II SA/Bk 222/13
WyrokWSA w Białymstoku2013-08-21
Skład orzekający: Grażyna Gryglaszewska, Marek Leszczyński, Wojciech Stachurski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pozwolenie na użytkowanie rozbudowy budynku mieszkalnego może zostać wydane, jeśli istnieją spory między współwłaścicielami dotyczące legalności tej rozbudowy i czy organ nadzoru budowlanego powinien rozstrzygać kwestie cywilnoprawne dotyczące własności i podziału nieruchomości?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że pozwolenie na użytkowanie rozbudowy budynku mieszkalnego zostało wydane prawidłowo na podstawie art. 42 ust. 3 Prawa budowlanego z 1974 r. Kluczowym kryterium jest stwierdzenie zdatności obiektu do użytku, co zostało potwierdzone ekspertyzą techniczną. Kwestie sporów między współwłaścicielami oraz podziału nieruchomości należą do kompetencji sądu cywilnego, a nie organów nadzoru budowlanego, które kierują się wyłącznie przepisami prawa budowlanego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła pozwolenia na użytkowanie samowolnie wykonanej rozbudowy budynku mieszkalnego. Skarżąca spółka jawna, będąca współwłaścicielem nieruchomości, kwestionowała legalność tej rozbudowy i wydane pozwolenie, podnosząc zarzuty dotyczące m.in. naruszenia interesów współwłaścicieli, niezgodności z przepisami technicznymi i planem miejscowym oraz wadliwej oceny materiału dowodowego. Organy nadzoru budowlanego, po przeprowadzeniu szeregu postępowań i analiz, uznały rozbudowę za nadającą się do użytkowania i wydały pozwolenie, jednocześnie stwierdzając brak przesłanek do nakazania rozbiórki.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), sędzia WSA Marek Leszczyński,, sędzia WSA Wojciech Stachurski, Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2013 r. sprawy ze skargi D. Sp. j. M. i A. D. w S. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie części obiektu budowlanego oddala skargę.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. z inicjatywy Spółki jawnej "D." M. i A. D. w S., reprezentowanej przez A. D., prowadził postępowanie dotyczące samowoli budowlanej na działce nr [...] przy ul. Ś. w S., stanowiącej współwłasność O. W. i Spółki Jawnej "D." – M. i A. D..
W dniu 25.11.2010 r. A. D. po raz pierwszy zawnioskował
o sprawdzenie legalności robót prowadzonych przez O. W. na działce
nr [...]. Wskazał, że dokonała ona remontu polegającego w szczególności na wymianie części stolarki okiennej w budynku mieszkalnym murowanym. W wyniku tego wniosku Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w dniu [...].12.2010 r. skontrolował budynek i stwierdził wymianę okna pokojowego, trzech okien podpiwniczenia oraz wymianę desek podłogowych na panele. Ocenił, że wymiana okien, niezmieniająca kształtu i wielkości otworów okiennych, nie wymagała pozwolenia na budowę ani zgłoszenia i stanowi zwykłe użytkowanie rzeczy, niekwalifikujące się do ingerencji organów nadzoru budowlanego, jak również
z uwagi na brak konieczności uzyskania pozwolenia i zgłoszenia nie było potrzeby uzyskiwania pozwolenia od konserwatora zabytków. O powyższym poinformowano wnioskodawcę pismem z [...].12.2010 r. nr [...].
W międzyczasie, w dniu [...].12.2010 r. A. D. złożył również wniosek o sprawdzenie legalności innych niż wymiana stolarki prac budowlanych: wymurowania górnej części komina cegłą klinkierową, wybudowanie przeszklonej zabudowy schodów zewnętrznych wraz z drzwiami wejściowymi, rozbudowę budynku gospodarczego (k. [...] akt adm. I instancji).
Kolejnym pismem z [...].12.2010 r. A. D. zawnioskował o sprawdzenie legalności zabudowy nieruchomości nr [...] budynkami murowanymi (mieszkalnym o nr ewidencyjnym [...] i gospodarczym o nr ewidencyjnym [...]).
Pismem z [...].12.2010 r. znak [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. udzielił A. D. odpowiedzi na wniosek z [...].12.2010 r. wskazując, że według informacji ze Starostwa Powiatowego w S. w rejestrach za rok 1960 figuruje pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego uzyskane przez J. W. Stwierdzono, zatem, że przedmiotowy budynek nie jest samowolą budowlaną, a z powodu braku zatwierdzonego projektu budowlanego nie można ocenić jego zgodności z tym projektem.
