II SA/Bk 229/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie sędzia NSA Stanisław Prutis (spr.),, asesor WSA Małgorzata Roleder, Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi M. Z. S. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2007r. nr [...] Dyrektor P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. P. z dnia [...] grudnia 2006r. nr [...] na podstawie której uchylono decyzję o przyznaniu M. Z. S. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych i odmówiono przyznania tych płatności. U podstaw tego rozstrzygnięcia leżą następujące ustalenia: M. Z. S. w dniu [...] lipca 2004r. w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. P. złożyła wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych i płatności z tytułu prowadzenia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004. We wniosku zgłosiła działkę nr [ x ] o powierzchni 2,27 ha, oraz działkę [ y ] o powierzchni. 1,03 ha. Zgodnie z oświadczeniem wnioskodawczyni działka nr [x] składała się z następujących działek rolnych: A - pszenica ( 1,05ha), B – ziemniaki (0,20ha) i C – ugór ( 1,02 ha). Na całej działce nr [ y ] uprawiana była pszenica. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. decyzją z dnia [...] listopada 2004r. nr [...] przyznał M. Z. S. na rok 2004 płatności bezpośrednie do gruntów rolnych w wysokości 1.251,58 zł w tym z tytułu jednolitej płatności obszarowej kwotę 666,96 zł i z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej kwotę 584,62 zł. W wyniku przeprowadzonej kontroli w dniu 18 sierpnia 2005r. przez firmę "[...]" sp. z o.o ustalono, że część działki ewidencyjnej nr [ x ] nie była użytkowana rolniczo na dzień 30 czerwca 2003r., tj. część B działki o powierzchni 1,18 ha. Wobec powyższego Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. P. wznowił postępowanie w sprawie i wystosował do M. Z. S. wezwanie, w celu ustalenia czy działka nr [ x ] była przez nią użytkowana w 2004r. W odpowiedzi na wezwanie M. Z. S. przysłała pismo w którym poinformowała, że wyjaśnienie może nastąpić wówczas, gdy ARiMR określi miejsce położenia określonej powierzchni przedmiotowej działki. W odpowiedzi na powyższe pismo organ, wystosował do M. Z. S. informację, że w celu uzyskania dodatkowych wyjaśnień należy stawić się w Biurze Powiatowym ARiMR w B. P. Następnie organ wysłał wnioskodawczyni zawiadomienie, że zgodnie z art. 10 kpa ma prawo do zapoznania się z aktami sprawy oraz do złożenia końcowego oświadczenia. Z tego prawa M. Z. S. nie skorzystała. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. P. decyzją z dnia [...] grudnia 2006r. nr [...] uchylił decyzję dotychczasową i odmówił przyznaniu M. Z. S. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Uzasadnieniem decyzji był fakt, że działka ewidencyjna nr [ x ] nie była w całości użytkowana rolniczo na dzień 30 czerwca 2003r. Od powyższej decyzji M. Z. S. złożyła odwołanie w którym podniosła, że działka nr [ x ] posiada powierzchnię 2,7072 ha natomiast w celu przyznania płatności bezpośrednich została przez nią zgłoszona jedynie część działki o powierzchni 2,27ha. Wobec powyższego w ocenie odwołującej nie dołożono należytej staranności w ustaleniu stanu faktycznego prowadzonych upraw na deklarowanej działce nr [...]. Zdaniem M. Z. S., twierdzenie kontrolujących, iż działka nr [.x.] na powierzchni 1,18 ha nie była użytkowana rolniczo na podstawie tego, że na tej części działki znajdowały się drzewa jest niewłaściwe. Zgodnie bowiem z §4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymania gruntów rolnych w dobrej kulturze, ugór może być porośnięty drzewami i krzewami mającymi znaczenie dla ochrony wód i gleb. Nie użytkowanie działki nr [ x.] do roku 2001 skutkowało tym, że następowała agresywna erozja i degradacja fizyczna gruntu jak i tworzyły się zalewiska wodne z wód spływowych z okolicznych pól. Dlatego też na obszarze uznanym przez kontrolujących na nieużywany rolniczo, mogło być prowadzone zabezpieczenie gruntu w celu ochrony gleby. Odwołująca podniosła, że wyjaśnieniu powinny podlegać następujące okoliczności : - dlaczego nie deklarowaną powierzchnię 0,4372 ha działki nr [ x.] wprowadzono do oceny kontrolujących na dzień 30 czerwca 2003r., - dlaczego powierzchnie działki na których prowadzone jest zabezpieczenie gruntu w celu ochrony gleby uznaje się za powierzchnię, która nie była użytkowana na dzień 30 czerwca 2006r., - jak określono powierzchnię 1,18 ha skontrolowanej działki. Nadto odwołująca podniosła zarzuty związane z przebiegiem kontroli przeprowadzonej na jej gruntach. Organ II instancji zważył co następuje: M. Z. S. wnioskowała o przyznanie płatności bezpośrednich na powierzchnię 2,27 ha, położonej na działce ewidencyjnej [x.]. Kontrola na miejscu, przeprowadzona w dniu 18 sierpnia 2005r. wykazała, że na przedmiotowej działce była użytkowana rolniczo powierzchnia 1,05 ha. Na pozostałej części stwierdzono szatę roślinną, która potwierdza, że przynajmniej od roku 2003 nie były prowadzone żadne zabiegi agrotechniczne. Potwierdzeniem powyższego jest dokumentacja fotograficzna wykonana podczas przeprowadzonej kontroli. Z uwagi na powyższe wyniki kontroli organ wskazując na treść art. 143b pkt 4 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 oraz (WE) nr 2529/2001 ( Dz.U. L.270 z 21 października 2003r.) dodanego do tego rozporządzenia przez pkt 27 Rozdziału 6, A. "ustawodawstwo rolne" załącznika II do Aktu dotyczącego warunków przystąpienia do Unii Europejskiej RP oraz dostosowań w traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej w następstwie reformy wspólnej gospodarki rolnej ( DZ.U. L z 30 marca 2004r.) stanowiącego, że obszar użytków rolnych nowego Państwa Członkowskiego objęty systemem jednolitej płatności obszarowej stanowi część wykorzystywanych użytków rolnych utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003r., niezależnie od tego czy w tym dniu była na nich prowadzona produkcja czy też nie oraz jeśli jest to właściwe, jest dostosowany zgodnie z obiektywnymi kryteriami określonymi przez nowe Państwo Członkowskie po zatwierdzeniu przez Komisję. Wykorzystywane użytki rolne oznaczają całkowity obszar obejmujący grunty orne, trwałe użytki zielone, trwałe plantacje, ogródki przydomowe tak jak zostały ulane przez komisję (EUROSTAT) dla jej celów statystycznych, odmówił wnioskodawczyni przyznania płatności bezpośrednich. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ podniósł, że w okolicznościach faktycznych przedmiotowej sprawy twierdzenie M. Z. S., zgodnie z którym znajdujące się na działce nr [x] krzewy i drzewa stanowiły zabezpieczenie gruntu w celu ochrony gleby nie zasługuje na uwzględnienie. Organ wskazał na treść §1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 lutego 2005r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie minimalnych wymagań utrzymania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej zgodnie z którym grunty rolne nie powinny być porośnięte drzewami i krzewami z wyjątkiem drzew i krzewów mających znaczenie dla ochrony wód i gleb. Przy czym drzewa i krzewy mogą znajdować się na gruntach rolnych utrzymanych w dobrej kulturze rolnej czyli gruntach na których uprawiane są rośliny lub ugorowanych - §1 pkt 1 lit. a rozporządzenia. Za grunt ugorowany uznaje się grunt który podlegał co najmniej raz w roku w terminie do 15 lipca koszeniu lub innym zabiegom uprawowym zapobiegającym występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów - §1 pkt 2 rozporządzenia. Jako, że na części działki nr 143/2 nie były przeprowadzane żadne zabiegi uprawowe nie można przyjąć, że znajdujące się na niej drzewa i krzewy stanowiły ochronę wód i gleb. Odnośnie zarzutów dotyczących przebiegu kontroli organ nadmienił, że gospodarstwo M. Z. S. zostało wytypowane do kontroli na miejscu metodą analizy ryzyka na postawie art. 27 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, przewidzianych schematów w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. WE Nr L 141 z 30.04.2004r., str. 18 ze zm.). W dniu 18 sierpnia 2005r. na gruntach rolnych należących do wnioskodawcy przeprowadzono kontrolę przez inspektorów firmy "[...]" Sp. z o.o., posiadających upoważnienia OB OR10/520/05 oraz OB OR10/620/05. Pomiaru tej działki dokonano przy użyciu wyspecjalizowanego sprzętu GPS (z ang. Global Positioning System), który spełnia wymagania norm krajowych i unijnych w zakresie wymaganej przepisami dokładności i wiarygodności kontroli powierzchni. Przeprowadzone pomiary testowe oraz analizy numeryczne pozwalają stwierdzić, że technika GPS przy użyciu sprzętu odpowiedniej klasy zapewnia prawidłowe wyznaczenie powierzchni kontrolowanych działek rolnych również w przypadku częściowej zasłony sfery niebieskiej w postaci lasu. Skargę na powyższą decyzję do sądu administracyjnego wywiodła M. Z. S. i zarzuciła, że : - nie dołożono należytej staranności w ustaleniu stanu faktycznego wykorzystywania gruntu na deklarowanej działce [ x ], pomylono deklarowane działki, a do oceny na dzień 30 czerwca 2003r. posłużono się zdjęciami wykonanymi dla obszaru nie deklarowanego na ten okres, - poprzez zaniechanie udzielenia stornie odpowiedzi na podniesione kwestie, odebrano możliwość pełnego rozpatrzenia sprawy przez organ II instancji, - kontrola mogła być dokonana na podstawie nieprawidłowo uzyskanych upoważnień, ponieważ zatrudnienie przez wykonawcę kontroli, osób trzecich mogło nie spełnić warunków określonych przetargiem i umową przedmiotową pomiędzy [...] sp. z o.o. a ARiMR W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył co następuje: Stosownie do treści art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji, to jest jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej i oceny tej dokonuje w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w sprawie. Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku nie dopatrzył się, aby w zaskarżonej decyzji zostało naruszone prawo materialne oraz przepisy postępowania administracyjnego. Zgodnie z treścią art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych ( Dz.U. z 2004r., nr 6, poz. 40 ze zm.) płatności obejmują jednolitą płatność obszarową oraz płatności uzupełniające do powierzchni uprawy. Przedmiotem jednolitej płatności do gruntów rolnych mogą być tylko użytki rolne utrzymane w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003r. Powyższe wynika z treści art. 143 b pkt 4 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 oraz (WE) nr 2529/2001( Dz.U. L.270 z 21 października 2003r.). Przepis ten został dodany do treści w/w rozporządzenia pkt 27 Rozdziału 6, A. "ustawodawstwo rolne" załącznika II do Aktu dotyczącego warunków przystąpienia do Unii Europejskiej RP oraz dostosowań w traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej w następstwie reformy wspólnej gospodarki rolnej ( DZ.U. L z 30 marca 2004r.) i stanowi, że obszar użytków rolnych nowego Państwa Członkowskiego objęty systemem jednolitej płatności obszarowej stanowi część wykorzystywanych użytków rolnych utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003r., niezależnie od tego czy w tym dniu była na nich prowadzona produkcja czy też nie oraz jeśli jest to właściwe, jest dostosowany zgodnie z obiektywnymi kryteriami określonymi przez nowe Państwo Członkowskie po zatwierdzeniu przez Komisję. Wykorzystywane użytki rolne oznaczają całkowity obszar obejmujący grunty orne, trwałe użytki zielone, trwałe plantacje, ogródki przydomowe tak jak zostały ulane przez komisję (EUROSTAT) dla jej celów statystycznych. W przedmiotowej sprawie w wyniku przeprowadzonej kontroli działki nr [ x ] w dniu 18 sierpnia 2005r. stwierdzono, że na powierzchni 1,18 ha działki znajduje się szata roślinna, potwierdzająca, że przynajmniej od roku 2003 nie były na niej prowadzone żadne zabiegi agrotechniczne. Na potwierdzenie powyższych okoliczności faktycznych do akt została dołączona dokumentacja fotograficzna. Stwierdzenie podczas przeprowadzonej kontroli, że na działce znajdują się powierzchnie nieutrzymane w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003r. a więc nieuprawnione do przyznania jednolitej płatności obszarowej, która jest jednym z elementów składowych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych obligowało organ do odmowy przyznania M. Z. S. płatności bezpośrednich do wnioskowanych przez nią gruntów rolnych. Legalności zaskarżonej decyzji nie podważają zarzuty podniesione w skardze. Na uwzględnienie nie zasługuje zarzut nie dołożenia należytej staranności w ustaleniu stanu faktycznego wykorzystywania gruntu na deklarowanej działce [ x ], pomylenia deklarowanej działki oraz posłużenia się zdjęciami wykonanymi dla obszaru nie deklarowanego na ten okres a także zarzut dotyczący dokonania kontroli na podstawie nieprawidłowo uzyskanych upoważnień. Kontrola na gruntach rolnych należących do skarżącej została przeprowadzona przez inspektorów firmy "[...]" posiadających upoważnienia OB. OR 10/520/05 oraz OB. OR 10/620/05 przy użyciu wyspecjalizowanego sprzętu GPS, który spełnia wymagania norm krajowych i unijnych w zakresie wymaganej przepisami dokładności i wiarygodności kontroli powierzchni. Jak wynika z protokołu czynności kontrolnych kontroli podlegała działka nr [ x.] o powierzchni 2,7072ha. Istotnie pomimo tego, że skarżąca wnioskowała o przyznanie płatności bezpośrednich na część działki [ x.], tj. na powierzchnię 2,27 ha skontrolowana została cała powierzchnia działki. Jednak wbrew temu co twierdzi skarżąca nie miało to wpływu na treść rozstrzygnięcia sprawy. A mianowicie skarżąca wywiodła, że na datę 30 czerwca 2003r. nie użytkowana była jedynie nie zgłoszona przez nią we wniosku część działki o powierzchni 0,4372 ha. Działka ta w ocenie skarżącej jako niedeklarowana nie powinna być wprowadzana do oceny kontrolujących. W tym miejscu wskazać należy, że w wyniku kontroli stwierdzono, że na dzień 30 czerwca 2003r. działka [ x.] nie była użytkowana na obszarze 1,18 ha a więc na obszarze 2-krotnie przekraczającym obszar części działki niezadeklarowanej przez skarżącą. Oznacza to, że nawet gdyby powierzchnia 0,4372 działki nr [ x ] nie została objęta kontrolą to i tak pozostawałby w złej kulturze rolnej obszar obejmujący 0,74 ha działki. Przy czym dla rozstrzygnięcia sprawy decydujące znaczenie miał fakt stwierdzenia nieużytku na działce a nie jego rozmiary. Na uwzględnienie nie zasługuje również argumentacja skarżącej zgodnie z którą, znajdujące się na działce drzewa i krzewy służyły ochronie wód i gleb. Argumentacja powyższa byłaby uzasadniona, w sytuacji gdyby obszar na którym znajdują się drzewa i krzewy był wykorzystywany przez nią rolniczo. Zgodnie bowiem z treścią §1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 lutego 2005r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie minimalnych wymagań utrzymania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej grunty rolne nie powinny być porośnięte drzewami i krzewami z wyjątkiem drzew i krzewów znajdujących się na gruntach rolnych utrzymanych w dobrej kulturze rolnej w celu ochrony wód i gleb. Gruntami rolnymi utrzymanymi w dobrej kulturze rolnej są grunty na których uprawiane są rośliny lub grunty ugorowane - §1 pkt 1 lit. a rozporządzenia. Za grunt ugorowany uznaje się grunt który podlegał co najmniej raz w roku w terminie do 15 lipca koszeniu lub innym zabiegom uprawowym zapobiegającym występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów - §1 pkt 2 rozporządzenia. Jak już wykazano powyżej w wyniku przeprowadzonej na części działki nr [ x ] nie były przeprowadzane żadne zabiegi uprawowe nie można zatem przyjąć, że znajdujące się na niej drzewa i krzewy mogły stanowić ochronę wód i gleb. Końcowo należy podnieść, że niezasadny pozostaje również zarzut zaniechania przez organ udzielenia stornie odpowiedzi na podnoszone przez nią kwestie czym odebrano jej możliwość pełnego rozpatrzenia sprawy przez organ II instancji. Skarżącej bowiem został zapewniony czynny udział w sprawie oraz była ona należycie i wyczerpująco informowana o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. A mianowicie skarżąca została poinformowana telefonicznie w dniu 17 sierpnia 2005r. o przeprowadzeniu kontroli nam miejscu, nie była obecna przy jej przeprowadzeniu. Następnie została wezwana, w celu ustalenia czy działka nr [ x ] była przez nią użytkowana w 2004r. W odpowiedzi na wezwanie M. Z. S. przysłała pismo w którym poinformowała, że wyjaśnienie może nastąpić wówczas, gdy ARiMR określi miejsce położenia określonej powierzchni przedmiotowej działki. W odpowiedzi na powyższe pismo organ, wystosował do M. Z. S. informację, że w celu uzyskania dodatkowych wyjaśnień należy stawić się w Biurze Powiatowym ARiMR w B. P. Skarżąca nie stawiła się w Biurze Powiatowym ARiMR. Nie skorzystała również z przysługującego jej prawa do zapoznania się z aktami sprawy oraz do złożenia końcowego oświadczenia, o czym została pouczona przez organ. W świetle powyższych okoliczności faktycznych z należy stwierdzić, że sama skarżąca odebrała sobie możliwość pełnego rozpatrzenia sprawy. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, jako bezzasadną ( art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U.nr 153, poz. 1270 z 2002 roku.)