II SA/Bk 265/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), Sędziowie sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego oddala skargę U podstaw zaskarżonego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia faktyczne i prawne: W dniu 4 lutego 2016 r. M. K. (powoływana w dalszej części uzasadnienia też jako "Skarżąca") wystąpiła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B. o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] odmówił Skarżącej przyznania żądanego świadczenia uznając, że nie spełnia ona przesłanek określonych w ustawie z 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (t. j. Dz. U. z 2013 r. poz. 966). Organ uznał bowiem, że procent średniego miesięcznego dochodu na członka rodziny gospodarstwa domowego jest wyższy niż poniesione wydatki przypadające na normatywną powierzchnię zajmowanego lokalu mieszkalnego. Od powyższej decyzji odwołał się pełnomocnik Skarżącej wnosząc o nieuwzględnianie w dochodach otrzymywanego przez stronę dodatku pielęgnacyjnego w kwocie 208,17 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu Kolegium w pierwszej kolejności wyjaśniło, powołując się na art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, że za dochód uważa się wszelkie przychody po odliczeniu kosztów ich uzyskania oraz po odliczeniu składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, chyba że zostały już zaliczone do kosztów uzyskania przychodu. Do dochodu nie wlicza się świadczeń pomocy materialnej dla uczniów, dodatków dla sierot zupełnych, jednorazowych zapomóg z tytułu urodzenia się dziecka, dodatku z tytułu urodzenia dziecka, pomocy w zakresie dożywiania, zasiłków pielęgnacyjnych, zasiłków okresowych z pomocy społecznej, jednorazowych świadczeń pieniężnych i świadczeń w naturze z pomocy społecznej, dodatku mieszkaniowego, dodatku energetycznego oraz zapomogi pieniężnej, o której mowa w przepisach o zapomodze pieniężnej dla niektórych emerytów, rencistów i osób pobierających świadczenie przedemerytalne lub zasiłek przedemerytalny w 2007 r. W ocenie SKO pomimo, że w art. 3 ust. 3 ustawy dodatek pielęgnacyjny nie został wskazany wprost jako świadczenie, o które pomniejsza kwotę osiąganego dochodu, tym niemniej przemawia za tym wykładnia celowościowa ww. przepisu oraz orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego. Uwzględniając powyższe organ II instancji stwierdził, że średni miesięczny dochód osiągnięty przez jednoosobowe gospodarstwo domowe Skarżącej z ostatnich trzech miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku wyniósł 941,36 zł, a wydatki na mieszkanie za ostatni miesiąc przed złożeniem wniosku wyniosły łącznie 157,91 zł. Dalej powołując się na art 6 ust 1 pkt 1 i ust. 9 ustawy o dodatkach mieszkaniowych organ wyjaśnił, że wysokość dodatku mieszkaniowego ustalona jako różnica pomiędzy wydatkami poniesionymi na lokal, a 15 % dochodów gospodarstwa domowego, wynosi w niniejszej sprawie 16,71 zł. Dodatek w takiej kwocie nie mógł być jednak przyznany albowiem zgodnie z art. 7 ust. 6 ustawy nie przyznaje się dodatku mieszkaniowego, jeżeli jego kwota byłaby niższa niż 2% kwoty najniższej emerytury w dniu wydania decyzji. Biorąc pod uwagę, że najniższa emerytura wynosi 880,45 zł to 2 % z tej kwoty równe jest 17,61 zł. Konkludując organ uznał, że skoro kwota wyliczonego dodatku - 16,71 zł jest niższa niż 2 % najniższej emerytury, to dodatek mieszkaniowy nie może być Skarżącej – przyznany. Na powyższą decyzję pełnomocnik Skarżącej wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, kwestionując wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie mieszkania przyjętych przez organy przy wyliczeniu dodatku mieszkaniowego. Zdaniem autora skargi wysokość wydatków jaką ponosi Skarżąca na utrzymanie lokalu to kwota 232,47 zł, a potwierdzona przez Zarząd