II SA/Bk 229/13

WyrokWSA w Białymstoku2013-10-29

Skład orzekający: Grażyna Gryglaszewska, Anna Sobolewska-Nazarczyk, Elżbieta Trykoszko

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo uchylił decyzję o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego, stwierdzając brak faktycznego sprawowania opieki nad niepełnosprawnym bratem przez wnioskodawcę?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo uchyliły decyzję o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie wykazał, że skarżący nie sprawuje stałej opieki nad swoim niepełnosprawnym bratem w stopniu uniemożliwiającym mu podjęcie zatrudnienia. Świadczenie pielęgnacyjne jest przyznawane jako rekompensata za faktyczny brak możliwości podjęcia pracy z powodu konieczności osobistego sprawowania opieki, a nie jako zastępcze źródło dochodu.
Stan faktyczny
Wnioskodawca W. S. ubiegał się o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad niepełnosprawnym bratem J. S. Decyzją z września 2011 r. świadczenie zostało przyznane. Następnie organ wszczął postępowanie w sprawie zmiany decyzji, stwierdzając nieprawidłowości w sprawowaniu opieki. Burmistrz uchylił decyzję przyznającą świadczenie, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało ją w mocy. W. S. zaskarżył decyzję SKO do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając nieprawdziwość twierdzeń ośrodka pomocy społecznej.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), Sędziowie sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk,, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 października 2013 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. oddala skargę, 2. przyznaje adwokat A. K.-Ł. od Skarbu Państwa (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku) kwotę [...] zł ([...]) tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącego W. S. wykonane na zasadzie prawa pomocy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza D. B. z [...] grudnia 2012 r. nr [...] uchylającą z dniem [...] września 2012 r. własną decyzję z [...] września 2011 r. dot. przyznania W. S. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym bratem J. S. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy. Wnioskiem złożonym [...] września 2011 r. W. S. wystąpił o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym bratem J. S., legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia [...] czerwca 1986 r. (wówczas pierwsza grupa inwalidów). Decyzją z [...] września 2011 r. Burmistrz D. B. orzekł o przyznaniu W. S. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad pełnoletnią osobą niepełnosprawną, legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności – J. S. w kwocie [...] zł miesięcznie od [...] września 2011 r. bezterminowo. Następnie wskutek uzyskanych przez organ informacji powodujących zaistnienie wątpliwości dot. okoliczności sprawowania opieki nad J. S., o których mowa w art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. 2006 r., Nr 139, poz. 992), dnia 16 października 2012 r. wszczęto postępowanie w sprawie zmiany ww. decyzji. Po zakończeniu postępowania administracyjnego, Burmistrz D. B. wydał dnia [...] grudnia 2012 r. decyzję Nr [...] uchylającą z dniem [...] września 2012 r. uprzednio wydaną w dniu [...] września 2011 r. decyzję przyznającą W. S. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad pełnoletnią osobą niepełnosprawną, legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności – bratem J. S. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że postępowanie przeprowadzone w niniejszej sprawie wykazało nieprawidłowości w sprawowaniu opieki przez W. S. nad bratem J., tj. zaniechanie sprawowania tejże opieki. Organ stwierdził, że zgodnie z uzyskanymi w sprawie informacjami i dowodami, to niepełnosprawny J. S. opiekuje się w istocie gospodarstwem domowym, które prowadzą wespół z bratem W. Nie otrzymuje on w zasadzie od brata żadnej pomocy, sam odbywa wizyty lekarskie, często kupuje żywność, przygotowuje samodzielnie posiłki. Ponadto jest osobą szczególnie zaniedbaną w zakresie higieny osobistej, a także czystości mieszkania. Organ przytoczył w uzasadnieniu szereg argumentów oraz przykładów zdarzeń uzasadniających ww. stwierdzenia, jak np. zasłabnięcie