Następnie po uzupełnieniu materiału dowodowego o dowód z oględzin budynku mieszkalnego murowanego na działce nr [...], przeprowadzonych w dniu [...].01.2011 r. z udziałem inwestora i wnioskodawcy, dowód z kserokopii aktu notarialnego nabycia w dniu [...].02.2010 r. przez Spółkę jawną "D." udziału ¼
w prawie własności działki nr [...] oraz pisemnego oświadczenia A. W.
o dokonaniu rozbudowy budynku w 1993 r. – Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z [...].01.2011 r. znak [...] zobowiązał O. W. oraz Spółkę jawną "D." M. i A. D. w S. do przedłożenia ekspertyzy technicznej samowolnie wykonanej rozbudowy budynku mieszkalnego na działce nr [...] w S. Postanowienie oparte zostało na treści art. 56 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Organ wskazał, że po ustaleniu braku podstaw do ingerencji w roboty budowlane polegające na wymianie stolarki okiennej, na wniosek A. D. dokonał sprawdzenia legalności robót budowlanych polegających na zabudowaniu schodów zewnętrznych od strony południowej oraz innych robót z tymi czynnościami związanych. W tym celu w dniu [...].01.2011 r. przeprowadził oględziny, w trakcie których stwierdził zabudowanie schodów zewnętrznych od strony południowej zabudową o wymiarach [...] m x [...] m, poprzez zamurowanie przestrzeni między budynkiem a słupem konstrukcyjnym o szerokości 1 m na całej wysokości kondygnacji, wykonanie fundamentu betonowego i wykonanie ściany z cegły klinkierowej na żelbetowej płycie spocznikowej schodów, jak również posadowienie konstrukcji na dwóch słupach stalowych. Organ ustalił, że przedmiotowe roboty stanowiące rozbudowę budynku wykonano w 1993 r., o czym świadczy użyty materiał budowlany oraz stan płyty żelbetowej spocznikowej. Tę okoliczność potwierdza również oświadczenie A. W., że rozbudowa miała służyć jako poczekalnia gabinetu stomatologicznego, z którym to oświadczeniem zgodne są również twierdzenia wnioskodawcy. Dlatego organ nie dał wiary wyjaśnieniu O. W. w tym zakresie, która wskazywała, że roboty wykonano w latach 1960-1970.
W międzyczasie A. D. złożył kolejny wniosek o wszczęcie postępowania dotyczącego legalności wybudowania na działce nr [...] przy
ul. Ś. w S. budynku mieszkalnego, na który to wniosek pismem
z [...].03.2011 r. organ udzielił odpowiedzi, iż o wydaniu pozwolenia na budowę przedmiotowego budynku (z [...].10.1960 r.) wnioskodawca był już informowany, zatem brak jest podstaw do wszczęcia dodatkowego postępowania administracyjnego w tym zakresie.
Następnie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. decyzją
z [...].03.2011 r. znak [...] w sprawie, jak wskazał, samowolnie wykonanej rozbudowy budynku mieszkalnego, zobowiązał O. W. oraz M. i A. D.ch jako wspólników Spółki jawnej "D." w S. do uzyskania pozwolenia na użytkowanie rozbudowy o wymiarach [...] m x [...] m. W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania wskazując, że inwestorka przedłożyła w dniu [...].02.2011 r. ekspertyzę techniczną wykonanej rozbudowy, sporządzoną przez osobę posiadającą uprawnienia w specjalności konstrukcyjno – budowlanej, z której wynika dobry stan techniczny rozbudowy, niepowodujący zagrożenia bezpieczeństwa ludzi. Uzyskano również stanowisko P. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z [...].02.2011 r.,
z którego wynika zgodność rozbudowy z układem przestrzennym centralnej części Sokółki wpisanej do rejestru zabytków i brak podstaw do zajęcia przez ten organ stanowiska w kwestii jej legalności.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył A. D. reprezentujący Spółkę jawną "D." w S. wnosząc o uchylenie decyzji i zobowiązanie organu I instancji do rozstrzygnięcia o legalności wybudowania budynku mieszkalnego, który rozbudowano. Odwołujący się zgłosił szereg zarzutów do przedłożonej ekspertyzy technicznej. Zarzut oznaczony nr 1 dotyczy braku odniesienia
w ekspertyzie do wymagań, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie
w świetle przepisów techniczno budowlanych. Wskazano, że po wykonanej rozbudowie odległość między budynkiem murowanym (jego rozbudowaną częścią)
