II SA/Bk 235/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Sędziowie sędzia NSA Jerzy Bujko,, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2005 r. sprawy ze skargi M.K. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] kwietnia 2002 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia przedemerytalnego oddala skargę Skarga została wywiedziona na tle następujących okoliczności. Skarżąca 53-letnia M.K. zarejestrowała się jako bezrobotna w Powiatowym Urzędzie Pracy w B. w dniu [...] grudnia 2001 r. dokumentując okres uprawniający do zasiłku wynoszący 31 lat 7 miesięcy i 1 dzień i wnosząc o przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego. W związku z tym decyzją Starosty B. z dnia [...] stycznia 2002 r. przyznany został skarżącej na podstawie art. 37 "j" ust. 1 i 2 ustawy z 14.12.1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w zw. z art. 11 ustawy z 17.12.2001 r. zmieniającej między innymi w/w ustawę o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. Nr 154, poz. 1793), zasiłek przedemerytalny od dnia 18 grudnia 2001 r., od której to decyzji strona wniosła odwołanie prosząc w nim o przyznanie prawa do świadczenia przedemerytalnego w związku ze zmianą z dniem 1 stycznia 2002 r. ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w części określającej w sposób korzystny dla strony przesłanki uzyskania uprawnienia do tego rodzaju świadczenia. Organ II instancji decyzją z dnia [...] lutego 2002 r. orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej, zaś Starosta Białostocki decyzją z [...] lutego 2002 r. orzekł o odmowie przyznania stronie prawa do świadczenia przedemerytalnego od 30 stycznia 2002 r. Organ stwierdził, powołując się na aktualne brzmienie art. 37 "l" ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, iż prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługuje na wniosek osoby, która spełniła warunki do tego świadczenia w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy. Skarżąca zaś w dniu rejestracji w charakterze bezrobotnego tj. w dniu [...] grudnia 2001 r. nie spełniała przesłanek do uzyskania świadczenia przedemerytalnego a jedynie do zasiłku przedemerytalnego. W ustawie z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie z dniem 1 stycznia 2002 r. między innymi ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. z 2001 r. Nr 154, poz. 1793) brak jest przepisu, na podstawie którego osobie, która nabyła uprawnienia do zasiłku przedemerytalnego, można byłoby przyznać prawo do świadczenia przedemerytalnego. Przepis art. 11 ust. 2 w/w ustawy zmieniającej stanowi, iż osoby, które przed dniem wejścia w życie ustawy zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy i spełniły warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub stypendium nabywają oraz zachowują do nich prawo na dotychczasowych zasadach. W odwołaniu od tej decyzji M.K. zarzuciła organowi, iż w dniu rejestracji w urzędzie pracy nie poinformował jej o uchwalonych zmianach ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, co uniemożliwiło skarżącej wstrzymanie się z wnioskiem i wystąpienie o korzystniejsze dla niej świadczenie przedemerytalne w późniejszym terminie. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2002 r. Wojewoda P. po rozpatrzeniu w/w odwołania orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej. Organ odwoławczy podkreślił, że zdarzeniem prawnym mającym decydujące znaczenie w sprawie jest rejestracja skarżącej w powiatowym urzędzie pracy. Miała ona miejsce w dniu [...] grudnia 2001 r. tj. pod rządami przepisów ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym do końca ubiegłego roku. W świetle tamtego brzmienia przepisów ustawy skarżąca w dniu rejestracji kwalifikowała się jedynie do uzyskania zasiłku przedemerytalnego i o taki wnosiła i taki został jej ostateczną decyzją przyznany. Skarżąca nie może uzyskać świadczenia przedemerytalnego z mocy przepisów prawa obowiązujących od 1 stycznia 2002 r., albowiem przesłanki do nabycia takiego świadczenia należało spełnić w dniu rejestracji. Znowelizowany przepis art. 37 lit. "k" może mieć zastosowanie tylko w odniesieniu do osób zarejestrowanych w urzędach pracy po 31 grudnia 2001 r. i powyższa uwaga dotyczy też skarżącej. W skardze wywiedzionej do NSA M.K. podtrzymała żądanie zmiany zasiłku przedemerytalnego na świadczenie przedemerytalne oparte na zarzucie bezprawnego zaniechania udzielenia jej w dniu rejestracji informacji o uchwalonych zmianach do ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Podkreśliła, że pytała o radę w sprawie rodzaju świadczenia oraz że uzasadnienia decyzji organów obu instancji nie wskazują, czy obowiązek udzielenia właściwej informacji spoczywał na pracownikach urzędu. Wojewoda P. wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje: Skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu. Zaskarżonej decyzji nie sposób bowiem postawić zarzutu naruszenia prawa a wyłącznie dostrzeżenie sprzeczności decyzji z prawem mogłoby skutkować jej uchyleniem. Skarżąca nie wskazuje zresztą konkretnego przepisu prawa materialnego, który zostałby przez organ w sprawie naruszony. Swoją skargę opiera na zarzucie naruszenia przez organ zasady procesowej wynikającej z art. 9 kpa mówiącej o obowiązku organów administracji publicznej udzielania stronom należytej i wyczerpującej informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków w danym postępowaniu administracyjnym. Zasada niniejsza w sprawie skarżącej nie została jednak naruszona. Postępowanie administracyjne w sprawie zostało bowiem wszczęte w dacie, w której nie obowiązywało takie brzmienie art. 37 "k" ustawy z 14.12.1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, które pozwalałoby skarżącej na uzyskanie prawa do świadczenia przedemerytalnego, a tym samym które nakazywałoby organowi poinformowanie strony o prawie również do tego świadczenia. Skarżąca w dacie rejestracji w charakterze bezrobotnej nie miała ukończonych 55 lat, a ówczesne brzmienie art. 37 "k" ust. 1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tj. przepisu w świetle którego można byłoby w przypadku skarżącej rozważać zaistnienie przesłanek do nabycia świadczenia przedemerytalnego), wymagało dla uzyskania świadczenia przedemerytalnego wykazania przez kobietę, że w roku kalendarzowym, w którym został z nią rozwiązany stosunek pracy lub stosunek służbowy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, posiada ona okres uprawniający do emerytury oraz ukończyła co najmniej 55 lat. Skarżąca w 2001 r. ukończyła zaś lat 53. Jedynym świadczeniem, o które mogła skutecznie się ubiegać w dacie rejestracji, był zasiłek przedemerytalny przyznawany do 31 grudnia 2001 r. w oparciu o obowiązujący wówczas art. 37 "j" ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. O taki zasiłek skarżąca wystąpiła w dniu rejestracji i taki został jej przyznany decyzją z dnia [...] stycznia 2002 r. na podstawie powyższego przepisu w związku z art. 11 ust. 2 ustawy z 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o odmowie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest (...) – Dz.U. Nr 154, poz. 1793. Przepis powyższy stanowił bowiem o tym, że osoby, które przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej (tj. przed 1 stycznia 2002 r.) zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy i spełniały warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub stypendium, nabywają oraz zachowują do nich prawo na dotychczasowych zasadach. Ustawa z 17 grudnia 2001 r. nowelizująca ustawę o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu zniosła z dniem 1 stycznia 2002 r. zasiłek przedemerytalny pozostawiając jedynie świadczenie przedemerytalne. O ile informacja o zamierzeniach ustawodawcy w zakresie zniesienia zasiłku przedemerytalnego dotarła do społeczeństwa (media o niej informowały), o tyle zaskoczeniem stała się też zmiana warunków uzyskania świadczenia przedemerytalnego w taki sposób, że stało się ono dostępne także dla kobiet w wieku 50 lat ze stażem 30-letnim oraz dla mężczyzn w wieku 55 lat ze stażem 35-letnim, tracących pracę z przyczyn dotyczących pracodawcy (zmiana brzmienia art. 37 "k" ust. 1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu). Skarżąca znalazła się w grupie osób, które pod presją utraty zasiłku przedemerytalnego, dokonały pośpiesznej rejestracji w charakterze bezrobotnego, nie mając wiedzy, iż rejestracja dokonana w nowym roku otworzyłaby im możliwość ubiegania się o świadczenie przedemerytalne tj. wybór świadczenia finansowo korzystniejszego. Trybunał Konstytucyjny oceniający w postępowaniu prowadzonym pod sygnaturą K 19/02 konstytucyjność przepisów ustawy z 17 grudnia 2001 r. nowelizującej ustawę o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (z powodu tego postępowania zawieszone było postępowanie sądowe w niniejszej sprawie), nie stwierdził jednak niekonstytucyjności ustawy w zakresie dotyczącym ograniczenia obywatelom prawa wyboru korzystniejszego świadczenia (vide: wyrok z dnia 30.03.2005 r. – OTK – 2005/3/28). Skarżąca w dacie rejestracji w charakterze bezrobotnej spełniała przesłanki wyłącznie do uzyskania zasiłku przedemerytalnego, o taki wystąpiła, taki został jej przyznany decyzją z dnia [...] stycznia 2002 r. i tego zasiłku nie została pozbawiona późniejszymi regulacjami prawnymi. Sytuacją prawną skarżącej występującej w styczniu 2002 r. o świadczenie przedemerytalne z powołaniem się na brzmienie art. 37 "k" ust. 1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu wprowadzone ustawą zmieniającą z 17 grudnia 2001 r., zdeterminowała rejestracja dokonana w grudniu 2001 r. Brzmienie art. 37 "l" ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu nadane ustawą zmieniającą z 17.12.2001 r. stwierdzało bowiem, iż prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługuje osobie, która spełniła warunki do jego nabycia w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy oraz iż prawo to ustala się na wniosek tej osoby. Skarżąca w dacie rejestracji tj. grudniu 2001 r. nie spełniała warunków do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego. Zaczęła je spełniać dopiero po 31 grudnia 2001 r. (w następstwie nadania innego brzmienia art. 37 "k" ust. 1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu) tj. już po dokonanej rejestracji. Znowelizowany ustawą z 17.12.2001 r. przepis art. 37 "k" ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu znalazł zastosowanie wyłącznie do osób zarejestrowanych w urzędach pracy po dniu 31.12.2001 r. Dokonanej w grudniu 2001 r. w urzędzie pracy rejestracji w charakterze bezrobotnej, nie można było skutecznie cofnąć. Przepisy Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 28 lutego 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad prowadzenia rejestracji i ewidencji bezrobotnych oraz innych osób poszukujących pracy (Dz.U. z 1997 r. Nr 25, poz. 131 z późn. zmianami), nie przewidywały wyłączenia z ewidencji zarejestrowanych karty rejestracyjnej takiego bezrobotnego, który rozmyślił się i postanowił cofnąć rejestrację. Z momentem przedłożenia przez bezrobotnego kompletu dokumentów, o których mowa w § 3 ust. 21 i 2 rozporządzenia i po poświadczeniu przez bezrobotnego własnoręcznym podpisem prawdziwości danych i oświadczeń zamieszczonych w karcie rejestracyjnej, akt rejestracji wiązał organ zatrudnienia i stawał się zdarzeniem prawnym wywołującym skutki określone ustawą o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ze wszystkimi konsekwencjami z ustawy wynikającymi. Z powyższych przyczyn Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu naruszenia obowiązujących przepisów prawa. Zasada udzielania obywatelowi rzetelnej informacji o prawnych przesłankach nabycia uprawnień dotyczy aktualnego stanu prawnego tj. przepisów prawnych obowiązujących w dacie zdarzenia wywołującego określone skutki prawne i nie obejmuje zamierzeń ustawodawcy nawet jeżeli mają one formę projektów nowych ustaw czy projektów nowelizacji przepisów. Dostęp obywateli i pracowników organów administracji do projektów przepisów z racji powszechności usług internetowych jest taki sam. Odmienny pogląd skarżąca może udowadniać wyłącznie przed sądem cywilnym w postępowaniu opartym o treść art. 417 kodeksu cywilnego. Stąd skargę oddalono (art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153, poz. 1270).