, poz. 81). Sąd zgadza się też z Samorządowym Kolegium Odwoławczym, iż wyeliminowanie kwestionowanej decyzji z obrotu prawnego, obiektywnie rzecz biorąc, nie leży w interesie skarżącego. Mając powyższe na uwadze skargę jako bezzasadną oddalono (art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270).