a budynkiem drewnianym na działce nr [...] nie pozwala na zniesienie współwłasności działki w postępowaniu [...] toczącym się przed Sądem Rejonowym w S. z wniosku O. W. Jak stwierdzono w dowodzie z opinii biegłego dopuszczonej w tym postępowaniu – na przeszkodzie podziałowi stoi zbyt mała odległość między wymienionymi wyżej obiektami. Możliwa ona byłaby do zachowania wyłącznie w przypadku wydania decyzji rozbiórkowej co do samowolnej rozbudowy. Zarzut oznaczony jako nr 2 dotyczy nieprecyzyjnego wskazania w ekspertyzie daty wykonania rozbudowy w sytuacji, gdy z materiału dowodowego nie wynika w sposób niewątpliwy kiedy jej dokonano. Organ oparł swoje ustalenia na oświadczeniach niepopartych żadnym materiałem dowodowym, dlatego nie było możliwe tak jednoznaczne przesądzenie, jak uczynił to organ, że rozbudowy dokonano w 1993 r., a nie w czasie obowiązywania ustawy z 1994 r. Zdaniem odwołującego się organ nie ustosunkował się także do faktu zlikwidowania starych schodów zewnętrznych i wykonania tarasu, co zmieniło powierzchnię zabudowy budynku. W ten sposób nie wyjaśniono istotnych okoliczności sprawy, co doprowadziło do zastosowania niewłaściwych przepisów dotyczących legalizacji rozbudowy. Zarzut nr 3 dotyczy nieuzyskania opinii P. Konserwatora Zabytków. Wskazano, że odwołujący się wystąpił do tego organu o wstrzymanie wykonalności pozwolenia z [...].12.2010 r. na wymianę stolarki okiennej i do czasu rozpoznania tego wniosku (obecnie zajmuje się nim Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego) postępowanie legalizacyjne powinno być zawieszone. Zarzut nr 4 dotyczy posłużenia się przez autora ekspertyzy sfałszowaną mapą, wskazującą błędnie przebieg południowej granicy działki, w której posiadanie wszedł w sposób nieuprawniony. Zarzut nr 5 dotyczy uprawnień autora ekspertyzy. Zdaniem odwołującego się z dokumentu upoważniającego go do wykonywania samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie nie wynika prawo do wykonywania ekspertyz, które posiadają wyłącznie osoby z uprawnieniami budowlanymi tak w zakresie projektowania, jak i wykonawstwa. Ekspertyza nie wskazuje również początkowej daty, od której powinno być uzyskane pozwolenie na użytkowanie. Z powodu jej wad wymienionych w zarzutach nr 1 – 5 nie powinna stanowić wiarygodnego dowodu w sprawie. Odwołujący się zwrócił również uwagę, że Spółka wnosiła o zbadanie legalności wybudowania rozbudowanego budynku mieszkalnego murowanego, o którym to fakcie organ rozstrzygnął pismem, a nie postanowieniem. Zakwestionowano również ustalenie, że J. W. mógł uzyskać pozwolenie na budowę budynku nieposiadając tytułu do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Decyzją z [...].06.2011 r. znak [...], po uzupełnieniu materiału dowodowego o wyjaśnienia Starosty co do zgodności z prawem przedłożonych z ekspertyzą map, P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy zaakceptował jako własne ustalenie rozbudowy budynku w 1993 r., co wynika, jego zdaniem, z oświadczenia A. W., oceny zastosowanych materiałów budowlanych i mapy geodezyjnej zaewidencjonowanej [...].06.1994 r. pod nr [...] w Starostwie Powiatowym w S. Inspektor Wojewódzki ocenił zastosowanie procedury z art. 56 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. jako prawidłowe i zaakceptował jako wiarygodne wskazanie ekspertyzy, iż budynek nie wymaga dodatkowych robót, bowiem nie stwarza jakiegokolwiek niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzi. Ocenił, zatem brak podstaw do dokonywania niezbędnych przeróbek i do wydania nakazu rozbiórki na podstawie art. 40 i art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r., ale konieczność nałożenia obowiązku uzyskania pozwolenia na użytkowanie na podstawie tej ustawy. Jako wynikający z materiału dowodowego fakt uznano wybudowanie budynku mieszkalnego na podstawie pozwolenia na budowę z 1960 r. i samowolną jego rozbudowę w 1993 r., kiedy to nie obowiązywały przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12.04.2002 r.
w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, powołane przez odwołującego się. Organ nie zgodził się z zarzutami dotyczącymi nieuzgodnienia decyzji z Konserwatorem zabytków z uwagi na treść pisma tego organu z [...].02.2011 r., brakiem stosownych uprawnień autora ekspertyzy i niewłaściwego jej zakresu. Wskazał, że zarzuty w kwestii granic własności nie podlegają rozpatrzeniu w postępowaniu przed organem nadzoru budowlanego.
Skargę na powyższą decyzję złożył do sądu administracyjnego A. D. w imieniu Spółki jawnej M. i A. D. "D." w S.
Wyrokiem z dnia [...] grudnia 2011 r. tut. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] marca 2011 r. Nr [...], a także postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] stycznia 2011 r. o numerze [...] zobowiązujące O. W. oraz Spółkę Jawną "D." M. i A. D. w S. do przedłożenia ekspertyzy technicznej samowolnie wykonanej rozbudowy budynku mieszkalnego na działce nr [...] w S.
W uzasadnieniu ww. wyroku Sąd podkreślił, iż ani na etapie postępowania przed organem I instancji, ani na etapie postępowania przed organem II instancji, nie dokonano ustaleń, czy istnieje dla terenu objętego inwestycją miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, poprzez pryzmat zapisów którego to planu –
w świetle art. 37 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego z 1974 r. - należałoby ocenić "dopuszczalność" legalizacji spornej inwestycji. Sad zauważył, że jeszcze
w odpowiedzi na skargę P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego twierdził, że dla terenu inwestycji (nieruchomości oznaczonej numerem geodezyjnym [...] w S.) nie ma obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Twierdzenie powyższe, jak się okazało w trakcie postępowania sądowego, nie odpowiadało rzeczywistości albowiem miasto S. posiada miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Sąd ponadto powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, wskazał, że przy stosowaniu art. 37 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego z 1974 r. istotne są ustalenia planu zagospodarowania przestrzennego z daty orzekania o samowoli budowlanej, a nie z daty popełnienia tej samowoli, jak to wskazywał Skarżący.
Z samego już faktu ujawnienia w toku sprawy sądowej, że na etapie eliminowania jednej z przesłanek obligatoryjnej rozbiórki, bezpodstawnie założono, że nie ma dla terenu działki numer [...] aktualnie obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, w ocenie Sadu, zachodziła konieczność uchylenia decyzji organów obu instancji celem powtórzenia postępowania. Sąd administracyjny, bowiem mimo dysponowania tekstem planu nie może dokonywać ustaleń za organ administracji, bo wkroczyłby w kognicję zastrzeżoną dla określonych organów. Ustalenia w tym zakresie muszą nastąpić w postępowaniu administracyjnym, w którym poza wyjaśnieniem kwestii zgodności (niezgodności) charakteru samowolnych robót budowlanych z przeznaczeniem terenu inwestycji
w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, organ powinien w sposób pełny odnieść się również do przesłanek przymusowej rozbiórki zawartych w art. 37 ust. 1 pkt 2 i art. 37 ust. 2 prawa budowlanego z 1974 r. czyniąc to w nawiązaniu do okoliczności sprawy.
Ponadto Sąd zwrócił uwagę na art. 40 i 42 prawa budowlanego z 1974 r.,
z których wynika, że likwidacja samowoli budowlanej popełnionej pod rządami tego prawa jest obowiązkiem inwestora, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego.
