II SA/Bk 231/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2018 r. w Białymstoku na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu K. K. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 18 czerwca 2018 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. K. na postanowienie P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny oraz opłaty egzekucyjnej p o s t a n a w i a: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie Postanowieniem z dnia 18 czerwca 2018 r. referendarz sądowy odmówił przyznania K. K. prawa pomocy w części, tj. w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Jak ustalił referendarz, wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i synem (21 lat). Rodzina utrzymuje się z gospodarstwa rolnego, uzyskując miesięcznie dochód w wysokości około 5 000 zł (sprzedaż mleka). Majątek wnioskodawcy stanowią: dom o powierzchni 137,50 m² (wartości 70 000 zł), nieruchomość rolna o powierzchni 17 ha i 3 ha lasu. Wnioskodawca posiada samochód osobowy (rocznik 2004), dwa ciągniki i towarzyszące podstawowe maszyny rolnicze, a także 15 krów i 10 sztuk młodego bydła na uzupełnienie stada. Nie posiada zgromadzonych oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Jak wskazał wnioskodawca, koszty produkcji mleka są wyższe niż wydatki, nadto w maju 2018 r. padły mu dwie krowy. Wydatki związane z prowadzonym gospodarstwem domowym oraz rolnym przedstawiają się, zdaniem strony, następująco: wyżywienie 3 osób – 1200 zł; energia elektryczna - 500 zł; woda – 200 zł; telefon – 50 zł; opał na zimę - 417 zł (5000 zł rocznie); nawozy – 1083 zł (13 000 zł rocznie); paliwo – 584 zł (7 000 zł rocznie); remonty ciągnika i maszyn rolniczych – 417 zł (5 000 zł rocznie); płyny do urządzeń udojowych – 300 zł. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego wnioskodawca wskazał na otrzymane dopłaty do gruntów rolnych w kwocie 30 618,21 zł. Dołączył również kserokopie: paszportów krów (k. 15-17); faktur z KRUS na kwotę kwartalnych składek wnioskodawcy i żony na kwoty 798 zł i 102 zł (k. 17-18), decyzji w sprawie podatku od nieruchomości na kwotę 1 775 zł rocznie (k. 19), dokumentów potwierdzających część ponoszonych wydatków oraz uzyskiwanych dochodów (k. 20- 42). Zdaniem referendarza sądowego, wykazane wydatki skarżącego za jeden miesiąc zamykają się kwotą 5 200 zł, przy uzyskiwanych dochodach w kwocie około 9 500 zł, zatem po rozliczeniu bieżących wydatków rodziny pozostaje kwota około 4 000 zł. Wnioskodawca nie wykazał, aby posiadał zadłużenie czy też zaległości w opłacaniu bieżących płatności dotyczących utrzymania rodziny i domu oraz prowadzenia gospodarstwa rolnego, co świadczy o dobrej kondycji finansowej jego rodziny. Dlatego, w ocenie referendarza, brak jest podstaw do ustalenia trudnej sytuacji materialnego wnioskodawcy a w konsekwencji, że nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie niniejszej, które wynoszą 1500 zł. Referendarz podkreślił ciężar dowodu spoczywający na wnioskodawcy zwolnienia od kosztów sądowych oraz wyjątkowy charakter tego zwolnienia. Sprzeciw od powyższego postanowienia złożył K. K., który wskazał, że wykazał brak pokrycia kosztów produkcji uzyskiwanym dochodem ze sprzedaży mleka, jak też przedstawił dowód upadku dwóch sztuk bydła. Nie zgodził się z ustaleniem referendarza sądowego, jakoby realny dochód ze sprzedaży mleka w okresie, którego dotyczą faktury, wyniósł około 7 000 zł, skoro faktycznie ten dochód wynosi około 5 000 zł, zaś ww. okres był okresem, gdy mleko było najdroższe. Podkreślił wysokie koszty produkcji mleka, zwłaszcza gdy w sezonie letnim po dokonaniu niezbędnych zakupów (pasze, płyny chemiczne, usługi weterynaryjne) "nie zostaje ani jedna złotówka za mleko". Wskazał, że wydatki miesięcznie sięgają kwoty około 2000 zł za usługi weterynaryjne i to tylko w przypadkach koniecznych, gdyż proste czynności w tym zakresie rolnicy wykonują samodzielnie. Zarzucił referendarzowi błąd w przyjęciu dochodu w wysokości około 7 000 zł, zwłaszcza w trakcie tegorocznej suszy i konieczności ponoszenia związanych z tym wydatków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Zaskarżone postanowienie należało utrzymać w mocy. Wnioskodawca wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, które w sprawie niniejszej wynoszą 100 zł, a nie jak błędnie wyliczył referendarz 1500 zł. Zgodnie z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), dalej: P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zwolnienie to (w zakresie częściowym) następuje, gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Zdaniem sądu, referendarz sądowy trafnie ustalił, że skarżący nie znajduje się w sytuacji, o której mowa w art. 246 1 pkt 2 P.p.s.s.a. Przede wszystkim matematyczne rozliczenie wydatków wnioskodawcy oraz jego dochodów na podstawie przedłożonych dokumentów wykazuje, że kwota dochodu (około 9 500 zł miesięcznie biorąc pod uwagę rozliczone w stosunku rocznym dopłaty i sumy uzyskane ze sprzedaży mleka wynikające z przedłożonych faktur) jest większa niż kwota wydatków (około 5 200 zł, również wynikająca z przedłożonych dokumentów). Ta okoliczność, przy braku wskazania na jakiekolwiek zadłużenie w regulowaniu zobowiązań, nie pozwala przyjąć, że skarżący znajduje się w trudnej sytuacji materialnej uzasadniającej przyznanie wnioskowanego zwolnienia. Powyższej oceny nie zmieniają okoliczności wskazane w sprzeciwie, wykraczające poza matematyczne rozliczenia. Doliczenie do kwoty wyżej wyliczonych wydatków kwoty 2000 zł z tytułu usług weterynaryjnych nie jest uprawnione, bowiem na tę okoliczność nie przedłożono żadnych dokumentów. Po wtóre, nawet uwzględnienie kwoty 5 000 zł uzyskiwanej miesięcznie z tytułu sprzedaży mleka (a nie, jak ustalił na podstawie przedłożonych kserokopii faktur, kwoty 7 000 zł) nie zmienia dysproporcji wyżej wskazanej – pozytywnej na rzecz dochodów, bowiem do kwoty 5 000 zł dochodu należy doliczyć rozliczone w stosunku rocznym dopłaty (około 2500 zł miesięcznie), co daje kwotę dochodów około 7500 zł przy wydatkach około 5 200 zł. Nie może również ujść uwadze, że choć skarżący wskazuje na mniejsze niż wykazane kserokopiami faktur dochody ze sprzedaży mleka, to tych mniejszych dochodów za kolejne miesiące nie wykazał, gdy tymczasem za miesiące marzec – maj 2018 r. przedstawił stosowne faktury będące dowodami na okoliczność wysokości dochodów. Sprzeciw zaś złożył w połowie lipca 2018 r., zatem co najmniej za czerwiec 2018 r. mógł wykazać ewentualnie zmniejszony dochód. Dowodu w tym zakresie jednak nie przedłożył. Jeszcze raz przypomnieć należy, że skarżący nadal w żaden sposób nie wykazuje zadłużenia. Uprawnia to do wniosku, że zachowuje płynność finansową, nawet przy – jak wskazuje – tegorocznych trudnych warunkach atmosferycznych dla upraw oraz padnięciu dwóch sztuk bydła (skarżący przedstawił tylko jeden dokument dotyczący utylizacji jednego padłego zwierzęcia, k. 24). Wskazać trzeba, że to na osobie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek wykazania trudnej sytuacji materialnej tj. w tym przypadku takiej, która uniemożliwia jej poniesienie pełnych kosztów postepowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 1 pkt 2 P.p.s.a.). Zdaniem sądu, referendarz sądowy trafnie tę sytuację ocenił jako niespełniającą ww. kryteriów. Dodać należy, że koszty postępowania sądowego nie mogą być też kosztami, które są zaspokajane w ostatniej kolejności. Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.