II SA/Bk 264/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie sędzia NSA Stanisław Prutis,, asesor WSA Małgorzata Roleder (spr.), Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 lipca 2006 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie pomocy społecznej oddala skargę. Zaskarżoną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] kwietnia 2006r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania J. M. od decyzji Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] – w przedmiocie 1) przyznania pomocy w formie zasiłku celowego w wysokości 100 zł na pokrycie wydatków na: żywność (w tym paczki), środki czystości, 1/2 kosztów energii elektrycznej, 2) przyznania zasiłku okresowego od stycznia do kwietnia 2006r. w wysokości 106,40 zł (miesięcznie), 3) odmowy przyznania zasiłku celowego na zakup opału, 4) odmowy przyznania świadczeń: a) pieniężnych z pomocy społecznej wymienionych w art. 36 pkt 1 lit. a) i c) tj. zasiłku stałego i specjalnego zasiłku celowego, b) niepieniężnych z pomocy społecznej wymienionych w art. 36 pkt 2 lit. b), c), d) i f) oraz od lit. i) do lit o) tj. biletu kredytowanego, składki na ubezpieczenie społeczne i składki na ubezpieczenie zdrowotne, sprawienie pogrzebu, schronienia, posiłku, niezbędnego ubrania, usług opiekuńczych i specjalistycznych usług opiekuńczych, mieszkania chronionego oraz pobytu i usług w domu pomocy społecznej, 5) odmowy przyznania pomocy w formie posiłku z Rządowego Programu "Posiłek dla potrzebujących", 6) odmowy pomocy w formie posiłku z programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" - uchylono zaskarżoną decyzję organu I instancji w części oznaczonej punktem 5) i umorzono postępowanie w zakresie przyznania pomocy w formie posiłku z Rządowego Programu "Posiłek dla potrzebujących" oraz w części oznaczonej punktem 6) i odmówiono przyznania pomocy w zakresie dożywiania wynikającej z przepisów ustawy z dnia 29 grudnia 2005r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". W pozostałej zaś części decyzję organu I instancji utrzymano w mocy. U podstaw podjętego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia. W dniu [...] grudnia 2005 r. J. M. złożył w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Z. wniosek o przyznanie pomocy zgodnie z treścią art. 36 ustawy o pomocy społecznej oraz o przyznanie "posiłku dla potrzebujących". W trakcie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] grudnia 2005r. J. M. podtrzymał swoje żądanie, a następnie w dniu [...] grudnia 2005r. zwrócił się o przyznanie pomocy w postaci paczki żywnościowej na Święta Bożego Narodzenia. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. decyzją z dnia [...] stycznia 2006r. (nr [...]) przyznał J. M. zasiłek celowy w wysokości 100 zł oraz zasiłek okresowy od stycznia do kwietnia 2006r. w wysokości 106,40 zł miesięcznie oraz odmówił przyznania pomocy wynikającej z art. 36 pkt 1 lit. a) i c) oraz z art. 36 pkt 2 lit. b), c), d), f) oraz od i) do o) ustawy o pomocy społecznej. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się J. M. i wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., które decyzją z dnia [...] lutego 2006r. nr [...] z uwagi na nie rozstrzygnięcie przez organ I instancji wszystkich żądań odwołującego, uchyliło w całości skarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. decyzją Nr [...] z dnia [...] marca 2006r. przyznał J. M. zasiłek celowy na pokrycie wydatków na żywność (w tym paczki), środki czystości, pokrycie ½ kosztów energii elektrycznej - w wysokości 100 zł i zasiłek okresowy od stycznia do kwietnia 2006r. w wysokości 106,40 zł miesięcznie oraz odmówił przyznania: - pomocy wynikającej z art. 36 pkt 1 lit. a) i c) oraz z art. 36 pkt 2 lit. b), c), d), f) oraz od i) do o) ustawy o pomocy społecznej, - zasiłku celowego na zakup opału, - pomocy z Rządowego Programu "Posiłek dla potrzebujących", - pomocy z programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Również z tym rozstrzygnięciem nie zgodził się J. M. i ponownie odwołał się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. wnosząc o uchylenie skarżonej decyzji. W odwołaniu zarzucił, że: - MOPS rażąco dopuszcza się naruszenia ustawy o pomocy społecznej, a także rażącej dyskryminacji jego osoby, ponieważ narusza art. 106 ust. 3, art. 38 i art. 39 ustawy o pomocy społecznej, - decyzja nie rozstrzyga w całości złożonego wniosku, co jest rażącym naruszeniem przepisów kpa, - wysokość przyznanych zasiłków celowego 100 zł i okresowego 106,40 zł nie zaspokaja podstawowych potrzeb bytowych, takich jak zakup niezbędnej odzieży, zakup żywności i opłacenie rachunku za energię elektryczną, - decyzja jest samowolą administracyjną i dowolnością organu, gdyż brak jest rzetelnego rozpatrzenia wniosków zgodnie z art. 107 kpa oraz z tego powodu, że organ przyznał zasiłek na zakup żywności na podstawie art. 39 ustawy i odmówił jego przyznania z programu rządowego, co jest rażącym naruszeniem prawa, - nie zapewniono mu czynnego udziału w postępowaniu, - w decyzji brak jest kryteriów ustalania wysokości zasiłków i sposobu rozdysponowania środków, - wypłata przyznanej pomocy z dużym opóźnieniem powoduje, że staje się ona bezcelowa, - wypłata zasiłku musi być wykonywana w miesiącu, w którym został złożony wniosek. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. rozpatrując odwołanie uznało, iż J. M. spełnia warunki do przyznania świadczeń z pomocy społecznej na zasadach bezzwrotnych, co zostało potwierdzone w zgromadzonym materiale dowodowym. Niemniej jednak nie może on oczekiwać, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Z. zaspokoi w całości wszystkie zgłoszone przez niego potrzeby przyznając zasiłki w wysokości pokrywającej je w całości. Podkreślono, iż stosownie do treści przepisu art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) potrzeby osoby korzystającej z pomocy społecznej powinny być uwzględnione, jeśli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Również w myśl art. 4 w/w ustawy, osoby korzystające z pomocy społecznej obowiązane są do współudziału w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Organ odwoławczy ustalił, że przy wydawaniu decyzji z dnia [...] marca 2006r. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. nie naruszył żadnego z wymienionych w odwołaniu przepisów, nie stwierdzono także dyskryminowania osoby skarżącego. Wskazano, iż wbrew twierdzeniom J. M. skarżona decyzja zawiera kryteria przyznawania zasiłku celowego i sposobu rozdysponowania środków, gdyż informacja taka znajduje się na stronie 3 w punkcie "zasiłek okresowy" i na stronie 4 w punkcie "zasiłek celowy". Ponadto w aktach sprawy znajduje się pismo Burmistrza Miasta Z. z dnia [...] stycznia 2006r. Nr Fin [...] odnośnie ilości środków przyznanych Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w Z. na zasiłki okresowe i na zasiłki celowe, z którym J. M. mógł zapoznać się w trakcie przeglądania akt sprawy, co miało miejsce w dniu [...] marca 2006r. Za nieuzasadnione uznano także zarzuty dotyczące nie rozpatrzenia w całości zgłoszonych żądań oraz bezcelowości przyznanej pomocy, jeśli jej wypłata nie następuje niezwłocznie. Wskazano, iż żądania zawarte we wnioskach z dnia [...] grudnia 2005r. oraz żądanie przyznania zasiłku okresowego zgłoszone w dniu [...] marca 2006r. zostały zrealizowane w punktach 1 i 2 sentencji skarżonej decyzji tj. przyznano skarżącemu pomoc w formie zasiłku celowego (art. 36 pkt 1 lit. c)) i zasiłek okresowy (art. 36 pkt 1 lit b). Zasiłek celowy przyznano m. in. na zakup żywności, w tym paczki na Święta Bożego Narodzenia. Żądanie dotyczące przyznania zasiłku na zakup opału (zgłoszone w dniu 2 marca 2006r.) zostało zrealizowane w punkcie 3 sentencji skarżonej decyzji. Ponieważ skarżący nie spełnia warunków do przyznania pozostałych form pomocy wymienionych w art. 36 ustawy o pomocy społecznej odmówiono jej przyznania, co wyrażono w punkcie 4 sentencji skarżonej decyzji. Natomiast żądania dotyczące przyznania pomocy w formie posiłku z Rządowego Programu "Posiłek dla potrzebujących" (zgłoszone we wniosku z dnia [...] grudnia 2005r.) i z programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (zgłoszone w dniu 2 marca 2006r.) zostały zrealizowane odpowiednio w punktach 5 i 6 sentencji skarżonej decyzji. Odnośnie zarzutu, że wypłata przyznanej pomocy z opóźnieniem czyni ją bezcelową uznano, iż jest on niezasadny, gdyż skarżący w każdej chwili może wykorzystać środki finansowe na zaspokojenie swoich potrzeb. Twierdzenie J. M., że wypłata zasiłku musi być wykonywana w miesiącu, w którym został złożony wniosek, uznane zostało za bezpodstawne, gdyż nie znajduje ono potwierdzenia w przepisach ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej. Jednocześnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wyjaśniło, że w przypadku, gdy przepis prawa traci moc obowiązującą przed zakończeniem postępowania, jak to miało miejsce w przypadku Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 października 2004r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji w 2005r. Rządowego Programu "Posiłek dla potrzebujących) (Dz. U. z 2004r. Nr 236, poz. 2363) a strona nie wycofa złożonego w tym zakresie wniosku, postępowanie w tym zakresie jako bezprzedmiotowe należy umorzyć, chyba że żądanie strony można zrealizować na podstawie innego aktu prawnego regulującego tę kwestię i strona wyrażą na to zgodę. W rozpatrywanej sprawie jest to ustawa z 29 grudnia 2005r. o ustanowieniu programu wieloletniego "pomoc państwa w zakresie dożywiania (Dz. U. z 267 Nr 267, poz. 2259 ze zm.) a w dniu [...] marca 2006r. J. M. wyraził zgodę na rozpatrzenie jego wniosku o przyznanie posiłku dla potrzebujących na podstawie nowej ustawy, zatem niecelowe było dwukrotne rozstrzyganie tej kwestii w skarżonej decyzji. Mając to na uwadze Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. uchyliło zaskarżoną decyzję w części oznaczonej punktem 5) i umorzyło w tym zakresie postępowanie organu I instancji, gdyż zostało ono wydane w oparciu o przepis nieobowiązujący w dacie orzekania przez organ I instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. zauważyło też konieczność doprecyzowania zapisu zawartego w punkcie 6) skarżonej decyzji. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem J. M. wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wnosząc o jej uchylenie. Na poparcie skargi przytoczył te same argumenty, co w odwołaniu od decyzji I instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. WOJEWÓDZKI SĄD ADMINISTRACYJNY W BIAŁYMSTOKU ZWAŻYŁ, CO NASTĘPUJE: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 3 ustawy z dn. 30.08.2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji, to jest jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej i oceny tej dokonuje w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy. Rozpoznając skargę w tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku nie dopatrzył się, aby w zaskarżonej decyzji zostało naruszone prawo materialne oraz przepisy postępowania administracyjnego obowiązujące w chwili jej wydawania. Przede wszystkim wskazać należy, że zasady udzielania świadczeń z publicznych środków pomocy społecznej regulują przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) – zwanej dalej ustawą, zaś tryb rozpatrywania tych spraw - Kodeks postępowania administracyjnego z pewnymi modyfikacjami wynikającymi z przepisów ustawy o pomocy społecznej. W myśl art. 2 ust. 1 ustawy, celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Według zaś art. 3 - pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Decyzje mają charakter uznaniowy. Uznanie administracyjne nie pozwala jednak organowi na dowolność w załatwianiu sprawy, ale i nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 26 września 2000 roku, sygn. akt I SA 945/00, opubl. LEX nr 79608). Rozmiar pomocy warunkowany jest bowiem nie tylko potrzebami strony, ale i możliwościami finansowymi organu. Przyznanie zasiłku nie jest obligatoryjne, a w przypadku zasiłku celowego nawet wówczas, gdy zostaną spełnione wszystkie przesłanki warunkujące udzielenie tej pomocy. Zgodnie z treścią art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Powołany przepis stwarza możliwość przyznania zasiłku celowego, a zatem jest to świadczenie fakultatywne, tj. uzależnione wyłącznie od uznania administracyjnego. Pogląd ten znajduje potwierdzenie w ugruntowanej już linii orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tym np. w wyroku NSA z dn. 5.03.1998r. sygn. akt I SA 984/97, Lex nr 45812, w którym podkreślono, iż decyzja o przyznaniu zasiłku celowego wydawana jest w ramach uznania administracyjnego, co oznacza, iż organ nie jest obowiązany, lecz może przyznać to świadczenie. Co więcej rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego ma charakter uznaniowy zarówno w zakresie przyznania świadczenia, jak też w części odnoszącej się do jego wysokości. Wyznacznikami ustalenia tej wysokości są – z jednej strony – rozmiar potrzeb wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany, a z drugiej strony – możliwości finansowe organów pomocy społecznej (vide: NSA w Gdańsku z dn. 28.02.1996r. sygn. akt SA/Gd 1472/0, Lex nr 44079). W konsekwencji, jeśli organ I instancji, oceniając sytuację materialną, rodzinną i potrzeby skarżącego z jednej strony, zaś z drugiej własne możliwości, uzna, iż przy posiadanych zasobach majątkowych rodziny skarżącego nie jest celowe kierowanie tam środków finansowych, to decyzji takiej nie można zarzucić naruszenia prawa. Także wynikający z treści art. 7 kpa obowiązek załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela nie powinien być odczytywany jako bezwzględny nakaz, skoro należy badać czy nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, iż mając na uwadze interes wszystkich osób ubiegających się o pomoc, nie tylko skarżącego oraz ograniczone (w stosunku do potrzeb) możliwości finansowe, MOPS w Z. przyznał skarżącemu zasiłek celowy w wysokości i zakresie odpowiadającym granicom uznania administracyjnego. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia w sposób wyczerpujący i przekonujący organ uzasadnił swoje stanowisko, łącznie z podaniem rozdziału kwot, jakimi dysponuje na tego rodzaju pomoc. Powołując się na pismo Burmistrza Miasta Z. z dn. [...]01.2006r. nr [...] wskazano, iż łączna kwota wydatków budżetowych Miasta Z. na rok 2006 r. przeznaczonych do rozdysponowania na zasiłki celowe wynosiła 280.000 zł, zaś środki finansowe przeznaczone na świadczenia z zakresu pomocy społecznej były grupowane zgodnie z harmonogramem rozdziału na poszczególne miesiące ze szczególnym uwzględnieniem zwiększonych wydatków w okresach świątecznych i w okresie jesienno - zimowym. Podniesiono, iż w miesiącu styczniu 2006r. MOPS w Z. miał do rozdysponowania kwotę 18.000 zł, która pozwoliła tylko na częściowe zaspokojenie potrzeb zgłaszanych przez podopiecznych ośrodka. W miesiącu tym (do dnia wydania decyzji) wpłynęło 315 wniosków, które zostały rozpatrzone według kolejności zgłoszeń, z preferencją rodzin z dziećmi, które nie mają dochodów lub są one bardzo niskie, a następnie pozostałe rodziny. W kontekście przytoczonych wyżej danych liczbowych zarzut dyskryminacji skarżącego należy uznać za nieuzasadniony. W tym miejscu należy wskazać, iż z ustawowych zasad świadczeń pomocy społecznej wynika, że osoba występująca o przyznanie pomocy społecznej powinna także pokrywać wydatki związane z utrzymaniem z własnych dostępnych jej środków. Z woli art. 4 ustawy osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej, w tym do poszukiwania źródeł dochodu. Z akt sprawy wynika, iż skarżący jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego, którego dochód od lat jest symboliczny i nie zmienia tej sytuacji licząc na pełne pokrywanie jego potrzeb przez MOPS. Podkreśleniu wymaga, iż J. M. jest osobą w pełni sił fizycznych, nie ma więc żadnych przeszkód, by przynajmniej część środków żywnościowych wypracował z gospodarstwa rolnego. Nie budzi zatem wątpliwości stanowisko Kolegium, że udzielenie skarżącemu zasiłku celowego w większym rozmiarze nie było możliwe z uwagi na ograniczone środki pozostające do dyspozycji MOPS w Z., przeznaczane także dla pomocy społecznej innym osobom. Bezzasadne pozostają również zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia art. 38 ustawy. Organ I instancji w podjętym w dniu [...] marca 2006r. rozstrzygnięciu określił bowiem, wbrew temu co twierdzi skarżący, czasokres przyznania przedmiotowego świadczenia (od stycznia do kwietnia 2006r.), prawidłowo została również wyliczona kwota tego zasiłku – w oparciu o treść przepisu art. 38 ust. 3 w zw. z art. 147 ust. 3. Jednocześnie organ I instancji w uzasadnieniu skarżonej decyzji wskazał, iż w budżecie miasta Z. na rok 2006 brak jest środków na wypłatę zasiłków okresowych, a wypłata tych świadczeń możliwa jest dzięki dotacji celowej z budżetu państwa. Odnośnie zarzutu, że zaskarżona decyzja nie zawiera sposobu rozdysponowania środków i kryteriów przyznawania zasiłków należy uznać, że jest on również nie zasadny, albowiem informacja o sposobie rozdysponowania środków jak słusznie wskazał organ odwoławczy zawarta jest w uzasadnieniu decyzji organu I instancji na stronie 2 i 3. Sąd podziela również argumentację Kolegium dotyczącą interpretacji art. 106 ust. 3 ustawy. Przepis ten zawiera regułę, iż świadczenia z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego. Należy jednak pamiętać, że komentowany przepis odnosi się do świadczeń okresowych. Nie ma więc w szczególności zastosowania do zasiłku celowego, który ze swej istoty nie jest świadczeniem okresowym (vide: wyrok NSA z dn. 13.03.1998r. sygn. akt I SA 1853/97, Lex nr 45800). A zatem w przedmiotowej sprawie organy administracyjne dokonały prawidłowych ustaleń, co do stanu faktycznego oraz jego prawidłowej oceny. W oparciu o wyniki wywiadu środowiskowego została prawidłowo ustalona sytuacja materialna i rodzinna oraz potrzeby skarżącego, przedstawiona zaś analiza własnych możliwości finansowych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. nie budzi wątpliwości. Organy obu instancji prawidłowo wskazały okoliczności, które wpłynęły na zakres udzielonej pomocy, a w szczególności, jakie względy rzutowały na ograniczony jej charakter. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w pełni akceptuje uzasadnienie rozstrzygnięć organów administracji, w tym zarówno, co do zakresu jak i powodów przyznania zasiłku celowego oraz okresowego, jak również i pozostałych wnioskowanych przez skarżącego form pomocy określonych w treści art. 36 ustawy o pomocy społecznej. Argumentacja przedstawiona w tej mierze jest zgodna z obowiązującym prawem, specyfiką świadczeń z opieki społecznej i ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych. W ocenie Sądu również rozstrzygnięcie kasacyjne podjęte przez organ odwoławczy należy uznać za odpowiadające prawu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łomży prawidłowo wskazało, iż w sytuacji utraty mocy obowiązywania przepisów prawa przed zakończeniem postępowania - jak to miało miejsce w przedmiotowej sprawie - i nie wycofania przez stronę złożonego w tym zakresie wniosku, postępowanie w tym przedmiocie jako bezprzedmiotowe należy umorzyć, chyba że żądanie strony można zrealizować na podstawie innego aktu prawnego regulującego tę kwestię i strona wyrażą na to zgodę. Obowiązującym w chwili wydawania decyzji aktem prawnym w przedmiocie przyznania pomocy w formie posiłku dla potrzebujących jest ustawa z 29 grudnia 2005r. o ustanowieniu programu wieloletniego "pomoc państwa w zakresie dożywiania (Dz. U. z 267 Nr 267, poz. 2259 ze zm.), w dniu [...] marca 2006r. J. M. wyraził zgodę na rozpatrzenie jego wniosku o przyznanie posiłku dla potrzebujących na podstawie nowej ustawy, stąd uchylenie zaskarżonej decyzji w części oznaczonej punktem 5) i umorzenie w tym zakresie postępowania organu I instancji, jak również doprecyzowania zapisu zawartego w punkcie 6) było prawidłowe. Całkowicie gołosłowne pozostają natomiast zarzuty J. M. dotyczące braku możliwości czynnego uczestniczenia w postępowaniu administracyjnym. Przeciwnie z akt administracyjnych sprawy wynika, iż skarżący w trakcie całego prowadzonego postępowania miał możliwość składania wniosków oraz zapoznania się z aktami spawy. Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut dotyczący nie rozpatrzenia przez organy prowadzące postępowanie całości wniosków o przyznanie pomocy zgodnie z treścią art. 36. Już samo porównanie treści tych wniosków z zakresem orzeczenia decyzją MOPS pozwala na stwierdzenie, iż wszystkie wnioskowane żądania skarżącego podlegające załatwieniu w formie decyzji administracyjnej z zakresu właściwości Kierownika MOPS znalazły odzwierciedlenie w decyzji pierwszoinstancyjnej. Zgodnie z treścią art. 19 i 20 ustawy, w zakresie przyznania świadczeń z pomocy społecznej określonych w treści art. 36 ust. 1 lit. e, f, g oraz 36 ust. 2 lit. g, h, p, q, r organem właściwym pozostaje Starosta Z. W tej sytuacji organ I instancji nie mógł orzekać w zakresie spraw nienależących do jego kompetencji, stąd skarżona decyzja nie zawiera rozstrzygnięcia w tym przedmiocie. Decyzja MOPS w Z. nie rozstrzyga również o przyznaniu świadczenia niepieniężnego z zakresu pomocy społecznej w postaci pracy socjalnej (art. 36 pkt 2 lit. a ustawy). Zgodnie z art. 106 ust. 2 ustawy taka forma świadczenia nie wymaga wydania decyzji administracyjnej. Podobna sytuacja odnosi się do żądania zasiłku i pożyczki na ekonomiczne usamodzielnienie oraz pomocy rzeczowej, w tym na ekonomiczne usamodzielnienie – świadczeń przewidzianych w treści art. 36 pkt 1 lit. d i art. 36. 2 lit. e ustawy. Umowy przewidziane w art. 43 ust. 1 i 5 ustawy (przepis ten stanowi rozwinięcie ostatnio powołanych artykułów), zawierane przez gminę w celu udzielenia pomocy pieniężnej (pożyczki) lub rzeczowej (umowa użyczenia) zmierzają do ekonomicznego usamodzielnienia mają charakter cywilnoprawny i również nie podlegają rozstrzygnięciu w formie decyzji administracyjnej. Reasumując należy stwierdzić, że organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, właściwie zinterpretowały obowiązujące przepisy, nie przekroczyły również granic uznania administracyjnego, a swoje stanowisko uzasadniły zgodnie z wymogami kpa. W tej sytuacji skarga nie mogła zostać uwzględniona. Wobec stwierdzenia bezzasadności zarzutów skargi, podlegała ona oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)