II SA/Bk 210/06

Dnia 13 lipca 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Stanisław Prutis (spr.), Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, asesor WSA Małgorzata Roleder, Protokolant Elżbieta Stasiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 czerwca 2006r. sprawy ze skargi T. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B/ z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2006r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta B. przez Starszego Specjalistę Pracy Socjalnej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. z dnia [...] listopada 2005r. nr [...] w sprawie dotyczącej przyznania T. J. zasiłku okresowego. U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia: Skarżąca T. J. w dniu 20 października 2005r. złożyła w Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie w B. wniosek o udzielenie pomocy finansowej w formie zasiłku okresowego od dnia 1 października 2005r. do czasu podjęcia przez nią pracy. W uzasadnieniu wniosku T. J. podała zasady przyznawania zasiłku okresowego i jego wysokości i wniosła o przyznanie jej zwiększonej o 100% kwoty, z uwagi na to, że od dłuższego czasu jest osobą bezrobotną, nie pracuje, brakuje jej pieniędzy na utrzymanie, opłaty i zakupy osobiste. Decyzją z dnia [...] listopada 2005r. nr [...] organ I instancji przyznał T. J. zasiłek okresowy od dnia 1 października 2005r. do 31 grudnia 2005r., w wysokości 128,80 zł w miesiącu październiku i 104 zł w listopadzie i w grudniu. Od powyższej decyzji T. J. złożyła odwołanie wskazując, że kwota zasiłku została ustalona nieprawidłowo, niezgodnie z ustawą, bowiem do wysokości osiąganego przez nią dochodu został wliczony dodatek mieszkaniowy. Wniosła o prawidłowe ustalenie zasiłku, podwyższenie go i wyrównanie od października. W treści odwołania odwołująca podała własną interpretację przepisów ustawy i argumenty, które - jej zdaniem – przemawiają za zastosowaniem tej interpretacji. Organ II instancji zważył co następuje: Stosownie do art. 8 ust. 1 w związku z art. 7 pkt 2-15 ustawy o pomocy społecznej, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobom i rodzinom, których dochód na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty wskazanej w przepisie, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z następujących powodów: sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby, przemocy w rodzinie, potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności, bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych, braku umiejętności w przystosowaniu do życia młodzieży opuszczającej placówki opiekuńczo-wychowawcze, trudności w integracji osób, które otrzymały status uchodźcy, trudności w przystosowaniu do życia po opuszczeniu zakładu karnego, alkoholizmu lub narkomanii, zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej, klęski żywiołowej lub ekologicznej. Zapis art. 8 ust. 1 pkt 1 w/w ustawy stanowi, iż prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 461 zł. oraz osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 316 zł. Organ odwoławczy podniósł, że z ustaleń organu I instancji, dokonanych m.in. w trakcie wywiadu środowiskowego wynika, iż T. J. spełnia ustawowe przesłanki uzasadniające przyznanie zasiłku okresowego, gdyż znajduje się w trudnej sytuacji finansowej a mianowicie jest osobą bezrobotną, samotnie gospodarującą, jej dochód nie przekracza kryterium dochodowego. Odnośnie kwestionowanej przez odwołującą wysokości przyznanego zasiłku Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że zasiłek okresowy - stosownie do treści przepisu art. 38 ust.2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej - ustala się, w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym a dochodem tej osoby, nie więcej niż 418 zł i nie mniej niż 20 zł miesięcznie. Z przepisów ustawy wynika też minimalna kwota zasiłku, która w 2005 r. w przypadku osoby samotnie gospodarującej wynosi 30% różnicy między kryterium dochodowym a dochodem tej osoby ( art. 147 ust.2 pkt 1 ustawy ). Organ odwoławczy wskazał, że T. J. został przyznany zasiłek w kwotach minimalnych, obliczonych prawidłowo, według powyżej podanych zasad. Nadto organ podniósł, że zasiłek okresowy, w części dotyczącej wysokości i okresu na jaki jest przyznawany ma charakter uznaniowy co oznacza, że w przypadku rozpoznawania wniosku o przyznanie zasiłku okresowego rozważa się nie tylko sytuację osoby wnioskującej ale także należy uwzględnić wielkość posiadanych środków finansowych na świadczenia oraz liczbę osób ubiegających się o przyznanie pomocy. Przy uznaniowym charakterze decyzji, organ winien uzasadnić, dlaczego nie uznał rodziny za kwalifikującą się do przyznania specjalnego zasiłku celowego oraz podać motywy podjęcia decyzji, szczególne negatywnej dla strony. Organ odwoławczy uznał, że organ I instancji należycie uzasadnił swoje stanowisko. Końcowo zważył, że dodatek mieszkaniowy jest dochodem i podlega uwzględnieniu przy ustalaniu wysokości świadczeń. Od powyższej decyzji T. J. wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i wniosła o ponowne rozpatrzenie prawidłowości ustalenia wysokości zasiłku okresowego w świetle przepisów ustawy o pomocy społecznej w szczególności Rozdziału I, Działu II tej ustawy. Skarżąca podtrzymała swoje stanowisko, iż kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z art. 38 ust. 2 w/w ustawy nie może być niższa niż 50% różnicy między: - kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby; - kryterium dochodowym rodziny, a dochodem tej rodziny. Skarżąca nadto wniosła o wyrównanie zasiłku okresowego przyznanego od 1 października 2005r. do 31 grudnia 2005r. w następujących kwotach: październik- 85,21 zł, listopad i grudzień - 105,00 zł. Podniosła również, że do jej dochodu nie powinny być zaliczane pieniądze, które otrzymała za uczęszczanie na kurs języka angielskiego i dodatku mieszkaniowego, gdyż jest to pomoc uzyskana z gminy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył co następuje: Sąd administracyjny został wyposażony w funkcje kontrolne działalności administracji publicznej, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji, sąd bada jej zgodność z przepisami prawa ( art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W przedmiotowej sprawie zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a zarzuty i argumenty skargi nie podważają jej legalności, dlatego też skarga podlegała oddaleniu. Bezspornym w sprawie pozostaje fakt, że skarżąca spełniła ustawowe przesłanki uzasadniające przyznanie jej prawa do zasiłku okresowego. Kwestią sporną natomiast pozostaje wysokość przyznanego zasiłku. Zasady udzielania świadczeń ze środków pomocy społecznej zostały określone w ustawie z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej. Mając na uwadze treść przepisów w/w ustawy, a w szczególności treść art. 38 ust. 2 i 3 w zw. z art. 147 ust. 2 pkt 1 podnieść należy, że nie nasuwa zastrzeżeń zakwestionowany przez skarżącą sposób wyliczenia wysokości zasiłku okresowego. Zgodnie z treścią art. 38 ust.2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej – zasiłek okresowy ustala się, w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym a dochodem tej osoby, przy czym kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł i niższa niż 20 zł miesięcznie. W tym miejscu wskazać należy, iż istotnie z ust. 3 pkt 1 art. 38 wynika, że kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z treścią ust. 2 tego artykułu nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby. Niemniej jednak w przedmiotowej sprawie ma zastosowanie przepis art. 147 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, stanowiący przepis przejściowy w stosunku do treści ust. 3 art. 38. Zgodnie z tym przepisem minimalna kwota zasiłku dla osoby samotnie gospodarującej w 2005 r. wynosi 30% różnicy między kryterium dochodowym a dochodem tej osoby. Nadmienić przy tym należy, że ustalenie zasiłku okresowego w wysokości wskazanej przez skarżącą możliwe będzie po upływie okresu przejściowego określonego w art. 147 ust. 7 tj. od 2008r. Odnośnie przyznania skarżącej minimalnej kwoty zasiłku okresowego podnieść należy, że zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Według art. 3 - pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Decyzje mają charakter uznaniowy. Uznanie administracyjne nie pozwala organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale i nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela.(por. wyrok NSA z dnia 26 września 2000 roku, sygnatura akt. I SA 945/00, publ. LEX nr 79608). Rozmiar pomocy warunkowany jest bowiem nie tylko potrzebami strony, ale i możliwościami finansowymi organu. Zgodnie z treścią art. 38 ustawy o pomocy społecznej rozstrzygnięcie w sprawie wysokości oraz okresu na jaki ma być przyznany zasiłek okresowy ma charakter uznaniowy. Wyznacznikami ustalenia wysokości i okresu są – z jednej strony – rozmiar potrzeb wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany, a z drugiej strony – możliwości finansowe organów pomocy społecznej. Organ I instancji mając na uwadze interes wszystkich osób ubiegających się o pomoc, nie tylko skarżącej, oraz ograniczone (w stosunku do potrzeb) możliwości finansowe, przyznał jej zasiłek okresowy w wysokości i zakresie określonym w zaskarżonej decyzji, co nie odpowiada oczekiwaniom skarżącej, a co mieści się w granicach uznania administracji. Należy uznać, że organ w sposób wyczerpujący i przekonujący uzasadnił swoje stanowisko. Nie budzi bowiem wątpliwości, że udzielenie skarżącej zasiłku okresowego w większym rozmiarze nie było możliwe z uwagi na ograniczone środki pozostające do dyspozycji organu, przeznaczane także dla pomocy społecznej innym osobom. Tym bardziej, że skarżąca poza przyznanym zasiłkiem okresowym, korzysta ze świadczeń pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na żywność i środki czystości, na leki oraz dofinansowania do odzieży i obuwia. W tym miejscu nadmienić należy, iż z ustawowych zasad świadczeń pomocy społecznej wynika, że osoba występująca o przyznanie pomocy społecznej powinna także pokrywać wydatki związane z utrzymaniem z własnych dostępnych jej środków. Z woli art. 4 ustawy osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej, w tym do poszukiwania źródeł dochodu. Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut skarżącej zgodnie z którym, do jej dochodu nie powinny być zaliczone pieniądze, które otrzymała za uczęszczanie na kurs języka angielskiego i dodatek mieszkaniowy. Ustawodawca w sposób enumeratywny w art. 8 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej wskazał, czego nie wlicza się do dochodu, a mianowicie jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego oraz wartości świadczeń w naturze. Jako, że kwoty wymienione przez skarżącą nie mają charakteru ani jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, ani też nie stanowią świadczenia w naturze dlatego też mieszczą się w pojęciu dochodu określonego w/w ustawie. Wobec stwierdzenia bezzasadności zarzutów skargi, podlegała ona oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)