W dalszej części uzasadnienia Sąd opowiadając się za stanowiskiem, że kryterium wyboru spośród trzech wymienionych w przepisie podmiotów, jest posiadanie tytułu prawnego umożliwiającego wykonanie decyzji, dlatego też w ocenie sądu, nakaz uzyskania pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego murowanego zlokalizowanego na działce numer [...] w S. skierowany został pochopnie do skarżącej spółki "D.", która stała się współwłaścicielem nieruchomości
z momentem nabycia udziału ¼ aktem notarialnym z [...].02.2010r. tj. po dacie zrealizowania robót budowlanych, w tym stanowiących przedmiot zaskarżonej decyzji i w sytuacji, gdy żyje i jest znany współinwestor budynku mieszkalnego murowanego tj. żona J. W. – O. W. współwłaścicielka nieruchomości z udziałem ¾. Nie ma w ocenie Sądu racjonalnego uzasadnienia dla uczynienia adresatem nakazu likwidacji skutków samowoli budowlanej, Spółki jawnej "D.", która nabyła udział w prawie własności nieruchomości w 2010 r. mając przy tym świadomość, że między współwłaścicielami nieruchomości istnieje porozumienie co do sposobu korzystania z nieruchomości ( jej podziału quoad usum). Sąd stwierdził, że w okolicznościach sprawy nie było potrzeby kierowania nakazu uzyskania pozwolenia na użytkowanie także do spółki "D.", której postawa od początku wskazywała na brak woli zalegalizowania samowoli budowlanej, czego spółka nie kryła. Uczynieniu adresatem nakazu wyłącznie inwestora - O. W., nie stoi zaś na przeszkodzie stan współwłasności nieruchomości albowiem w orzecznictwie sądowoadministracyjnym zostało już przesądzone, że na etapie zezwalania na użytkowanie obiektu budowlanego zrealizowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, nie ma obowiązku dokonywania ustaleń, czy inwestorowi przysługuje prawo do dysponowania nieruchomością.
Sąd wskazał, że konsekwencją uchylenia decyzji będzie konieczność powtórzenia postępowania, w którym strona skarżąca może podtrzymywać wniosek o zbadanie legalności wzniesienia od podstaw budynku mieszkalnego murowanego
i przedstawiać dowody na poparcie twierdzenia, że mimo wzmianki w zachowanym dokumencie w postaci "kwestionariusza dla robót budowlanych" o decyzji
o pozwoleniu na budowę, nie została ona wydana. Wskazane wówczas byłoby skonfrontowanie treści wzmianki o istnieniu pozwolenia na budowę z zeznaniami współinwestorki O. W. oraz zeznaniami pozostałych byłych właścicieli nieruchomości (A. K. oraz A. B. i K. D. B.). Do wniosku o zbadanie legalności wzniesienia budynku mieszkalnego organ natomiast winien się odnieść w uzasadnieniu decyzji, a nie w oddzielnych pismach.
Postanowienie z dnia [...].01.2011 r. wydane na podstawie art. 56 ust. 1 prawa budowlanego z 1974r., samodzielnie niezaskarżalne, a podlegające kontroli
w ramach postępowania ze skargi na następczą decyzję, należało w ocenie Sądu, wyeliminować z obrotu prawnego, z tych samych przyczyn, co ww. decyzje tj. ze względu na skierowanie zobowiązania do wszystkich współwłaścicieli nieruchomości zamiast do tego współwłaściciela, który był współinwestorem tj. O. W.. Sąd ponadto zalecił organowi, że powtarzając postępowanie w sprawie winien on rozważyć, czy dla skontrolowania stanu technicznego rozbudowy konieczna była ekspertyza, czy wystarczała jedynie ocen techniczna dokonana na podstawie oględzin i dostępnej dokumentacji, do której sporządzenia wystarczające byłyby uprawnienia posiadane przez inż. J. S., nie mającego uprawnień rzeczoznawcy budowlanego.
Decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. znak: [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. udzielił O. W. oraz wspólnikom skarżącej spółki pozwolenia na użytkowanie przedmiotowej rozbudowy budynku mieszkalnego. Decyzja niniejsza została jednak uchylona, a postępowanie umorzone na mocy decyzji P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] lutego 2012 r. znak: [...], ze względu na wyeliminowanie z obiegu prawnego rozstrzygnięć uchylonych wyrokiem WSA w Białymstoku z dnia 5 grudnia 2011 r.
Następnie w dniu [...] marca 2012 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. decyzją znak: [...] zobowiązał O. W. do uzyskania pozwolenia na użytkowanie samowolnie wykonanej rozbudowy budynku mieszkalnego o wym. [...] x [...] m na działce nr [...] położonej w S..
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do nakazania przymusowej rozbiórki samowolnie wykonanej rozbudowy istniejącego budynku mieszkalnego, albowiem w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego teren, na którym położony jest przedmiotowy budynek i jego rozbudowa, przeznaczony jest do zabudowy jednorodzinnej. Ponadto wskazał, że na podstawie wypisu z kartoteki budynków z dnia [...] stycznia 2012 r., przechowywanej w Starostwie Powiatowym w S., można stwierdzić, że budynek mieszkalny posadowiony na przedmiotowej działce został wybudowany zgodnie
z obowiązującymi przepisami oraz na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę. Organ podkreślił także, iż wymagana treścią art. 56 ust. 1 Prawa budowlanego
z 1974 r. ekspertyza swoim opracowaniem nie wykracza poza zakres oceny technicznej, do której sporządzenia uprawnia zakres posiadanych przez inż. J. S. uprawnień.
Wskutek rozpatrzenia odwołania spółki od ww. decyzji, P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Białymstoku wydał w dniu [...] czerwca 2012 r. decyzję znak: [...] utrzymująca w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając przedmiotowe rozstrzygnięcie organ wskazał, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki z art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r., uzasadniające dokonanie przymusowej rozbiórki obiektów budowlanych lub ich części wybudowanych niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy.
Kolejno, na mocy decyzji z dnia [...] października 2012 r. znak: [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. udzielił O. W. pozwolenia na użytkowanie rozbudowy budynku mieszkalnego o wym. [...] x [...] m, pow. użytkowej [...] m2, umiejscowionej na działce nr [...] położonej w S.. Uzasadniając niniejszą decyzję organ wskazał, że zostało przeprowadzone postępowanie administracyjne mające na celu doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z przepisami prawa, w trakcie, którego uzyskano ekspertyzę stanu technicznego wykonanej rozbudowy. W trakcie kontroli pracownicy PINB w S. stwierdzili zgodność stanu faktycznego budynku z przedłożoną ekspertyzą oraz, że rozbudowa nadaje się do użytkowania, co uzasadniało wydanie przedmiotowej decyzji.
Podtrzymując uprzednio wyrażoną argumentację, Spółka Jawna "D." M. i A. D. w S. wniosła odwołanie od ww. decyzji wnosząc o jej uchylenie.
Po rozpatrzeniu odwołania P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. znak: [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Z uzasadnienia ww. decyzji wynika, ze organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji zakresie przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego w oparciu o przepisy ustawy z 1974 r., a w szczególności art. 37 ust. 1 pkt 1, a także wykluczył nakazanie przymusowej rozbiórki z art. 37 ust. 1 pkt 2. Organ wskazał, że zaskarżona decyzja została prawidłowo wydana w oparciu o przepis art. 42 ust. 3 prawa budowlanego z 1974 r.
Organ nie podzielił zarzutów skarżącej spółki, uznając je za niezasadne.
W zakresie naruszenia art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. organ wskazał, że sporna rozbudowa nie spełnia przesłanek orzeczenia przymusowej rozbiórki, na podstawie ww. artykułu. Przepisy ponadto umożliwiają legalizację niezależnie od tego, czy obiekt został zrealizowany na gruncie w całości pozostającym w dyspozycji inwestora, czy też częściowo na cudzej nieruchomości. Organ podkreślił, że kwestia konfliktu pomiędzy współwłaścicielami nie należy do kompetencji organów nadzoru budowlanego, lecz do kognicji sądu cywilnego. Ponadto zdaniem organu odwoławczego zaskarżona decyzja, wbrew twierdzeniom Odwołującego, zgodna była z ustaleniami obowiązującego planu miejscowego (rozbudowa znajduje się na terenie oznaczonym 4MN – teren zabudowy jednorodzinnej), którą to zgodność organ zbadał na etapie rozpoznania sprawy w II instancji, z uwagi na wyrok WSA
w Białymstoku z dnia 10 lipca 2012 r. sygn. akt II SA/Bk 181/1 2 stwierdzający nieważność uchwały Rady Miejskiej w S. z dnia 12 października 2009 r.
nr XLII/325/09 w zakresie dotyczącym wyznaczenia w części rysunkowej planu miejscowego na działce nr [...] przebiegu linii rozgraniczającej tereny zabudowy oznaczone symbolami 1.1MN i UH. O ww. wyroku organ I instancji nie miał wiadomości na etapie rozpoznania sprawy. Nadto organ stwierdził, że zarzut zwiększenia intensywności zabudowy spowodowanej dokonaną rozbudową jest niezasadny, albowiem nie stanowi o istnieniu niebezpieczeństwa dla ludzi.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku na ww. decyzję wniosła Spółka jawna "D." M. i A. D. w S., zaskarżając ją
w całości. Spółka zarzuciła powyższej decyzji:
1. naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 6ustawy Prawo budowlane z 1974 r. oraz art. 199 k.c. przez nieuwzględnienie stanowiska pozostałych współwłaścicieli
w sprawie legalizacji samowoli budowlanej,
2. naruszenie art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego przez przyjęcie, że nie zachodzą w sprawie przesłanki przewidziane w tym przepisie, a co za tym idzie, że dopuszczalne jest zalegalizowanie samowoli budowlanej,
tj. rozbudowy budynku mieszkalnego posadowionego na działce
o nr. ewidencyjnym [...] w S. przy ul. Ś. [...],
3. naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. przez brak dokładnego wyjaśnienia sprawy, a w szczególności brak wzięcia pod uwagę
i zbadania oraz uzasadnienia w zakresie:
a) interesu wszystkich współwłaścicieli w zalegalizowaniu nielegalnej rozbudowy budynku,
b) zgodności rozbudowy z przepisami techniczno-budowlanymi obowiązującymi w czasie rozbudowy,
c) zgodności rozbudowy z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego,
d) konsekwencji rozbudowy dla bezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia,
e) możliwości zastosowania art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego,
4. naruszenie art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. przez dokonanie niewłaściwej oceny materiału dowodowego, a w szczególności nieuzasadnione przyjęcie, że ekspertyza sporządzona przez J. S. jest ekspertyzą sporządzoną przez osobę uprawnioną oraz, że cały rozbudowany budynek jest budynkiem wzniesionym legalnie,
5. naruszenia art. 8 k.p.a. przez prowadzenie postępowania w sposób nie pogłębiający zaufania do organów publicznych.
W oparciu o powyższe zrzuty skarżąca spółka wniosła o uchylenie w całości, jako wydanej z naruszeniem prawa zaskarżonej decyzji oraz decyzji jej poprzedzającej, a także przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał
w całości wyrażone uprzednio stanowisko.
Na rozprawie w dniu [...] sierpnia 2013 r. A. D. złożył do akt pismo Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji SP. z o.o. adresowane do O. W., z którego wynika, że brak jest jakiejkolwiek dokumentacji technicznej dotyczącej podłączenia zamieszkiwanej przez nią nieruchomości do sieci kanalizacji sanitarnej. Wspólnik skarżącej spółki wskazał, że ww. pismo świadczy o tym, że organ nie badał całokształtu okoliczności dot. przedmiotowego budynku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna, a jej argumenty należy uznać za chybione w całości.
W pierwszej kolejności rozwagi wymaga wyjaśnienie przedmiotu decyzji zaskarżonej do Sądu.
Otóż przedmiotem tym jest udzielenie Pani O. W. pozwolenia na użytkowanie rozbudowy budynku mieszkalnego o wymiarach [...] x [...] m, pow. użytkowej – [...] m2 usytuowanego nadziałce o nr geodez. [...] w S. Podstawą prawną tej decyzji jest art. 42 ust. 3 ustawy z dnia 24.10.1974 r. Prawo budowalne (Dz.U. nr 38, poz. 229 ze zm.), który stanowi: "Podstawą do wydania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego jest stwierdzenie zdatności do użytku wykonanego obiektu". Pod pojęciem "zdatności do użytku" rozumie się stan techniczny obiektu i jego wykonanie zgodnie z zasadami sztuki budowlanej a także sposób oddziaływania na działki sąsiednie.
Wydanie decyzji zezwalającej na użytkowanie obiektu stanowi ostatni etap
w procedurze legalizacyjnej. Zatem, organ słusznie ocenił w skarżonej decyzji przede wszystkim stan techniczny spornej dobudówki do budynku mieszkalnego.
Pozytywnej oceny organ dokonał po przeprowadzeniu oględzin w dniu [...].09.2012 r., bazując na ekspertyzie technicznej J. S., dostarczonej na zlecenie organu w dniu [...].02.2011 r. przez inwestorkę – O. W.. Pan J. S. posiada specjalność konstrukcyjno – budowlaną. Sąd podzielę stanowisko organów, iż jest to wystarczający zakres uprawnień do opisu stanu technicznego dobudowanego samowolnie fragmentu budynku mieszkalnego Pani O. W. Według opinii, wykonana rozbudowa jest w dobrym stanie technicznym, nie powoduje zagrożenia bezpieczeństwa ludzi czy mienia.
Strona skarżąca zgłasza zastrzeżenie do oceny technicznej Pana J. S. poprzez kwestionowanie jego uprawnień. Natomiast Spółka nie przedłożyła, w toku postepowania administracyjnego, opracowanej na jej zlecenie opinii innego fachowca, która odmiennie określałaby stan techniczny spornej rozbudowy budynku mieszkalnego. Zatem, organy słusznie uznały za wiążącą ocenę, która została przedłożona przez inwestorkę, przy czym Sąd zauważa, iż pracownicy organów nadzoru budowlanego kompetentnie potwierdzili (podczas kilkakrotnych oględzin) zasadność przedłożonej oceny technicznej.
W postępowaniu nie była podnoszona kwestia negatywnego oddziaływania samowolnej rozbudowy na działki sąsiednie.
Natomiast, przypomnieć należy, że spór toczy się między współwłaścicielami działki o nr [...], w której udział O. W. wynosi 3/4, zaś Spółki Jawnej "D." - ¼. Toczy się sprawa cywilna, w której (jak słusznie zauważa organ II instancji) zostanie rozstrzygnięty sposób zniesienia współwłasności. Legalność usytuowania obiektów na działce nr [...] jest postrzegana, w sprawie niniejszej, przez pryzmat przepisów prawa budowalnego bez względu na rozbieżność interesów ich współwłaścicieli.
W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja jest zgodna z przepisem art. 42 ust. 3 Prawa budowalnego z 1974 r., który to przepis stanowił podstawę prawną jej wydania.
P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowalnego w uzasadnieniu decyzji z dnia [...].01.2013 r. (zaskarżonej) zawarł zbyt szerokie motywy, które wykraczają poza sferę rozstrzygnięcia, zbytecznie powtarzając argumenty z ostatecznej decyzji z dnia [...].06.2012 r.
Otóż przedmiotem decyzji z dnia [...].06.2012 r. było zobowiązanie Pani O. W. do uzyskania pozwolenia na użytkowanie samowolnie wykonanej rozbudowy budynku mieszkalnego w oparciu o art. 42 ust. 2 prawa budowlanego
z 1974 r. W tamtym postępowaniu organy nadzoru budowalnego decyzjami: z dnia [...].03.2012 r. (Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S.) i z dnia [...].06.2012 r. (P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego) przesądziły już o możliwości legalizacji spornej dobudówki. Należy podkreślić, że Spółka "D." nie wniosła skargi do Sądu od decyzji P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...].06.2012 r., co oznacza, że decyzja stała się ostateczna, zaś polemika z tym rozstrzygnięciem – niedopuszczalna.
Ww. decyzja została wydana w następstwie wyroku WSA w Białymstoku (sygn.. akt II SA/BK 594/11), który uchylił decyzję organów w przedmiocie nałożenia obowiązku uzyskania pozwolenia na użytkowanie, ze stosowanymi zaleceniami.
W uzasadnieniu decyzji z dnia [...].06.2012 r. organ rozstrzygnął ostatecznie kwestie, które w niniejszej skardze objęła zarzutami strona skarżąca, a mianowicie: wykluczył konieczność rozbiórki dobudówki na podstawie art. 37 ust. 1 i 2 prawa budowlanego z 1974 r. ( w tym uznał zgodność z obecnym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego), stwierdził legalne wybudowanie budynku mieszkalnego Pani O. W. na podstawie pozwolenia na budowę z dnia 7.10.1960 r., uznał, że opinia o stanie technicznym dobudowanej części jest wystarczająca wobec braku konieczności dokonywania zmian i przeróbek oraz braku podstaw do doprowadzenia do zgodności z przepisami techniczno – budowlanymi (art. 40). Nadto wyjaśnił, że zaspokojenie interesów wszystkich współwłaścicieli działki nr [...], gdzie skarżący dążą do rozbiórki, zaś inwestorka – O. W. do legalizacji dobudówki nie należy do kompetencji organów nadzoru budowlanego, które kierują się tylko przepisami prawa budowlanego a nie cywilnego.
Reasumując, Sąd stwierdza, że wszelkie zasadnicze kwestie samowolnie rozbudowanego budynku przez O. W. zostały rozstrzygnięte na poprzednim etapie legalizacji tj. w ostatecznej decyzji wydanej w dniu [...].06.2012 r. na podstawie art. 42 ust. 2 starego prawa budowlanego.
Oznacza to, że zarzuty niniejszej skargi trafiają w próżnię, skoro zaskarżona decyzja zezwalająca na użytkowanie obiektu (art. 42 ust. 3) jest wydawana po spełnieniu tylko jednej przesłanki: stwierdzenia zdatności do użytku obiektu, zaś
w skardze nawet nie wymieniono naruszenia tegoż przepisu.
Mając na względzie powyższe okoliczności i na podstawie art. 151 oraz
art. 200 ustawy z dnia 30.08.2012 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło