II SA/Bk 246/11
WyrokWSA w Białymstoku2011-06-28
Skład orzekający: sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk (spr.)
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba zatrudniona w organach Bezpieczeństwa Publicznego w latach 1944-1956 może być pozbawiona uprawnień kombatanckich, nawet jeśli pełniła służbę w jednostkach wojskowych i brała udział w walce zbrojnej z organizacjami niepodległościowymi?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że zatrudnienie w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w latach 1944-1956, zgodnie z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy o kombatantach, stanowi bezwzględną przesłankę do pozbawienia uprawnień kombatanckich, niezależnie od pełnionej funkcji czy udziału w innych formach działalności.Stan faktyczny
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją pozbawił W. M. uprawnień kombatanckich z tytułu służby wojskowej i walki zbrojnej, wskazując na jego zatrudnienie w organach Bezpieczeństwa Publicznego. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ utrzymał swoją decyzję w mocy. W. M. zaskarżył decyzję do WSA, podnosząc trudną sytuację rodziny, swój udział w działaniach wojennych i powojennych oraz krzywdę moralną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska,, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk (spr.), Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 czerwca 2011 r. sprawy ze skargi W. M. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] marca 2011 r., nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich oddala skargę
Decyzją z dnia [...] lutego 2011 roku nr [...], Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a i art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osób będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 roku, nr 42, poz. 371 z późniejszymi zmianami) – pozbawił Pana W. M. uprawnień kombatanckich nabytych decyzją Zarządu Wojewódzkiego ZBoWiD w B. z dnia [...] maja 1976 roku z tytułu służby w odrodzonym Wojsku Polskim oraz walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej podczas służby w 4 Zapasowym Pułku Piechoty a następnie w 13 Pułku Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego.
Wnioskiem z dnia 14 marca 2011 roku Pan W. M. wystąpił do organu o ponowne rozpatrzenie sprawy i przyznanie mu uprawnień kombatanckich. Odwołujący obszernie przedstawił trudną sytuację swojej rodziny w czasie wojny, udział swój w czasie działań wojskowych oraz opisał działalność, którą prowadził po zakończeniu wojny – do chwili obecnej.
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
w W., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] marca 2011 roku, nr [...] na podstawie art. 127 § 3 kpa i 138 § 1 kpa oraz art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity: Dz. U. nr 42, poz. 371 z 2002 roku z późniejszymi zmianami) – utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lutego 2011 roku o pozbawieniu uprawnień kombatanckich.
U podstaw wyżej wymienionej decyzji był fakt zatrudnienia Pana W. M. w organach Bezpieczeństwa Publicznego.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Białymstoku za pośrednictwem organu, wywiódł Pan W. M.
W obszernym uzasadnieniu skarżący opisał przebieg swojej służby wojskowej, represje w czasie wojny oraz po jej zakończeniu. Przedstawił także listę odznaczeń za działalność w okresie powojennym. Wskazywał na krzywdę moralną, jaką doznał poprzez zaskarżoną decyzję. Podniósł okoliczność nie rozliczenia zbrodniarzy wojennych i sądowych.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, zważył co następuje:
Zgodnie z regulacją zawartą w art. 1 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270
z 2002 roku z późniejszymi zmianami) – Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, będących przedmiotem skargi rozstrzygnięć organów administracyjnych. Jeżeli Sąd stwierdzi, że organy administracyjne naruszyły prawo materialne, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy, czy też uchybiły przepisom postępowania, jeżeli uchybienie to miało mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to stosownie do przepisu art. 145 § 1 cytowanej wyżej ustawy orzeka o uchyleniu zaskarżonej decyzji.
Gdy Sąd nie stwierdzi naruszenia przepisów w powyższym zakresie to orzeka o oddaleniu skargi stosownie do przepisu art. 151 tejże ustawy.
Rozpoznając skargę w konkretnej sprawie Sąd nie stwierdził, ze Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych naruszył prawo.
Materialnoprawną podstawę wydania, bowiem, zaskarżonej decyzji stanowił art. 21 ust. 2 pkt 4 lit a ustawy z dnia 24 stycznia 1991 roku – o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity: Dz. U. Nr 42, poz. 371 z 2002 roku z późniejszymi zmianami), który mówi: "uprawnienia kombatanckie nie przysługują osobie, która w latach 1944 – 1956 pełniła służbę lub funkcję i była zatrudniona w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, a także nadzorujących je komórkach jednostek zwierzchnich związanych ze stosowaniem represji wobec osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej."
W sprawie niniejszej bezspornym jest fakt zatrudnienia skarżącego
w organach Bezpieczeństwa Publicznego w Gdańsku w charakterze wartownika od 28 grudnia 1945 roku do 17 maja 1946 roku. Ponadto, jak wynika z pisma Instytutu Pamięci Narodowej z dnia 10 stycznia 2011 roku (k. 37 akt administracyjnych)
13 Pułk Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego Gdańska, w skład którego wchodził 9 samodzielny batalion ochrony, w którym od czerwca 1945 roku do marca 1947 roku służył Pan W. M. – pułk ten brał udział w walkach zbrojnych
z organizacjami niepodległościowymi.
Powyższe okoliczności jednoznacznie wskazują na konieczność zastosowania przesłanek z art. 25 ust. 2 pkt 1 lit a cytowanej wyżej ustawy o kombatantach
– tj. pozbawienie skarżącego uprawnień kombatanckich.
Zatrudnienie w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa, jak to słusznie stwierdził organ, przesądza o pozbawieniu uprawnień kombatanckich, bez względu na rolę czy funkcję pełnioną w tych organach.
Nie jest też konieczna indywidualna ocena działania konkretnej osoby, ponieważ chodzi o pozbawienie przywilejów z uwagi na przynależność do negatywnie ocenianej grupy, a nie o odpowiedzialność karną jednostki.
Z tych też względów organ oni Sąd nie mógł badać całokształtu działalności społecznej po wyzwoleniu skarżącego bowiem ustawa o kombatantach nie zawiera przepisów w tym zakresie.
Mając całokształt powyższych okoliczności na względzie Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z 2002 roku z późniejszymi zmianami)
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło