II SA/Bk 258/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, adwokata, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w sprawie ze skargi R. T. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] marca 2017 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu prawa jazdy p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, adwokata, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. R. T. B. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, adwokata, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną oraz małoletnią córką i synem. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, iż z uwagi na odmowę zwrotu prawa jazdy utracił źródło utrzymania, bowiem pracował jako kierowca zawodowy. Aktualnie jego rodzina uzyskuje dochody z tytułu umowy o pracę wnioskodawcy w wysokości 1.500 zł oraz 1.000 zł z programu "500+". W skład majątku rodziny wnioskodawcy wchodzi samochód [...] wartości 4.500 zł oraz samochód [...], wartości 1.600 zł oraz oszczędności na rachunku bankowym w kwocie 470 zł i w gotówce 2.000 zł na datę [...]06.2017 r. oraz łącznie 1.070 zł na datę [...]06.2017 r. Do wydatków jego rodziny należy zaliczyć opłacenie czynszu za mieszkanie – 500 zł, opłat (Internet, telefon itp.) – 130 zł oraz dojazdu do pracy – 400 zł (k. 35-38,56-59). Stosownie do regulacji art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 j.t.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 tejże ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym osobie fizycznej, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Na wnioskodawcy spoczywa, zatem ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania, w tym kosztów ustanowienia radcy prawnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądamiadministracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Warunkiem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, a w związku z tym uzasadniona jest pomoc Państwa. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. W rozpatrywanej sprawie sytuacja materialna skarżącego uzasadnia tezę, iż mimo wnioskowanego całkowitego zwolnienia do kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika, jest on w stanie ponieść koszty sądowe oraz koszty ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, który go reprezentuje w niniejszej sprawie. W złożonym oświadczeniu skarżący wykazał, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną oraz małoletnią córką i synem. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, iż jego rodzina uzyskuje dochody w łącznej wysokości 2.500 zł, natomiast przedstawione wydatki rodziny wynoszą 130 zł (bez kosztów zakupu żywności). W skład majątku rodziny wnioskodawcy wchodzi samochód [...] wartości 4.500 zł oraz samochód [...], wartości 1.600 zł oraz oszczędności na rachunku bankowym w kwocie 470 zł i w gotówce 2.000 zł na datę [...]06.2017 r., a także łącznie 1.070 zł na datę [...]06.2017 r. Na podstawie danych zawartych we wniosku należy stwierdzić, iż posiadanie przez rodziną skarżącego stałych dochodów (mimo utraty pracy jako kierowca zawodowy) w kwocie 2.500 zł, przy wykazanych wydatkach w kwocie około 1.000 zł oraz oszczędności (aktualnie) w kwocie 1.070 zł pozwala na uznanie, iż wnioskodawca jest w stanie pokryć koszty sądowe, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazana we wniosku kwota oszczędności (1.000 zł) może być przeznaczona na pokrycie kosztów postępowania sądowo – administracyjnego, które obecnie sprowadzają się do uiszczenia opłaty za uzasadnienie w kwocie 100 zł oraz ewentualnie wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł. Co do zasady bowiem prawo pomocy nie powinno być udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody i posiadają zgromadzone oszczędności, w wysokości znacznie przewyższającej kwotę ewentualnych kosztów sądowych. Niewątpliwie koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część posiadanych oszczędności powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Prawo pomocy stanowi bowiem instytucję szczególną, zarezerwowaną wyłącznie dla podmiotów znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, uniemożliwiającej pokrycie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Wnioskodawca natomiast nie udowodnił zaistnienia takiej okoliczności, tym bardziej, iż jest reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru, którego koszty pokrywa. W tym stanie rzeczy pokrycie przez skarżącego kosztów w niniejszej sprawie nie doprowadzi do powstania niedostatku w jego utrzymaniu, przeciwnie mieści się w możliwościach płatniczych wnioskodawcy. Przechodząc do kwestii wniosku skarżącego o ustanowienie radcy prawnego, adwokata, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego podnieść należy, że zgodnie z art. 246 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. W sprawie niniejszej (jak wynika z treści pism procesowym znajdujących się w aktach sprawy) skarżący jest już reprezentowany przez adwokata E. K.C. (k. 20). Pełnomocnictwo z dnia [...] stycznia 2017 r. do występowania w imieniu skarżącego w niniejszej sprawie zostało złożone do akt sprawy (k. 20) i nie zostało odwołane, a rozciąga się na wszystkie instancje, łącznie z postępowaniem egzekucyjnym. W świetle brzmienia art. 246 § 3 cytowanej ustawy pozostawanie przez stronę w stosunku prawnym z profesjonalnym pełnomocnikiem, wyklucza pozytywne rozpatrzenie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika, niezależnie od rzeczywistych możliwości finansowych wnioskodawcy. Mając zatem na uwadze fakt, że skarżący ma już w sprawie ustanowionego adwokata należało odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika na mocy art. 246 § 3 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7, zaś orzeczenie co do kosztów wydane zostało na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, o czym orzeczono w sentencji.