II SA/Bk 240/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 maja 2014 r. sprzeciwu wobec postanowienia referendarza sądowego z dnia 23 kwietnia 2014 r. przyznającego prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od połowy kosztów sądowych, w pozostałym zakresie odmawiającego przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi P. T. "N." Sp. z o.o. z siedzibą w A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] kwietnia 2012 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania z tytułu opłaty podwyższonej za składowanie odpadów na składowisku w braku zatwierdzonej instrukcji eksploatacji składowiska w I i II półroczu 2008 r. postanawia - przyznać prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od połowy kosztów sądowych, - w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. P. T. "N." Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w A. (dalej spółka, strona skarżąca, przedsiębiorstwo) wniosło o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Spółka prowadzi działalność gospodarczą związaną m.in. z odprowadzaniem i oczyszczaniem ścieków; zbieraniem odpadów, w tym odpadów niebezpiecznych; demontażem wyrobów zużytych; transportem lądowym pasażerskim, miejskim i podmiejskim. We wniosku strona skarżąca podniosła, że wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych przedsiębiorstwa wynosi 1.564.000 zł, natomiast wartość środków trwałych za ostatni rok wynosi 5.571.230,50 zł. Na rachunkach bankowych spółka posiada środki w łącznej wysokości 27.009,40 zł. W firmie zatrudnionych jest 45 osób. Strona skarżąca podkreśliła, iż jest zadłużona z tytułu zaciągniętych kredytów na łączną kwotę 1.305.760,97 zł (stan na dzień 17 marca 2014 r.), miesięczna rata spłaty zaciągniętych zobowiązań to 44.606,77 zł. W roku 2011 r. spółka poniosła stratę w wysokości 72.315,17 zł; za rok 2012 strata ta wyniosła 417.334,10 zł. Majątek firmy nie może być spieniężony z uwagi na jego niezbędność dla jej funkcjonowania. Zarówno ruchomości jak i nieruchomości są obciążone zabezpieczeniami. Przedsiębiorstwo ma problemy z płynnością finansową, posiadane środki finansowe wystarczają w praktyce na regulowanie bieżących zobowiązań, w tym m.in. wynagrodzeń pracowników, faktur za paliwo, rat spłaty kredytów. Dodatkowo wskazano, że Marszałek Województwa P. nałożył na przedsiębiorstwo zobowiązanie z tytułu opłaty podwyższonej za składowanie odpadów na składowisku w wysokości 1.090.678 zł, kwoty tej strona skarżąca nie jest w stanie uiścić (k. 17 – 19). Do akt sprawy dołączono: bilans za 2012 r. (k. 21); rachunek zysków i strat za 2012 r. (k. 20); zestawienie spłacanych kredytów na dzień 17 marca 2014 r. (k. 22); wyciągi z rachunków bankowych na dzień 28 lutego br. (k. 23 – 28); umowy przelewu praw z polisy ubezpieczeniowej (k. 29 – 31); umowę o przelew wierzytelności pieniężnej z umowy ubezpieczenia (k. 42 – 43); postanowienia SR w B. dot. wpisu do rejestru zastawów posiadanych autobusów (k. 33– 41); bilans za 2013 r. (k. 55); rachunek zysków i strat za 2013 r. (k. 55); deklaracje dla podatku od towaru i usług za okres grudzień 2013 r. – luty 2014 r. (k. 56-58); listę środków trwałych za 2013 r. (k. 59 – 103). W oparciu o powyższe okoliczności referendarz sądowy postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2014 r. przyznał prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od połowy kosztów sądowych, w pozostałym zakresie odmówił przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu podano, że wykazane okoliczności, nie wykluczają obowiązku partycypowania przedsiębiorstwa w połowie kosztów postępowania sądowego, które należy uiszczać na równi z innymi wydatkami obciążającymi skarżącą spółkę. W złożonym w terminie sprzeciwie zaskarżono powyższe postanowienie. W uzasadnieniu podano, że skarżąca Spółka spełnia przesłanki, o których mowa w art. 246 § 2 pkt 1 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z uwagi na brak środków na poniesienie jakichkolwiek środków postępowania. Spółka nie posiada aktualnie środków na ponoszenie kosztów postępowania, gdyż jej sytuacja jest ciężka i z trudnością realizuje swoje zobowiązania, bez których dalsze funkcjonowanie nie byłoby możliwe. Przedsiębiorstwu przysługuje zatem całkowite zwolnienie od kosztów, a co najmniej w większym zakresie niż połowa. Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił i zważył, co następuje: Wobec skutecznego wniesienia przez pełnomocnika Skarżących sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego, złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy podlegał rozpatrzeniu przez Sąd stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. w Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej :"p.p.s.a." Wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych zawiera żądanie udzielenia prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od koszów sądowych. Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Na dzień 22 maja 2014 r. w tut. Sądzie są zawisłe dwie sprawy strony skarżącej. W sprawie niniejszej wysokość wpisu od skargi wynosi 21.549 zł (k. 9), w sprawie sygn. akt II SA/Bk 239/14 wysokość wpisu od skargi to kwota 4.845 zł (k. 10 sygn. akt II SA/Bk 239/14). Zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest odpłatność, tzn. sąd podejmuje określone przepisami czynności jedynie wówczas, gdy strona lub uczestnik postępowania wniosą stosowną, przewidzianą dla danej czynności, opłatę (np. wpis od skargi). Wyjątki od tej zasady wynikają z konkretnych przepisów ustawy p.p.s.a. (art. 239) lub też mają charakter prawa pomocy. Celem prawa pomocy jest umożliwienie osobom o niskich dochodach i trudnej sytuacji materialnej poddania ich sprawy rozpatrzeniu przez sąd oraz umożliwienie realizacji innych uprawnień w postępowaniu sądowoadministracyjnym bez konieczności uiszczania opłat. Z uwagi na to, że prawo pomocy jest odstępstwem od zasady odpłatności postępowania sądowego, jego przyznanie następuje w sytuacjach wyjątkowych, szczególnych, po uprzednim wnikliwym zbadaniu sytuacji materialnej wnioskodawcy. W konsekwencji, co wymaga podkreślenia, to na żądającym zwolnienia od kosztów sądowych spoczywa wyłączny ciężar wykazania braku możliwości poniesienia kosztów postępowania powstających w związku z zainicjowaną sprawą. Okoliczność, czy warunki do przyznania prawa pomocy zostały spełnione, podlega ostatecznie ocenie sądu. Zdaniem Sądu znajdujące się w aktach sprawy oświadczenia nie dają podstaw do przyjęcia, że skarżąca Spółka nie jest w stanie partycypować w połowie kosztów postępowania sądowego. Ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika bowiem, że Spółka posiada na rachunkach bankowych środki pieniężne w wysokości 27.009,40 zł, w 2013 r. zysk Spółki wyniósł 22.397,31 zł przy przychodzie 5.070.160,01 zł , z kolei przychód osiągnięty za okres styczeń-luty br. wyniósł 947.040 zł.Za rok 2012 strona skarżąca poniosła stratę w wysokości 417.334,10 zł, przy przychodzie 6.699.049,89 zł. Wartość środków trwałych przedsiębiorstwa za ostatni rok wynosi 5.571.230,50 zł. Na dzień 17 marca 2014 r. firma jest zadłużona z tytułu zaciągniętych kredytów na kwotę 1.305.760,97 zł . Miesięczna rata zaciągniętych zobowiązań to 44.606,77 zł. Nie ulega wątpliwości, że posiadane przez skarżącą Spółkę środki finansowe wystarczają jedynie na uregulowanie bieżących opłat, w tym m.in. wypłatę wynagrodzeń pracownikom, spłatę kredytów, paliwo. Niemniej jednak oczywistym jest, iż wnosząc sprawę do sądu należy liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów sądowych i z koniecznością zgromadzenia w tym celu odpowiednich środków finansowych. Należy przy tym zaznaczyć, że koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania. W związku z tym, że uiszczenie wpisów w dwóch sprawach zawisłych przed tut. Sądem w łącznej wysokości 26.394 zł mogłoby skutkować nadmiernymi trudnościami w realizacji zobowiązań firmy, Sąd postanowił przyznać prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od połowy kosztów sądowych. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 3 i 4 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.