Mienia Komunalnego kwota wydatków 152,11 zł jest błędna. W efekcie - zdaniem skarżącej - błąd ten wpłynął na odmowę przyznania dodatku mieszkaniowego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o jej oddalenie. Odnosząc się do argumentacji zawartej w skardze jakoby wydatki na lokal stanowiły kwotę 232,47 zł, organ podkreślił, że w kwocie tej uwzględnione są też wydatki poniesione na energię elektryczną w wysokości 80,36 zł. Tymczasem, zgodnie z art. 6 ust. 4a ustawy o dodatkach mieszkaniowych, wydatki związane z opłatą za energię elektryczną nie stanowią wydatków poniesionych przez osobę ubiegającą się o dodatek mieszkaniowy, a w konsekwencji nie mogą być uwzględniane przy ustalaniu prawa do dodatku mieszkaniowego. Tak więc podana we wniosku i przyjęta przez organy wysokość wydatków na mieszkanie jest prawidłowa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości wykładni i zastosowania przepisów prawa. Uwzględnienie skargi, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718., zwanej dalej w skrócie jako: "p.p.s.a."), następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad przeprowadzonego postępowania. W wyniku kontroli zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie uznać należało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż przy jej wydaniu nie doszło do naruszenia prawa. Zasady i tryb przyznawania, ustalania wysokości i wypłacania dodatków mieszkaniowych oraz właściwość organów w tych sprawach regulują przepisy ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 966 ze zm.) oraz zawarte w aktach wykonawczych do tej ustawy, tj. w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. Nr 156, poz. 1817 ze zm.) i w rozporządzeniu Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie sposobu przeprowadzania wywiadu środowiskowego, wzoru kwestionariusza wywiadu oraz oświadczenia o stanie majątkowym wnioskodawcy i innych członków gospodarstwa domowego, a także wzoru legitymacji pracownika upoważnionego do przeprowadzania wywiadu (Dz. U. z 2013 r., poz. 589). Dodatek mieszkaniowy jest to świadczenie przyznawane oraz wypłacane przez właściwy organ osobom fizycznym po spełnieniu przesłanek określonych w tej ustawie. Wysokość dodatku mieszkaniowego stanowi, stosownie do postanowień art. 6 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy, różnicę między wydatkami, o których mowa w ust. 3-6 przypadającymi na normatywną powierzchnię użytkową zajmowanego lokalu mieszkalnego, a kwotą stanowiącą wydatki poniesione przez osobę otrzymującą dodatek w wysokości 15 % dochodów gospodarstwa domowego - w gospodarstwie jednoosobowym. W kontrolowanej sprawie organy odmówiły Skarżącej przyznania wnioskowanego dodatku mieszkaniowego na podstawie art. 6 ust. 4a pkt 2 i art. 7 ust. 3 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. W myśl art. 6 ust. 3 i 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych wydatkami poniesionymi przez osobę ubiegającą się o dodatek są świadczenia okresowe ponoszone przez gospodarstwo domowe w związku z zajmowaniem lokalu mieszkalnego, tj. czynsz, opłaty związane z eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości w częściach przypadających na lokale mieszkalne w spółdzielni mieszkaniowej, zaliczki na koszty zarządu nieruchomością wspólną, odszkodowanie za zajmowanie lokalu bez tytułu prawnego, inne niż wymienione w pkt 1-4 opłaty za używanie lokalu mieszkalnego, opłaty za energię cieplną, wodę, odbiór nieczystości stałych i płynnych, wydatek stanowiący podstawę obliczania ryczałtu na zakup opału. Zgodnie zaś z art. 6 ust. 4a ww. ustawy nie stanowią wydatków, o których mowa w ust. 4, wydatki poniesione z tytułu ubezpieczeń, podatku od nieruchomości, opłat za wieczyste użytkowanie gruntów, opłat za gaz przewodowy, energię elektryczną, dostarczane do lokalu mieszkalnego (domu jednorodzinnego) na cele bytowe. Ponadto w myśl § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych, podstawę obliczenia dodatku mieszkaniowego w gospodarstwach domowych właścicieli lokali mieszkalnych stanowią: opłaty za energię cieplną i wodę, opłaty z odbiór nieczystości stałych i płynnych oraz zaliczki na koszty zarządu nieruchomością wspólną, z wyłączeniem ubezpieczeń, podatku od nieruchomości i opłaty za wieczyste użytkowanie gruntów. Ustawodawca sprecyzował zatem, co należy rozumieć pod pojęciem wydatków poniesionych przez osobę ubiegającą się o dodatek mieszkaniowy. W konsekwencji, jak słusznie stwierdziło Kolegium, odnosząc się do zarzutów skargi, odliczeniu od dochodu, o jakim mowa w art. 3 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, podlegają jedynie składniki enumeratywnie wyliczone w ostatnim z cytowanych przepisów. Do takich wydatków nie mogła być natomiast zaliczona, wbrew temu czego domaga się Skarżąca, opata za energię elektryczną, albowiem w art. 6 ust.4 a pkt 2 analizowanej ustawy ustawodawca wprost wyłączył przedmiotową opłatę z wydatków poniesionych przez osobę ubiegającą się o dodatek mieszkaniowy. W tych okolicznościach organy prawidłowo uwzględniły w niniejszej sprawie w łącznej kwocie wydatków na mieszkanie za ostatni miesiąc jedynie czynsz, opłatę za odbiór odpadów komunalnych, opłatę za ciepłą wodę, centralne ogrzewanie, zimną wodę i ścieki (w sumie - 152,11 zł). Taką wysokość wydatków na lokal potwierdził również zarządca budynku, w którym znajduje się zajmowane przez Skarżącą mieszkanie socjalne, nie kwestionował jej też – co istotne - pełnomocnik Skarżącej w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W ocenie Sądu organ II instancji prawidłowo wyliczył też średni miesięczny dochód osiągnięty przez jednoosobowe gospodarstwo domowe Skarżącej z ostatnich trzech miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku przyjmując, że wynosi on 941,36 zł. Wyliczając powyższy dochód organ zasadnie nie uwzględnił przy jego obliczaniu kwoty otrzymywanego przez Skarżącą zasiłku pielęgnacyjnego. Zdaniem Sądu w kontrolowanej sprawie prawidłowo zastosowano też art 6 ust 1 pkt 1 i ust. 9 ustawy o dodatkach mieszkaniowych ustalając w rezultacie działania matematycznego, że wysokość dodatku mieszkaniowego ustalona jako różnica pomiędzy wydatkami poniesionymi na lokal, a 15 % dochodów gospodarstwa domowego, wynosi w niniejszej sprawie - 16,71 zł. Dodatek w takiej kwocie nie mógł być jednak przyznany albowiem zgodnie z art. 6 ust. 9 ustawy nie przyznaje się dodatku mieszkaniowego, jeżeli jego kwota byłaby niższa niż 2% kwoty najniższej emerytury w dniu wydania decyzji. Biorąc pod uwagę, że najniższa emerytura wynosi 880,45 zł to 2 % z tej kwoty równe jest 17,61 zł. Ponieważ kwota wyliczonego dodatku - 16,71 zł jest niższa niż 2 % najniższej emerytury, w związku z tym Skarżącej nie przysługuje dodatek mieszkaniowy. Dodatkowo należy podkreślić, że decyzja w przedmiocie dodatku mieszkaniowego ma charakter administracyjnego aktu związanego. Kryteria przyznawania dodatku nie pozwalają zatem orzekającym organom na uznaniowość (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 2014 r. I OSK 1449/13). Ustawodawca nie pozostawił im jakiegokolwiek marginesu swobody uznania, a treść i warunki wydania decyzji są ściśle określone w przepisach prawa. Reasumując, analiza akt postępowania administracyjnego i wydane w tej sprawie decyzje wskazują, że organy administracji nie naruszyły przepisów prawa materialnego. W konkretnej sprawie nie zostały również naruszone przepisy prawa procesowego. Wydanie kwestionowanej decyzji poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia (art. 7 i 77 § 1 k.p.a.). Ocena ta nie nosi zaś cech dowolności (art. 80 k.p.a.). Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.