J. S. w Sądzie Okręgowym w B. spowodowane najprawdopodobniej zaprzestaniem przyjmowania lekarstw, a następnie odmowa odbioru brata ze szpitala w C. przez W. S., ponadto zaniedbanie higieniczno-sanitarne J. S., które zostało stwierdzone przez pracowników socjalnych oraz potwierdzone w piśmie sędziego Sądu Okręgowego w B., z [...] września 2012 r., panujący w miejscu zamieszkania bród i bałagan wykraczający poza normy społeczne, zły stan domu mieszkalnego, oświadczenia J. S., że sam jeździ do lekarza, robi zakupy w mieście oddalonym o około 10 km od miejsca zamieszkania, myje się samodzielnie przed domem w misce, nie pamięta kiedy kąpał się ostatni raz. Z oświadczeń sąsiadów braci wynikało zaś, że to J. S. bardziej interesuje się prowadzeniem wspólnego gospodarstwa domowego niż jego brat W. oraz, że właściwie on się opiekuje bratem W., a nie odwrotnie. W reasumpcji organ stwierdził, że zakres wykonywanych przez W. S. od [...] września 2012 r. czynności opiekuńczych nad bratem nie powoduje konieczności rezygnacji z możliwości podjęcia zatrudnienia lub wykonywania innej pracy zarobkowej. Po rozpoznaniu odwołania W. S., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy. Organ odwoławczy w dużej mierze powtórzył w uzasadnieniu argumentację organu I instancji, stwierdzając, że niewątpliwie niepełnosprawny J. S. sam w miarę swoich możliwości, wykonuje czynności dnia codziennego, zaś zakres sprawowanej przez brata opieki ogranicza się do pomocy w założeniu mu ubrania zakładanego przez głowę. Organ wskazał, że z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy wynika, iż w trakcie pobierania przedmiotowego świadczenia W. S. (co najmniej od [...].09.2012 r.) zaprzestał sprawowania opieki nad bratem, co jest równoznaczne z utratą prawa do świadczenia. Warunkiem, bowiem otrzymywania świadczenia jest wykonywanie przy osobie pozostającej pod opieką czynności pielęgnacyjno-opiekuńczych w zakresie uniemożliwiającym podjęcie zatrudnienia. W. S. natomiast nie tylko nie sprawuje opieki nad bratem, ale nie interesuje się stanem jego zdrowia, higieny, nie pomaga w zasadzie w codziennych czynnościach, a nawet wyraża niechęć przebywania brata razem z nim w miejscu zamieszkania, (o czym świadczy m.in. brak zgody W. S. na odbiór go ze szpitala w C. i naleganie na pozostawienie go w nim). W skardze wywiedzionej na ww. decyzję do tut. sądu administracyjnego W. S. podniósł, że utrzymanie brata w domu opieki wynosi 8-krotność kwoty przyznanego uprzednio świadczenia oraz, że sprawuje on opiekę nad bratem, a twierdzenia ośrodka pomocy społecznej są nieprawdziwe. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej i podtrzymał uprzednie stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje; Skarga podlegała oddaleniu. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uchylenie zaskarżonego orzeczenia następuje w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o powołane wyżej przepisy, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem nie dostrzeżono w sprawie naruszeń prawa materialnego, ani mogących mieć wpływ na wynik sprawy naruszeń prawa procesowego. Nie stwierdzono także wad kwalifikowanych decyzji skutkujących jej nieważnością. W ocenie składu orzekającego zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z przepisami prawa regulującymi tryb i zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego. Zważywszy na przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie, wskazać należy, iż zasady przyznawania świadczeń pielęgnacyjnych reguluje art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) w brzmieniu sprzed nowelizacji, która weszła w życie z dniem 14 października 2011 r. na mocy ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. 2011 r., Nr 205, poz. 1212). Decyzja przyznająca Skarżącemu prawo do świadczenia wydana została bowiem dnia [...] września 2011 r. Art. 3 ww. ustawy nowelizacyjnej stanowił, że sprawy o świadczenia rodzinne [...], do których prawo powstało przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, podlegają rozpatrzeniu na zasadach i w trybie określonych w przepisach dotychczasowych. Wedle natomiast brzmienia art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych sprzed 14 października 2011 r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługiwało m.in. rodzeństwu, jeżeli nie podejmowało ono lub rezygnowało z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wobec stwierdzenia spełnienia wymaganych brzmieniem art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych przesłanek, w dniu [...] września 2011 r. Burmistrz D. B. przyznał W. S. bezterminowo (począwszy od [...] września 2011 r.) świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki na pełnoletnią osobą niepełnosprawną legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności tj. bratem J. S. Ze znajdującego się w aktach sprawy administracyjnej orzeczenia Komisji Lekarskiej ds. Inwalidztwa i Zatrudnienia nr [...] w B. z [...] czerwca 1986 r. wynika, że J. S. został zaliczony do pierwszej grupy inwalidów ogólnego stanu zdrowia. Ponadto Komisja orzekła, że inwalidztwo niniejsze jest trwałe, J. S. nie jest w stanie wykonywać żadnej pracy oraz wymaga opieki osób drugich. Wnioskodawca zaś złożył dnia [...] września 2011 r. oświadczenie, w którym wskazał na zakres sprawowanej opieki nad bratem, wedle, którego miał on pomagać bratu w czynnościach dnia codziennego (tj. karmienie, przygotowywanie posiłków, pomoc w ubieraniu, dbałość o higienę, wożenie na wizyty lekarskie, wykup i podawanie leków). Wobec stwierdzenia przez organ, że mimo deklaracji złożonej przez W. S. dnia [...] września 2011 r., zakres wykonywanych, co najmniej od dnia [...] września 2012 r. czynności opiekuńczych nad bratem J. S., nie powoduje konieczności rezygnacji z możliwości podjęcia zatrudnienia lub wykonywania innej pracy zarobkowej, decyzja z [...] września 2011 r. (zmieniona dnia [...] stycznia 2012 r.) została uchylona. Stanowisko niniejsze zostało podtrzymane przez organ odwoławczy. W ocenie Sądu, organy obu instancji, uchylając decyzję przyznającą Skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne, prawidłowo zastosowały przepis art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) Z brzmienia niniejszego przepisu wynika bowiem, że uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego jest uzależnione od spełnienia m.in. przesłanki sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Nie ulega wątpliwości, że J. S. jest osobą niepełnosprawną, wymagającą opieki ze względu na swoje inwalidztwo. Ze zgromadzonego natomiast w niniejszej sprawie, obszernego materiału dowodowego wynika, że co najmniej od dnia [...] września 2012 r. W. S. nie sprawuje stałej opieki nad niepełnosprawnym bratem. Niniejsze potwierdzają: 1/ Adnotacja służbowa z [...] września 2012 r. sporządzona przez pracownika socjalnego oraz konsultanta prawnego MOPS, wedle której w ww. dniu J. S. zasłabł przed rozprawą mającą odbyć się przed Sądem Okręgowym w B. Wydziałem III Karnym, w sprawie, w której oskarżonym był W. S. Z adnotacji wynika, że J. S. od pewnego czasu nie przyjmuje lekarstw, jest zaniedbany i niedożywiony, zaś W. S. niniejszym zdarzeniem się nie przejął i stwierdził, że kupuje bratu lekarstwa. 2/ Adnotacja służbowa z [...] września 2012 r. sporządzona przez pracownika socjalnego, wedle, której J. S. został w dniu ww. zdarzenia przewieziony do SPP ZOZ w C., gdzie wobec braku podstaw do hospitalizacji poproszono W. S., w drodze rozmowy telefonicznej, o odebranie brata ze szpitala, czego Skarżący odmówił. Wobec braku osoby, która mogłaby odebrać J. S. został on przewieziony do miejsca zamieszkania. Ratownik medyczny zgłosił wówczas oddziałowej trudne warunki mieszkaniowe i zaniedbanie w domu oraz na posesji w G. nr [...]. 3/ Pismo z [...] września 2012 r. sporządzone przez sędziego Sądu Okręgowego w B., które potwierdza okoliczności zdarzenia z [...] września 2012 r. mające miejsce w budynku sądu. 4/ Pismo pracownika socjalnego z [...] października 2012 r., z którego wynika, że dom mieszkalny oraz posesja, gdzie zamieszkują bracia są bardzo zaniedbane, zabrudzone, zaś sam J. S. także jest zaniedbany, niedomyty, nosi brudne ubrania, sam kupuje leki. Wskazano, że wielokrotnie zwracano uwagę W. S. na konieczność uprzątnięcia domu i poprawy warunków bytowych. 