II SA/Bk 230/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 maja 2015 r. sprawy ze skargi H. J. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich oddala skargę Skarga została wywiedziona na tle następujących okoliczności. Decyzją z dnia [...] stycznia 2015r. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po przeprowadzeniu z urzędu postępowania w sprawie pozbawienia uprawnień kombatanckich, powołując się na art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "c" ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, orzekł o pozbawieniu skarżącego H. J. uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że uprawnienia kombatanckie skarżący uzyskał na mocy decyzji Zarządu Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w B. Instytut Pamięci Narodowej poinformował organ, że jednostka KBW, w której służył skarżący od czerwca 1945r. do lutego 1947r. brała udział w walkach z NSZ, AK oraz innymi ugrupowaniami. Wprawdzie w wyniku kwerendy dokumentów Instytutu Pamięci Narodowej nie odnaleziono dokumentów na potwierdzenie osobistego udziału skarżącego w walkach, ale taka informacja znajduje się w aktach ZBoWiD. Zatem materiał dowodowy potwierdził, że skarżący pełniąc służbę w KBW wykonywał zadania operacyjne związane z likwidacją ugrupowań mających na celu walkę o niepodległość i suwerenność Rzeczypospolitej Polskiej. W myśl powołanych w podstawie prawnej decyzji przepisów art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "c" ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które były zatrudnione, pełniły służbę lub funkcję w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, jeżeli podczas i w związku z tą działalnością wykonywały zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Stąd orzeczono o pozbawieniu skarżącego uprawnień kombatanckich. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący zrzucił organowi naruszenie przepisów procesowych i prawa materialnego poprzez pozbawienie uprawnień kombatanckich przy braku jakichkolwiek dowodów, że pełniąc służbę w jednostce KBW wykonywał zadania operacyjne związane z likwidacją ugrupowań niepodległościowych. Opisał swój aktywny udział w walkach z hitlerowskim najeźdźcą od 10 sierpnia 1944r. do 9 maja 1945r. i stwierdził, że uprawnienia kombatanckie należą się mu z tego tytułu. Zarzucił organowi naruszenie zasady czynnego udziału w postępowaniu oraz naruszenie zasad procedury administracyjnej i pobieżną ocenę materiału dowodowego. Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] lutego 2015r. powołując w podstawie materialnoprawnej te same przepisy, orzekł o utrzymaniu w mocy wcześniejszej własnej decyzji. W uzasadnieniu decyzji odwoławczej organ wskazał na bezwzględny charakter przepisu art. 25 ust. 2 kt 1 lit. "a" rozpatrywanego w powiązaniu z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "c" ustawy o kombatantach.....(....), nie pozostawiający organowi wyboru w kwestii pozbawienia uprawnień kombatanckich osoby, która była zatrudniona, pełniła służbę lub funkcję w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej, jeżeli podczas i w związku z tą działalnością wykonywała zadania śledcze i operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. W świetle wskazanych wyżej przepisów taka osoba nie może zachować uprawnień kombatanckich z żadnego tytułu. Organ podkreślił, że Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego, w którym pełnił służbę skarżący, był specjalną formacją wojskową powołaną w 1945r. do walki z niepodległościowym podziemiem oraz zbrojnymi organizacjami ukraińskimi i niemieckimi, a także do zapewnienia porządku publicznego. Formacja ta do 1954r. podlegała Ministerstwu Bezpieczeństwa Publicznego. Organ nawiązał do stanowisk sądów: Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazujących na charakter służby w formacji KBW. Następnie organ stwierdził, że akta sprawy jednoznacznie wskazują, że skarżący wykonywał w ramach służby w KBW, zadania operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej. Między innymi z tytułu tych działań otrzymał uprawnienia kombatanckie przyznane orzeczeniem ZBoWiD. Sam skarżący w postępowaniu przez ZBoWiD wskazywał na swój osobisty udział w walkach z oddziałami niepodległościowego podziemia. Informacja uzyskana od Instytutu Pamięci Narodowej potwierdziła, że 5 – ty Pułki Piechoty KBW, w którym skarżący pełnił służbę, w okresie pełnienia tej służby walczył z Armią Krajową Narodowymi Siłami Zbrojnymi, Zrzeszeniem "Wolność i Niezawisłość" oraz wieloma innymi ugrupowaniami, między innymi wymienionymi przez skarżącego oddziałami "Ognia" a także "Hanki", "Śmiałego", "Lwa". Odwołując się do poglądów orzecznictwa, organ podkreślił, że zwrot "zadania śledcze i operacyjne" zawarty w art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "c" ustawy o kombatantach ....(....) należy interpretować rozdzielnie, co oznacza, że wykonywanie zadań tylko operacyjnych lub tylko śledczych, stanowi wystarczającą przesłankę do pozbawienia uprawnień kombatanckich. Końcowo organ stwierdził, że w aktualnym stanie prawnym zaistnienie podstaw do zastosowania art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "c" ustawy o kombatantach......(...) stanowi barierę dla zachowania (uzyskania) uprawnień kombatanckich z jakiegokolwiek tytułu. Nadmienił także, że znajdujący się w aktach administracyjnych protokół z przeglądu akt weryfikacyjnych z kwietnia 1996r. nie wywołał żadnych skutków prawnych i jako taki nie może być traktowany jako pozytywne zweryfikowanie uprawnień kombatanckich skarżącego. W stosunku do skarżącego nie było bowiem wcześniej prowadzone postępowanie weryfikacyjne a zatem protokół z przeglądu akt weryfikacyjnych odzwierciedlał jedynie stan akt sprawy. W wywiedzionej do sądu administracyjnego skardze na powyższą decyzję ostateczną H. J. zarzucił tej decyzji: - naruszenie prawa materialnego w postaci przepisów art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" oraz art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "c" ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w stosunku do skarżącego i błędne uznanie, że spełnione zostały przesłanki pozbawienia uprawnień kombatanckich skarżącego; - naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, 77 par. 1 i 80 K.p.a. poprzez niewyczepujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego oraz art. 8 w związku z art. 11 K.p.a. poprzez dowolność w wydaniu zaskarżonej decyzji i niedostateczne wyjaśnienie jej podstaw. Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie decyzji obu instancji oraz zasadzenie na jego rzecz kosztów postępowania sądowego. Szef Urzędu Do Spraw kombatantów i Osób Represjonowanych w W. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje; Skarga podlegała oddaleniu. Nie doszło bowiem w sprawie do wydania decyzji z naruszeniem prawa materialnego a w postępowaniu poprzedzającym wydanie tej decyzji wyjaśnione zostały należycie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne. Postępowanie weryfikacyjne miało na celu ustalenie, czy skarżący ma prawo zachować uprawnienia kombatanckie przyznane mu decyzją Zarządu Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w B. z dnia [...] października 1976r. Uprawnienia te skarżący otrzymał wówczas z dwóch tytułów: służby w odrodzonym Wojsku Polskim od 10 sierpnia 1944r. do 9 maja 1945r. oraz z tytułu walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej od 24 maja 1945r. do 31 grudnia 1947r. Udział w walkach zbrojnych o utrwalenie władzy ludowej miał miejsce w okresie pełnienia przez skarżącego służby w 5 Pułku Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Obowiązująca ustawa o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (uchwalona dnia 24 stycznia 1991r.) nie pozwala na zachowanie uprawnień kombatanckich uzyskanych na podstawie dotychczasowych przepisów przez osoby, które wymienia przepis art. 21 ust. 2 pkt 1, 3 i 4 ustawy, nakazując wprost pozbawienie takich osób uprawnień kombatanckich. Wynika to z treści art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" ustawy o kombatantach...(...). Przypadająca na lata 1945 – 1947 służba skarżącego w 5 Pułku Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego, w czasie której brał on udział w walkach zbrojnych o utrwalenie władzy ludowej wskazuje, że skarżący należy do grupy kombatantów objętych dyspozycją art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "c" ustawy o kombatantach....(...) będącego przepisem kwalifikującym bezwzględnie do pozbawienia uprawnień kombatanckich. Wbrew stanowisku skarżącego ustalenie organu, że skarżący w ramach służby w KBW wykonywał zadania operacyjne związane bezpośrednio ze zwalczaniem organizacji oraz osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, nie jest ustaleniem dowolnym. Oparte jest ono bowiem między innymi na konsekwentnym przyznawaniu przez samego skarżącego w momencie ubiegania się o przyznanie uprawnień, że w czasie służby w KBW brał udział w zwalczaniu bandy "Ognia". Ugrupowanie to należało do ugrupowania niepodległościowego, co potwierdził Instytut Pamięci Narodowej w piśmie stanowiącym odpowiedź na zapytanie organu, z jakimi organizacjami walki zbrojne prowadził 5 Pułk KBW mp. Kraków w latach 1945- 1947 tj. w czasie pełnienia w nim służby przez skarżącego. Bagatelizowanie teraz przez skarżącego znaczenia własnych słów wypowiadanych w momencie przyznawania uprawnień kombatanckich, kiedy to aktywne uczestnictwo w zwalczaniu ugrupowań niepodległościowych było traktowane jako samodzielny tytuł do uzyskania uprawnień, może być odebrane wyłącznie jako nieudolna próba zniekształcenia obrazu historii na użytek zachowania dotychczasowych uprawnień. Dla pozbawienia uprawnień kombatanckich nie ma przy tym znaczenia stopień zaangażowania kombatanta w walki o utrwalenie władzy ludowej. Wystarczające jest jedynie potwierdzenie udziału kombatanta w ramach służby w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa lub Informacji Wojskowej, w działaniach bądź śledczych bądź samych operacyjnych związanych ze zwalczaniem organizacji tzw. niepodległościowego podziemia. Przyznanie faktu takiego udziału połączone z obiektywnym faktem historycznym roli formacji KBW, w której skarżący pełnił służbę odegranej w czasie pełnienia tej służby na polu walki z ugrupowaniami niepodległościowymi, w tym z organizacją wymienianą przez skarżącego, jest wystarczającą podstawą do przypisania skarżącego do tej grupy kombatantów, która nie może zachować uprawnień kombatanckich z żadnego tytułu. Skład orzekający podziela ocenę organu, że protokół z przeglądu akt weryfikacyjnych sporządzony w 1996r., który dał podstawę do wystawienia skarżącemu zaświadczenia potwierdzającego jego uprawnienia kombatanckie z dwóch pierwotnie wskazanych tytułów (służby w Wojsku Polskim i udziału w walkach o utrwalenie władzy ludowej) nie mógł być uznany za przeszkodę do wszczęcia postępowania weryfikacyjnego. W kwestii znaczenia protokołu z przeglądu akt weryfikacyjnych w odniesieniu do tzw. "utrwalaczy władzy ludowej", skład orzekający w niniejszej sprawie podziela wywody WSA w Gliwicach zawarte w uzasadnieniu wyroku tego sądu z dnia 19 czerwca 2009r. sygn. IVSA/GL 994/08 (dostępnym w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych i Informacji o Sprawach). WSA w Gliwicach po analizie przepisów ustawy o kombatantach...(...) w brzmieniu obowiązującym w dacie sporządzania protokołu z przeglądu akt weryfikacyjnych (w 1996r.) trafnie doszedł do wniosku, że w dacie wystawiania zaświadczenia w oparciu o protokół z przeglądu akt weryfikacyjnych kombatantowi, który uprawnienia te uzyskał w roku 1976 z tytułu udziału w walkach o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej w latach 1944-1956, brak było możliwości prawnych do przeprowadzenia postępowania weryfikacyjnego a w konsekwencji zaświadczenie otrzymane w 1996r. nie może być dowodem przesądzenia w przeszłości kwestii zachowania uprawnień kombatanckich. Mając powyższe na uwadze Sąd skargę oddalił (art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi)