II SA/Bk 24/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Jerzy Bujko, Sędziowie sędzia NSA Stanisław Prutis, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2005 r. sprawy ze skargi A.C. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] listopada 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji odmawiającej przyznania uprawnień kombatanckich 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej wydanie decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] marca 2004 roku Nr [...] oraz postanowienia tego organu z dnia [...] lutego 2004 roku [...] o wznowieniu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich, a także decyzji organu z dnia [...] lutego 2004 roku Nr [...] o umorzeniu postępowania wznowionego postanowieniem z dnia [...] grudnia 2002 roku i poprzedzającej jej wydanie decyzji organu z [...] października 2003 roku Nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. na rzecz skarżącego A.C. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.- Skarga została wywiedziona na tle następujących okoliczności faktycznych i zdarzeń prawnych. Przed Kierownikiem Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. toczyły się z udziałem skarżącego dwa niezależne postępowania administracyjne. Jedno z nich, prowadzone z urzędu dotyczyło weryfikacji uprawnień kombatanckich przyznanych skarżącemu A.C. w 1986 r. za "walki o utrwalenie władzy ludowej", prowadzone w okresie pełnienia służby w ORMO i zakończyło się decyzją pozbawiającą skarżącego uprawnień (w I instancji z dnia [...].11.1998 r., w II instancji z dnia [...].02.1999 r.). Wyrokiem z [...].12.1999 r., wydanym pod sygnaturą [...] NSA – OZ w B. oddalił skargę A.C. na decyzję ostateczną organu z [...].02.1999 r. o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. Drugie postępowanie prowadzone było z wniosku strony z grudnia 1998 r., a dotyczyło przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich z tytułu pełnienia w okresie od września 1943 r. do marca 1945 r, służby w Narodowych Siłach Zbrojnych. Decyzja z dnia [...] lipca 2000 r., odmawiająca przyznania uprawnień kombatanckich, została utrzymana w mocy w postępowaniu odwoławczym decyzją ostateczną z dnia [...] lutego 2001 r. Ta decyzja nie była skarżona do sądu administracyjnego. W dniu [...] lutego 2002 r. wpłynął do organu administracji wniosek A.C. o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich i po początkowej odmowie wznowienia postępowania, organ postanowieniem z dnia [...] grudnia 2002 r. wznowił na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa postępowanie w sprawie zakończonej decyzją odmawiającą przyznania uprawnień kombatanckich. Jako nowy dowód organ wskazał dołączone przez skarżącego protokolarne zeznania dotychczas nieprzesłuchiwanego świadka E.T. Po wznowieniu postępowania administracyjnego organ wydał w dniu [...].10.2003 r. (w trybie art. 151 kpa) decyzję odmawiającą uchylenia nie decyzji dotyczącej odmowy przyznania uprawnień kombatanckich, czego żądała strona, lecz decyzji ostatecznej z 1999 r. o pozbawieniu uprawnień kombatanckich tj. decyzji wydanej w postępowaniu nie będącym przedmiotem wniosku o wznowienie. Żądając ponownego rozpatrzenia sprawy skarżący wytknął organowi tę nieprawidłowość i wówczas organ w trybie odwoławczym decyzją z dnia [...] lutego 2004 r. orzekł o uchyleniu decyzji własnej z [...].10.2003 r. i umorzeniu postępowania wznowionego postanowieniem z [...].12.2002 r. Następnie zaś w tej samej dacie (tj. [...].02.2004 r.) organ powtórnie wydał postanowienie o wznowieniu, tym razem z urzędu, w oparciu o art. 145 § 1 ust. 5 kpa, postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...].02.2001 r. o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich (wskazując na nowy dowód w postaci zeznań świadka E.T.), po czym decyzją z dnia [...] marca 2004 r. – z powołaniem się na art. 151 § 1 pkt 1 kpa – orzekł o odmowie uchylenia decyzji odmawiającej przyznania uprawnień kombatanckich. Decyzję tę utrzymał w mocy decyzją z [...] listopada 2004 r. Merytorycznie zeznania świadka E.T. organ ocenił jako niewiarygodne, a nadto stwierdził, że pozbawienie skarżącego uprawnień, które nastąpiło na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "c" ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (służbę w ORMO zaliczało się bowiem do służby w aparatach bezpieczeństwa publicznego), co do zasady wykluczyło możliwość nabycia uprawnień kombatanckich z jakiegokolwiek innego tytułu z ustawy. W skardze na tę decyzję skierowanej do sądu administracyjnego A.C. po raz kolejny podniósł, że uprawnienia kombatanckie należą mu się z tytułu służby w Narodowych Służbach Zbrojnych w latach 1943 – 1945 oraz zarzucił organowi pobieżną i wyrywkową ocenę dowodów, bez ich analizy w powiązaniu ze sobą. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje: Skarga podlegała uwzględnieniu aczkolwiek przede wszystkim z przyczyn dostrzeżonych przez Sąd z urzędu na konieczność wzięcia pod uwagę których przez sąd administracyjny wskazuje przepis art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Przepis powyższy stanowi, iż Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawę prawną. Analiza przebiegu postępowania administracyjnego i podjętych przez organ czynności prowadzi do wniosku, że zaskarżona decyzja dotknięta jest wadą nieważności opisaną w art. 156 § 1 pkt 3 kpa, co obliguje sąd do stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jednocześnie z uwagi na to, że wadliwość zaskarżonej decyzji jest konsekwencją wadliwości wcześniej podejmowanych przez organ w granicach niniejszej sprawy czynności, Sąd kierując się art. 135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uznał potrzebę zastosowania sankcji z art. 145 § 1 pkt 2 w/w ustawy procesowej również do wcześniejszych aktów organu poprzedzających wydanie ostatecznej zaskarżonej decyzji. Umknęło uwadze organu, że postępowanie administracyjne zakończone zaskarżoną decyzją wydaną dnia [...] listopada 2004 r. jest drugim z kolei postępowaniem w tej samej sprawie. To drugie postępowanie zapoczątkowało postanowienie organu z dnia [...] lutego 2004 r. (Nr [...]) o wznowieniu z urzędu postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną organu z [...] lutego 2001 r. odmawiającą przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich. Jako podstawę prawną wznowienia postępowania organ powołał art. 145 § 1 pkt 5 kpa nawiązując do ujawnionych jako nowy dowód w sprawie zeznań świadka E.T. Organ nie dostrzegł przy tym, że wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie zaskarżonej decyzją ostateczną organu z [...] lutego 2001 r. odmawiającą przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich miało miejsce – z powołaniem się na tę samą podstawę faktyczną i prawną – wcześniej, bo [...] grudnia 2002 r. (Nr [...]) a wznowienie wówczas postępowania zakończyło się decyzją ostateczną z [...] lutego 2004 r. (Nr [...]) umarzającą postępowanie. W sprawie niedopuszczalne było zatem wznowienie po raz drugi postępowania administracyjnego z powołaniem się na te same okoliczności faktyczne i tę samą podstawę prawną. Niezależnie bowiem od tego czy pierwsze postępowanie było wadliwie przeprowadzone czy prawidłowo, zakończyło się już ono ostateczną decyzją administracyjną, która zamknęła możliwość powtórnego wszczynania postępowania w tej samej sprawie i w oparciu a tę samą podstawę faktyczną i prawną. W chwili obecnej niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy stało się "wyczyszczenie" postępowania administracyjnego do momentu pierwszego wznowienia postępowania tj. z pozostawieniem postanowienia z dnia [...] grudnia 2002 r. o wznowieniu postępowania w sprawie zaskarżonej decyzją ostateczną z [...] lutego 2001 r. orzekającą o odmowie przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich. Zdaniem Sądu również czynności dotychczas podjęte przez organ we wznowionym [...] grudnia 2002 r. postępowaniu (decyzja pierwszoinstancyjna z dnia 3 października 2003 r. i drugoinstancyjna z dnia [...] lutego 2004 r.) rażąco naruszyły prawo. Pierwsza z nich orzekała bowiem o odmowie uchylenia we wznowionym postępowaniu decyzji dotyczącej pozbawienia uprawnień kombatanckich tj. decyzji wydanej w innym postępowaniu niż wznowione, a druga z nich starając się naprawić opisany wyżej błąd, orzekła generalnie o umorzeniu postępowania wznowionego zamiast o uchyleniu decyzji pierwszoinstancyjnej i przekazaniu wznowionej sprawy do powtórnego rozpatrzenia z pozostawieniem postanowienia o wznowieniu postępowania. W chwili obecnej obowiązkiem organu będzie rozpatrzenie raz jeszcze wznowionego postępowania administracyjnego w sprawie zaskarżonej decyzją ostateczną z dnia [...] lutego 2001 r. odmawiającą przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich. W pierwszej kolejności organ winien poddać badaniu rzeczywiste spełnienie w sprawie wskazanej przez stronę podstawy wznowienia postępowania tj. ocenić ujawnione przez skarżącego zeznania świadka E.T. poprzez pryzmat art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Organ nie może przy tym, zdaniem Sądu, skutecznie powoływać się na niedopuszczalność ubiegania się przez skarżącego o przyznanie mu uprawnień kombatanckich z uwagi na to, że przy pozbawieniu uprawnień kombatanckich wskazano na art. 21 ust. 2 pkt 4 lit "c" ustawy o kombatantach (...) w zw. z art. 25 ust. 2 pkt 1 lit "a" tejże ustawy, tj. przepis dotyczący osób pełniących służbę w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami UB, SB i IW (tu ORMO), albowiem o dopuszczalności co do zasady nabycia przez skarżącego uprawnień z tytułów wskazanych w ustawie przesądziło merytoryczne postępowanie w sprawie dotyczącej przyznania uprawnień kombatanckich, gdzie skarżący był traktowany jako zwykły "utrwalacz" władzy ludowej tj. taki do którego może mieć zastosowanie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach i wynikająca z niego możliwość uzyskania uprawnień kombatanckich na podstawie innych tytułów z ustawy o kombatantach (...). Odmawiając (decyzjami z [...] lipca 2000 r. w I instancji i z dnia [...] lutego 2001 r. w II instancji) przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich, organ merytorycznie oceniał dowody i badał spełnienie przez skarżącego przesłanki z art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach (...) do nabycia uprawnień kombatanckich z racji służby w Narodowych Siłach Zbrojnych, nie wskazując na niedopuszczalność ubiegania się przez skarżącego o uprawnienia. Stąd teraz przy żądaniu wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej ostateczną odmową przyznania uprawnień kombatanckich, organ nie może już skutecznie powoływać się na niedopuszczalność ubiegania się przez skarżącego o przyznanie mu uprawnień kombatanckich, albowiem kwestia dopuszczalności występowania z takim żądaniem została przesądzona ostateczną decyzją poprzedzoną merytorycznym badaniem spełnienia przesłanek do nabycia uprawnień kombatanckich. Mając powyższe na uwadze na mocy przytoczonych w uzasadnieniu przepisów Sąd orzekł jak w sentencji. Konsekwencją uwzględnienia skargi było orzeczenie z urzędu o niemożności wykonania zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku (art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) oraz orzeczenie o obowiązku zwrotu przez organ poniesionych przez stronę kosztów postępowania sądowego (art. 200 w zw. z art. 210 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).