5/ Protokół wywiadu środowiskowego przeprowadzonego [...] października 2012 r. na którym widnieją podpisy inspektorów i kierownika MOPS. Z dokonanej oceny sytuacji rodziny wynika, że w czasie wywiadu W. S. nie było na posesji, zaś J. S. robił pranie przed domem. Dalej: "Zastane warunki mieszkaniowe uznano za bardzo złe. W domu panuje straszliwy wszechogarniający bałagan i bród, na podłogach zalegające sterty ubrań, szmat, które utrudniają poruszanie się po domu, do jednego z pokoi ze względu na sterty rupieci nie dało się wejść. Dom jest zaniedbany, zimny i brudny, warunki w nim panujące w ocenie pracowników zagrażają zdrowiu Pana J. S. oraz jego życiu. [...] Na podłodze zastano także porozrzucane bochenki chleba, leki, butelki. [...] stan pieca ze względu na znajdujące się w nim śmieci i szmaty może spowodować wybuch pożaru." J. S. ponadto wyjaśnił, że do lekarza jeździ sam autobusem albo wynajmuje taksówkę, zakupy robi także sam, brat Władysław pomaga mu w zakładaniu ubrań wkładanych przez głowę, tylko czasami coś kupuje albo gotuje albowiem często nie ma go w domu. Oświadczył także, że w dniu wywiadu jadł bułeczki, nie jadł obiadu ani mięsa, że myje się w misce na podwórzu nie pamięta, kiedy kąpał się ostatni raz – prawdopodobnie 2 tygodnie wcześniej na podwórku. Z oświadczeń sąsiadów braci S. wynika, że nie byli oni chętni do udzielania informacji, jednakże ogólnie potwierdzili, że to J. S., a nie jego brat, zajmuje się gospodarstwem i opiekuje się grobem rodziców we wsi J. 6/ Dokumentacja zdjęciowa stanowiąca załącznik do ww. wywiadu, która potwierdza wyżej opisane warunki mieszkaniowe panujące w gospodarstwie braci S. 7/ Adnotacja służbowa z [...] października 2012 r., z której wynika, że J. S. został przywieziony do D. B. przez sąsiada p. N., w celu złożenia prośby w MOPS, ażeby nie umieszczać go w domu pomocy społecznej oraz w celu przyjęcia zastrzyku. Według oświadczenia J. S. jego brat W. został w domu (adnotacja podpisana przez pracowników MOPS oraz kierownika). W aktach znajduje się także protokół przesłuchania W. S. z [...] października 2012 r., podczas którego przesłuchiwany stwierdził, że zapewnia bratu należytą opiekę i pomoc oraz, że dom został posprzątany. Sąd jednakże nie dał wiary tymże zapewnieniom, albowiem obszerny materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jednoznacznie przeczy wyjaśnieniom przesłuchiwanego. Pozostała dokumentacja świadcząca o braku sprawowania opieki przez W. S. to: 8/ Adnotacja służbowa z [...] października 2012 r. (podpisana przez pracowników i kierownika MOPS), z której wynika, iż wyżej wymienieni nie zostali wpuszczeni przez W. S. do domu podczas wizyty, zaś przez okna dostrzeżono bałagan i zalegające sterty szmat. 9/ Adnotacja służbowa z [...] października 2012 r. (wraz z dokumentacją fotograficzną) sporządzona przez ww. pracowników MOPS, którzy w asyście policji udali się ponownie do miejsca zamieszkania. Wedle adnotacji dom był minimalnie uprzątnięty, zaś W. S. był nieobecny. J. S. oświadczył, że brat zaczął sprzątać oraz, że się nim opiekuje. Porosił także, aby nie umieszczać go w domu pomocy społecznej. 10/ Notatka urzędowa policjanta z 31 października 2012 r. wedle której podczas wizyty w G. stwierdzono nieporządek, zaś J. S. zastany na miejscu oświadczył, że brat wyjechał do D. B. i że się dobrze nim zajmuje, kupuje jedzeni i lekarstwa oraz, że nieład zostanie uprzątnięty 11/ Adnotacja służbowa z [...] listopada 2012 r. sporządzona przez pracowników MOPS, z której wynika, że W. S. nie dostarczył w wyznaczonym terminie potwierdzenia zakupu leków dla J. S. oraz dostarczył trzy recepty wystawione na brata, jednakże świadczył, że nie będzie ich wykupywał, albowiem odda je sąsiadowi. 12/ Adnotacja służbowa konsultanta prawnego z [...] listopada 2012 r., wedle, której w tym dniu J. S. był widziany w D. B. sam, do której udał się prawdopodobnie w celu zrobienia zakupów. 13/ Adnotacja służbowa z [..] listopada 2012 r. pracowników MOPS sporządzona po kolejnej wizycie w G., podczas której na miejscu został zastany W. S. z sąsiadem, z którym (wedle oświadczenia Skarżącego) spożywali alkohol. W. S. oświadczył też, że brat pojechał do lekarza, zaś on sam nie towarzyszy mu albowiem gości sąsiada. Ponadto oświadczył, że gotuje raz w tygodniu, że nie musi wykupywać leków dla brata ani pilnować czy brat je przyjmuje, ponieważ J. S. nie jest małym dzieckiem. W domu panował bród, bałagan i było zimno. Załączono także dokumentację zdjęciowa potwierdzającą powyższe. 14/ Pismo lekarza SPP ZOZ w C., wedle którego po przywiezieniu J. S. do tut. Szpitala dnia [...] września 2012 r., W. S. nalegał, ażeby brat został w szpitalu ponieważ mają trudne warunki domowe oraz wyraził niechęć odbioru go ze szpitala. Zgromadzona w sprawie ww. obszerna dokumentacja poświadcza jednoznacznie, że W. S. nie sprawuje opieki nad bratem J. S., w zakresie uniemożliwiającym mu podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Słusznie, więc wywiodło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. twierdząc, że w chwili obecnej brak jest spełnienia przez Skarżącego warunku z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. sprawowania osobistej opieki przez Skarżącego nad niepełnosprawnym bratem. W ocenie sądu, podjęte wskutek czynności i zaleceń pracowników MOPS czynności zmierzające do uprzątnięcia domu mieszkalnego nie były wykonywane przez W. S., lecz przez jego niepełnosprawnego brata, który z obawy przed umieszczeniem go w domu pomocy społecznej zaczął samodzielnie porządkować mieszkanie. Zgromadzone dokumenty są na tyle jednoznaczne, że brak sprawowania opieki nad niepełnosprawnym bratem przez Skarżącego, nie budzi wątpliwości sądu. Podkreślić w tym miejscu należy, że świadczenie pielęgnacyjne jest uznawane jako rekompensata, swoiste wynagrodzenie, udzielane przez państwo dla osób opiekujących się członkami rodziny, gdyż w innym wypadku musiałoby ono wywiązać się z obowiązku opieki nad swoimi obywatelami. (por. wyrok WSA w Szczecinie z 7 marca 2012 r. sygn. akt II SA/Sz 1291/11). Nabycie zaś prawa do świadczenia pielęgnacyjnego uzależnione jest od spełnienia licznych warunków, wiążących się zarówno z osobą ubiegającą się o świadczenie, jak i osobą wymagającą opieki. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, koniecznym dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego są m.in., sprawowanie rzeczywistej opieki nad osobą wymagającą stałej pielęgnacji oraz niepodejmowanie z tego powodu pracy. Zgodnie z wyrokiem WSA w Łodzi z 28 lutego 2012 r. sygn. akt II SA/Łd 33/12 opieka jest pojęciem obejmującym znacznie dalej idące obowiązki aniżeli utrzymanie. Jest, bowiem rozumiana jako troszczenie się, dbanie o kogoś, doglądanie, pilnowanie kogoś, strzeżenie, dozór ("Słownik języka polskiego" pod red. W. Doroszewskiego- PWN 1963 t. V s. 1025 znaczenie 1; "Słownik języka polskiego" pod red. M. Szymczaka PWN 1992 t. 2 s. 526; znaczenie 1; S. Skorupka "Słownik frazeologiczny języka polskiego" WP 2002 t. 1 s. 605). Ponadto stwierdzić należy, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę, która wynika z prawnego i moralnego obowiązku, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia jakiejkolwiek pracy z powodu konieczności osobistego sprawowania tej opieki. Nie może być ona bowiem fikcyjna i stanowić rozwiązania problemu ze znalezieniem zatrudnienia bądź z problemem braku środków do życia spowodowanym brakiem chęci podjęcia zatrudnienia (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 22 sierpnia 2012 r., sygn. akt II SA/Ol 413/12. Świadczenie nie może być, zatem traktowane jako zastępcze źródło dochodu. W niniejszej sprawie zaś, Skarżący niewątpliwie nie sprawuje permanentnej opieki nad bratem, gdyż J. S. jest stosunkowo samodzielny i radzi sobie z wykonywaniem codziennych czynności w zakresie takim, na jaki pozwala mu jego inwalidztwo, a co więcej sam gotuje, pierze, sprząta, robi zakupy, jeździ do lekarza, opiekuje się grobem rodziców. Ażeby świadczenie pielęgnacyjne było przyznane, pomoc osobie niepełnosprawnej musi być pełna i wykonywana stale, z czym jednak nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Mając na względzie powyższe okoliczności Sąd skargę oddalił, jako niezasadną, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O przyznaniu w pkt. 2 wyroku wynagrodzenia adwokatowi ustanowionemu z urzędu, Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. oraz przepisów § 2 ust. 1-3, § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" i § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. 2013 r., poz. .461 j.t.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło