II SA/Bk 209/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), Sędziowie sędzia NSA Stanisław Prutis,, asesor WSA Małgorzata Roleder, Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 lipca 2006 sprawy ze skargi I. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...]lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zabezpieczenia drogi dojazdowej do działki oddala skargę. W dniu 1 września 2004 roku pani I. F. zwróciła się do Urzędu Miejskiego w Ł. o zabezpieczenie drogi dojazdowej do działki nr [...]/[...] stanowiącej jej własność, wskazując iż w chwili obecnej dojeżdża do pola przez kanał ciepłowniczy "A" po stronie sąsiada. W uzasadnieniu swego stanowiska skarżąca wskazała, iż przy budowie kanału projekt przewidywał drogę dojazdową od ul. P., wzdłuż kanału przez działkę stanowiącą własność Pana J. i jej własną. Przy wykupie gruntu pod kanał ciepłowniczy przez Skarb Państwa nie doszło jednak do wykupu gruntu pod drogę. W toku postępowania organ ustalił, iż wykonanie dojazdu do działki o nr [...]/[...], po lewej stronie kanału od ul. P., w pasie wykupionym pod kanał jest niemożliwie, gdyż należałoby wykupić grunt od pana J. i skarżącej, zaś dotychczasowy dojazd (droga polna) na granicy dwóch działek tj. o nr [...]/[...] stanowiącej własność skarżącej i o nr [...]/[...] stanowiącej własność pana M. B. jest wystarczająca do zabezpieczenia dojazdu do działki. Ponadto w dniu 14 kwietnia 2005 roku poinformowano skarżącą, iż przedmiotowy teren nie ma opracowanego planu zagospodarowania przestrzennego, co przesądza o niemożliwości dokonywania jakiegokolwiek wykupu gruntów. Wskazano także, że wobec braku planu zagospodarowania przestrzennego na tym terenie projektowane inwestycje są przedwczesne i niedopuszczalne, bowiem działki te stanowią grunty rolne. W dniu 6 grudnia 2005 roku organ także ustalił, iż działka skarżącej jest ogrodzona od strony sąsiada tj. od działki stanowiącej własności M. B. i działki stanowiącej własność Skarbu Państwa zbudowanej kanałem ciepłowniczym, tym samym skarżąca zagrodziła sobie przejazd przez kanał do działki o nr [...]/[...]. Mając na uwadze to, iż pani I. F. wnioskiem z dnia 10 października 2005 roku wniosła o wydanie decyzji w sprawie drogi dojazdowej do działki nr [...]/[...], Prezydent Miasta Ł. w dniu [...] grudnia 2005 roku wydał decyzje nr [...], na podstawie art. 105 § 1 kpa umorzył postępowanie w sprawie zabezpieczenia drogi dojazdowej do działki o nr [...]/[...],stanowiącej własność pani I. F., przytaczając przedstawiony tok sprawy. Końcowo organ jeszcze raz podkreślił, iż wobec braku planu zagospodarowania przestrzennego nie ma możliwości wykupienia przedmiotowych gruntów. Postępowanie zaś w tym zakresie jest bezprzedmiotowe z uwagi na to, że ustanowienie ewentualnej służebności (drogi koniecznej) na działce sąsiada może nastąpić jedynie na drodze sądowej - w trybie art. 145 kc. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. po rozpoznaniu odwołania skarżącej od decyzji Prezydenta Miasta Ł. w dniu [...] lutego 2006 roku utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, podtrzymując argumentację przytoczoną przez organ I instancji (decyzja nr [...]). Dodatkowo Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. podkreśliło, iż brak jest podstaw prawnych do prowadzenia postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie, bowiem żądanie skarżącej od samego początku dotyczy ustanowienia drogi koniecznej dla nieruchomości, która nie ma odpowiedniego dostępu do drogi publicznej (art. 145 kc). W takiej zaś sprawie nie może toczyć się postępowanie administracyjne. Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. skarżąca pani I. F. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. W skardze tej skarżąca przedstawiła dotychczasowy przebieg postępowania. Wskazała, iż brak panu zagospodarowania przestrzennego nie jest przeszkodą do prowadzenia inwestycji, gdyż kwestie te określają inne przepisy np. prawa budowlanego. Dopóki jednak nie będzie dojazdu do działki, to nie jest możliwe wykonanie żadnych inwestycji na tych działkach. Na tej też podstawie skarżąca wniosła, iż brak dojazdu do jej działki został spowodowany przez budowę sieci magistralnej C.O., w związku z powyższym to organy miasta powinny jej zapewnić dojazd do jej działki. Ustosunkowując się do zarzutów zawartych w skardze Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wnosząc o oddalenie skargi, podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, podkreślając ponadto, iż skarżąca nie podniosła żadnych nowych zarzutów w tej mierze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd administracyjny został wyposażony w funkcje kontrolne działalności administracji publicznej, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji, sąd bada jej zgodność z przepisami prawa (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269 oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Z mocy art. 61 § 3 kpa wniosek pani I. F. o zabezpieczenie drogi dojazdowej do działki [...]/[...], położonej w Ł. wszczął postępowanie administracyjne w tym przedmiocie. Gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny staje się bezprzedmiotowe – organ administracji publicznej wydaje decyzję o jego umorzeniu – zgodnie z art. 105 § 1 kpa. Umorzenie postępowania na podstawie powołanego przepisu jest obligatoryjne. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 105 § 1 kpa oznacza brak któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, wobec czego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Przesłanka umorzenia postępowania może istnieć jeszcze przed jego wszczęciem, a może powstać dopiero w toczącym się postępowaniu. Przyczyny "bezprzedmiotowości" mogą być podmiotowe lub przedmiotowe (por. Kodeks postępowania administracyjnego – Komentarz B. Adamiak, J. Borkowski, Wyd. C.H. Beck, W-wa 2004 str. 478). Przesłanka bezprzedmiotowości zachodzi również, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle, bądź brak jest podstaw do rozpoznania tej sprawy w drodze postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 24.04.2003, w sprawie IIISA 2225/01, Biul. Skarb. 2003/6/25; wyrok NSA z dnia 26.09.2001r. w sprawie VSA 381/01, LEX nr 78917). Taka też sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie, bowiem jak trafnie wskazały organy obu instancji, wniosek skarżącej de facto może być potraktowany jedynie jako żądanie ustanowienia drogi koniecznej, który może być rozpoznany tylko na drodze postępowania cywilnego. Podkreślić należy, iż działka skarżącej oznaczona nr geodezyjnym [...]/[...] i położona w Ł., jak i działki sąsiednie nie są objęte miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. To zaś w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego określa się obowiązkowo przeznaczenie terenów, w tym zasady modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji i infrastruktury technicznej (art. 15 ust. 2 pkt 10 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2003 roku, nr 80, poz. 717 ze zm.). Dopiero po ustaleniu przeznaczenia określonych terenów w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego możliwe jest ewentualne wykupienie gruntu, przeznaczonego do realizacji celów publicznych – gminnych. Zgodnie bowiem z art. 36 ust. 1 jeżeli, w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą, korzystanie z nieruchomości lub jej części w dotychczasowy sposób lub zgodny z dotychczasowym przeznaczeniem stało się niemożliwe bądź istotnie ograniczone, właściciel albo użytkownik wieczysty nieruchomości może, z zastrzeżeniem ust. 2, żądać od gminy odszkodowania za poniesioną rzeczywistą szkodę albo wykupienia nieruchomości lub jej części. Postępowanie takie może również być wszczęte z urzędu. Na tej też podstawie organy Miasta Ł. miałyby możliwość wykupienia części gruntów pod ewentualnie projektowaną drogą po lewej stronie kanału od ul. P.– jak wnosi skarżąca. W chwili obecnej skarżącą, o ile nie ma możliwości korzystania z dojazdu w sposób dotychczasowy, przez drogę polną na granicy dwóch działek tj. o nr [...]/[...] stanowiącej własność skarżącej i o nr [...]/[...] stanowiącej własność pana M. B., może żądać od właściciela gruntów sąsiednich ustanowienia drogi koniecznej na podstawie art. 145 kc. Sprawa o ustanowienie drogi koniecznej należy jednak do właściwości sądów powszechnych - na drodze postępowania cywilnego - a zatem organy administracji nie mogą rozstrzygać w takich sprawach. Prawidłowo zatem oceniono, iż w niniejszej sprawie zachodzi bezprzedmiotowość postępowania zainicjowanego przez panią I. F. i postępowanie w tym zakresie należy umorzyć, Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę.