II SA/Bk 243/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie sędzia NSA Mieczysław Markowski,, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 maja 2017 r. sprawy ze skargi M. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...] w przedmiocie świadczeń rodzinnych oddala skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] grudnia 2016 r. nr: [...] wydaną z upoważnienia Wójta Gminy C. przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. w przedmiocie świadczeń rodzinnych. U podstaw zaskarżonego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia faktyczne: W dniu [...] września 2016r. M. I. (powoływana dalej jako "Skarżąca") wystąpiła do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. z wnioskiem o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego na dzieci: K. i S. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C., po rozpatrzeniu powyższego wniosku, decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r.: (1) przyznał zasiłek rodzinny na córkę K. I. w wysokości 135 zł na okres od 1 listopada 2016 roku do 31 października 2017 roku wraz z dodatkami z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego w wysokości 110 zł miesięcznie na okres od 1 listopada 2016 roku do 31 maja 2017 roku oraz z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w wysokości 100 zł we wrześniu 2017 roku, (2) odmówił przyznania dodatku do zasiłku z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania; (3) przyznał na córkę S. I. zasiłek rodzinny na okres od 1 listopada 2016 roku do 31 października 2017 roku oraz dodatki z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego i z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania, w związku z dojazdem z miejsca, zamieszkania do miejscowości, w której znajduje się siedziba szkoły, na okres od 1 listopada 2016 roku do 31 października 2017 roku, z wyłączeniem okresu wakacji letnich (lipiec, sierpień). W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że Skarżąca spełniła kryterium dochodowe dla przyznania świadczeń rodzinnych. Odmowę przyznania dodatku na córkę K. z tytułu podjęcia nauki poza miejscem zamieszkania uzasadniono natomiast tym, że w roku szkolnym 2016/2017 uczęszcza ona do Gimnazjum Specjalnego w B., a dodatek ten przysługuje z powodu dojazdu do szkoły ponadgimnazjalnej. Dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na K. I. został przyznany do 31 maja 2017 roku, bowiem z pozyskanych informacji wynika, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane do 31 maja 2017 roku. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła M. I. nie zgadzając się z odmową przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego na córkę K. I. w miesiącach: wrzesień i październik 2017 roku. Podkreśliła, że zaskarżona decyzja została wydana po upływie ustawowego terminu, a wszystkie wymagane dokumenty zostały dołączone do wniosku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że Skarżąca spełniła warunki dochodowe ustalone przez ustawodawcę potrzebne do uzyskania świadczeń rodzinnych, a kwestią sporną było jedynie dodatek do zasiłku rodzinnego na córkę K. I.z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania na częściowe pokrycie wydatków związanych z dojazdem z miejsca zamieszkania do miejscowości, w której znajduje się siedziba szkoły. Jak ustaliło SKO Skarżąca zwróciła się o przyznanie dodatku na córkę K. I. na częściowe pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się siedziba szkoły, na rok szkolny 2016/2017 oraz rok szkolny 2017/2018. Do wniosku Skarżąca dołączyła zaświadczenie z dnia [...] września 2016 r., z którego wynikało, iż jej córka w roku szkolnym 2016/2017 kontynuuje naukę w Zespole Szkół Specjalnych w B. Skarżąca w piśmie z [...] grudnia 2016 r. sprecyzowała powyższe oświadczenie wskazując, że K. I. uczęszcza do III klasy Gimnazjum Specjalnego w B. Przy tak ustalonym stanie faktycznym SKO odwołało się do art. 15 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych wyjaśniając, że dodatek z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania przysługuje matce lub ojcu dziecka, opiekunowi prawnemu albo opiekunowi faktycznemu dziecka lub osobie uczącej się w związku z dojazdem z miejsca zamieszkania do miejscowości, w której znajduje się siedziba szkoły, w przypadku dojazdu do szkoły ponadgimnazjalnej, a także szkoły artystycznej, w której realizowany jest obowiązek szkolny i obowiązek nauki w zakresie odpowiadającym nauce w szkole ponadgimnazjalnej. Organ odwołał się też do ust. 2 art. 15 tej ustawy stanowiącego, że dodatek przysługuje przez 10 miesięcy w roku w okresie pobierania nauki od września do czerwca następnego roku kalendarzowego. W oparciu o powyższe regulacje Kolegium ustaliło, że córka Skarżącej w roku szkolnym 2016/2017 jest uczennicą Gimnazjum Specjalnego w B., a zatem zgodnie z powoływanym powyżej art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy, dodatek jej nie przysługuje. Odnosząc się z kolei do wniosku zawartego w odwołaniu w zakresie przyznania dodatku na wrzesień i październik 2017 roku SKO stwierdziło, że w obecnym stanie prawnym i faktycznym nie jest to możliwe, albowiem nie wiadomo, czy córka strony będzie kontynuowała naukę. Organ odwoławczy zasygnalizował jednocześnie, że wniosek taki może zostać pozytywnie rozpatrzony w przyszłości, po przedstawieniu zaświadczenia lub oświadczenia o uczęszczaniu córki do szkoły ponadgimnazjalnej w roku szkolnym 2017/2018. Za niezasadny SKO uznało też zarzut wydania decyzji po upływie ustawowego terminu, wskazując, że organ I instancji dość długo prowadził we własnym zakresie czynności wyjaśniające dotyczące ustalenia charakteru szkoły i do której klasy uczęszcza K. I., albowiem wbrew twierdzeniom Skarżącej – nie wszystkie wymagane dokumenty zostały dołączone do wniosku, a ponadto bezskuteczna okazała się próba uzyskania tych informacji telefonicznie od Skarżącej. Kolegium przypomniało również, że osoba ubiegająca się o przyznanie dodatku z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania, powinna oprócz zaświadczenia szkoły dołącza do wniosku o zasiłek rodzinny inne dokumenty, w tym oświadczenia, niezbędne do ustalenia prawa do przedmiotowego dodatku (§ 4 pkt 1 i 3 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 grudnia 2015 roku w sprawie postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne). Wprawdzie organ nie wykorzystał dostępnych instrumentów prawnych mających na celu wyegzekwowanie koniecznych informacji od Skarżącej, ale we własnym zakresie pozyskiwał informacje, które jednak spowodowały wydłużenie postępowania. SKO zwrócił też uwagę, że w aktach sprawy znajduje się pismo z [...] listopada 2016 r., w którym organ I instancji zawiadamia stronę postępowania o konieczności przedłużenia terminu załatwienia sprawy z uwagi na nie uzyskanie pełnych informacji z Zespołu Szkół Specjalnych [...], tj. podaje przyczynę tego stanu i wyznacza nowy termin załatwienia sprawy na [...] grudnia 2016 roku. Skargę na powyższą decyzję wywiodła Skarżąca wskazując, że naruszono prawo wynikające z ustawy o świadczeniach rodzinnych. Stwierdziła, że przedmiotem korespondencji prowadzonej pomiędzy organem I instancji, a Zespołem Szkół Specjalnych w B. celem GOPS nie było uzyskanie informacji, że w roku szkolnym 2017/2018 córka Skarżącej będzie uczęszczała do szkoły ponadgimnazjalnej, a jedynie odmowa przyznania świadczenia rodzinnego oraz dodatków i celowe przedłużenie postępowania. Skarżąca wskazał też, że w momencie składania wniosku o świadczenia rodzinne, czyli [...] września 2016 r. było wiadomo, że jej córka K. w roku szkolnym 2017/2018 będzie uczęszczała do szkoły ponadgimnazjalnej, a w roku szkolnym 2016/2017 jest uczennicą gimnazjum. Według Skarżącej wymagane zaświadczenia zostały dostarczone razem z wnioskiem, a pracownik organu I instancji po przeanalizowaniu dokumentacji nie stwierdził braków. Końcowo Skarżąca przytoczyła też art. 23b ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazując, że szkoła specjalna nie jest stroną postępowania. Skarżąca zarzuciła dodatkowo, że decyzja organu I instancji została wydana po terminie, a pisma z dnia [...] listopada 2016 roku, na które powołuje się Kolegium nie otrzymała. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718; dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie jest zgodne z prawem. Ustalając stan faktyczny sprawy należy stwierdzić, że – co do zasady – nie jest on sporny i został szczegółowo wyjaśniony przez organy pierwszej oraz drugiej instancji, stąd też na obecnym etapie nie ma konieczności jego ponownego powielania. Kwestią sporną, a więc wymagającą wyjaśnienia, było natomiast, czy organy przy tak ustalonym stanie faktycznym prawidłowo odmówiły przyznania Skarżącej dodatku do świadczenia rodzinnego z tytułu podjęcia przez córkę Skarżącej K. I. nauki w szkole poza miejscem zamieszkania. Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz.U. z 2016 r., poz. 1518, ze zm., dalej: "ustawa" lub "u.ś.r."). Zgodnie z pkt 1 tego przepisu – dodatek z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania przysługuje matce lub ojcu dziecka, opiekunowi prawnemu albo opiekunowi faktycznemu dziecka lub osobie uczącej się w związku z zamieszkiwaniem w miejscowości, w której znajduje się siedziba szkoły ponadgimnazjalnej lub szkoły artystycznej, w której realizowany jest obowiązek szkolny i obowiązek nauki, a także szkoły podstawowej lub gimnazjum w przypadku dziecka lub osoby uczącej się, legitymującej się orzeczeniem o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności - w wysokości ustawowo określonej miesięcznie na dziecko albo – jak stanowi jego pkt 2 – w związku z dojazdem z miejsca zamieszkania do miejscowości, w której znajduje się siedziba szkoły, w przypadku dojazdu do szkoły ponadgimnazjalnej, a także szkoły artystycznej, w której realizowany jest obowiązek szkolny i obowiązek nauki w zakresie odpowiadającym nauce w szkole ponadgimnazjalnej - w wysokości także ustawowo określonej miesięcznie na dziecko. Z kolei w ust. 2 art. 15 tej ustawy ustawodawca wskazał okres jego przyznania, stanowiąc, że dodatek przysługuje przez 10 miesięcy w roku w okresie pobierania nauki od września do czerwca następnego roku kalendarzowego. Wskazane wyżej przepisy są jednoznaczne i nie dają organom administracji możliwości uznaniowego załatwienia sprawy. Z ustaleń poczynionych przez organ I instancji w toku postępowania administracyjnego wynika, że córka Skarżącej K. I. urodzona [...] maja 1997 r., w roku szkolnym 2016/2017, jest uczennicą III klasy Gimnazjum Specjalnego w B. Okoliczność ta została ustalona przez organ na podstawie pisma Dyrektora Zespołu Szkół Specjalnych w B. z dnia [...] grudnia 2016 r. W tym miejscu należy podkreślić, że zaświadczenie z dnia [...] września 2016 r. załączone przez Skarżącą do wniosku, wbrew jej przekonaniu, nie było wystarczające, albowiem wynikało z niego jedynie, iż córka strony K. I. w roku szkolnym 2016/2017 kontynuuje naukę w Zespole Szkół Specjalnych w B. Ustalenie zatem jednoznacznie, że córka Skarżącej jest uczennicą III klasy Gimnazjum stanowiło wystarczającą podstawę do odmowy przyznania wnioskowanego dodatku. Jak wynika bowiem wprost z art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy brak jest możliwości przyznania prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego na dziecko będące uczniem gimnazjum. Odnosząc się z kolei do wniosku o przyznanie dodatku na wrzesień i październik 2017 roku należy zgodzić się z organem odwoławczym, że w obecnym stanie prawnym i faktycznym nie jest to możliwe. Po pierwsze, nie wiadomo, czy córka Skarżącej będzie kontynuowała naukę, a po drugie dodatki do zasiłku rodzinnego na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się szkoła na rok szkolny 2017/2018 nie są przyznawane w okresie zasiłkowym 2016/2017. W okresie zasiłkowym 2016/2017 trwającym od 1 listopada 2016 r. do 31 października 2017 r. wypłacane są bowiem wyłącznie świadczenia na rok szkolny 2016/2017. Zasygnalizować jednak trzeba, jak uczyniło to SKO, że nie jest to odmowa definitywna, albowiem po przedstawieniu zaświadczenia lub oświadczenia o uczęszczaniu córki do szkoły ponadgimnazjalnej w roku szkolnym 2017/2018, Skarżąca będzie mogła ubiegać się o przyznanie tego dodatku na okres zasiłkowy 2017/2018. Przy czym, co należy podkreślić, prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się szkoła na rok szkolny 2017/2018 może zostać przyznane dopiero wtedy gdy przyznane zostanie prawo do zasiłku rodzinnego na okres zasiłkowy od 1 listopada 2017 r. do 31 października 2018 r. Prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego stanowi bowiem prawo z nim sprzężone aczkolwiek pochodne w stosunku do prawa do zasiłku rodzinnego. Konkludując stwierdzić należy, że skoro córka Skarżącej nie spełnia przesłanki wymienionej w art. 15 ust.1 pkt 2 ustawy, to Skarżąca zasadnie nie otrzymała na nią przedmiotowego dodatku w okresie objętym zaskarżoną decyzją. Sąd nie podziela też zarzutu skargi jakoby decyzja organu I instancji została wydana po terminie. Zgodnie z art. 26 ust. 3 ustawy, w przypadku gdy osoba ubiegająca się o świadczenia rodzinne na nowy okres zasiłkowy złoży wniosek wraz z dokumentami do dnia [...] września, ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz wypłata świadczeń przysługujących za miesiąc listopad następuje do dnia 30 listopada. W przedmiotowej sprawie strona złożyła stosowny wniosek do organu I instancji w dniu [...] września 2016 r., tym niemniej pismem z dnia [...] listopada 2016 r. organ zawiadomił Skarżącą, na podstawie art. 36 § 1 k.p.a., o konieczności przedłużenia terminu załatwienia sprawy do 30 grudnia 2016., z uwagi na brak uzyskania pełnych informacji z Zespołu Szkół Specjalnych [...]. Powyższe zawiadomienie zostało doręczone osobiście Skarżącej dnia [...] grudnia 2016 r., stąd też Skarżąca wbrew zarzutom skargi została prawidłowo zawiadomiona o terminie załatwienia sprawy, a decyzja organu I instancji została wydana w terminie zgodnym z przepisami procedury administracyjnej. Za bezpodstawny należy też uznać zarzut wydania zaskarżonej decyzji po upływie ustawowego terminu. Zgodnie z treścią art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W przedmiotowej sprawie odwołanie Skarżącej wraz z aktami sprawy wpłynęło do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. w dniu [...] stycznia 2017 roku, a zaskarżona decyzja została podjęta w dniu [...] lutego 2017 r., a zatem w terminie określonym w art. 35 § 3 k.p.a. Mając na uwadze przedstawiony stan rzeczy Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja została wydana w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego i prawidłowego zastosowania prawa materialnego, zatem nie zachodzą podstawy do podważenia zawartego w nich rozstrzygnięcia. W tych okolicznościach Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę.