II SA/Bk 268/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk (spr.), Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska,, sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym z Z. M. M. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości należnej opłaty za udostępnienie informacji z zasobu geodezyjnego i kartograficznego oddala skargę Skarga została wywiedziona na podstawie następujących okoliczności. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Z. – M. M. w piśmie z dnia 24 listopada 2014 r. nazwanym "zapytanie o właściciela nieruchomości" wystąpił do Starosty W. z prośbą o podanie czy wymieniona w piśmie osoba jest właścicielem bądź użytkownikiem wieczystym nieruchomości położonych na terenie powiatu. Wnioskodawca zaznaczył także, że w przypadku odpowiedzi pozytywnej, udzielona informacja winna zawierać numer działki i numer księgi wieczystej. Załatwiając przedmiotową sprawę Starosta W. przy piśmie nr [...] z dnia [...] grudnia 2014 r., przekazał wnioskodawcy "Wydruk z bazy danych ewidencji gruntów i budynków" zawierający dane o osobie wskazanej we wniosku i działce ewidencyjnej będącej własnością tej osoby. Do przekazanego dokumentu dołączony został również Dokument Obliczenia Opłaty nr [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. z wyszczególnioną należnością w wysokości 52,00 zł z tytułu udostępnionych materiałów z państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. W odpowiedzi na powyższe wnioskodawca skierował do organu postanowienie (sygn. akt [...] z dnia [...] grudnia 2014 r.) o odmowie zapłaty za udzielenie informacji ustalonej ww. Dokumencie Obliczenia Opłaty. W uzasadnieniu podał, że na podstawie przepisów art. 761 Kpc oraz art. 2 ust. 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. z 2011 r. Nr 231, poz. 1376 ze zm.) zwrócił się do organu z zapytaniem czy wskazana osoba (dłużnik) posiada bądź nie posiada nieruchomości na terenie powiatu, a w wyniku tego organ dostarczył mu "wydruk z bazy danych ewidencji gruntów i budynków" o który nie występował. Powołując się także na przepis art. 40b ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne określający enumeratywnie czynności za które organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków pobiera opłaty - uznał, że w tej sytuacji obciążenie wnioskodawcy opłatą jest niezasadne. Zaistniała sytuacja, stosownie do przepisów art. 40f ust. 1 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne, została uznana przez Starostę W. za spór dotyczący wysokości należnej opłaty z tytułu udostępnionych materiałów z zasobu geodezyjnego i kartograficznego, który zobowiązuje organ do wydania decyzji administracyjnej. Wobec tego, powołując się na przepisy art. 10 Kpa, w piśmie z dnia 5 stycznia 2015 r. organ zawiadomił Komornika o możliwości zapoznania się i wypowiedzenia co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Po upływie wyznaczonego terminu - organ I instancji wydał decyzję nr [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. ustalającą wysokość opłaty za udostępnienie informacji z zasobu geodezyjnego i kartograficznego (pkt 1) oraz ustalił termin jej dokonania (pkt 2). Od decyzji tej odwołanie wniósł Komornik zarzucając, że jest ona zbędnym aktem orzeczniczym, gdyż koszty uzyskiwania informacji niezbędnych do prowadzenia egzekucji należą do kosztów egzekucji i zgodnie z przepisami art. 39 ust. 2 pkt 7 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji mogą być ustalane jedynie w tym postępowaniu. Odwołujący podał, że wskazane przepisy wykluczają prowadzenie innych postępowań, w tym także postępowania administracyjnego, w sprawie ustalenia wysokości opłaty za udzielenie informacji niezbędnych do prowadzenia egzekucji. Stwierdził, że wśród katalogu czynności określonych przepisem art. 40b ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne za które pobierane są opłaty nie zostały wyszczególnione czynności związane z udzielaniem informacji o posiadaniu nieruchomości przez dłużników. W odniesieniu do formy udzielonej przez organ informacji tj. przekazanego "Wydruku z bazy danych ewidencji gruntów i budynków" stwierdził, że nie zamawiał tego rodzaju dokumentu, a skoro organ udziela informacji w takiej formie, to nie powinien pobierać opłaty z tego tytułu. P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B., decyzją z dnia [...] marca 2015 r. nr [...], uchylił pkt 2 zaskarżonej decyzji w pozostałej części zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. W uzasadnieniu podał, że w sprawie niniejszej bezspornym jest, iż wnioskodawca zwrócił się do organu I instancji z prośbą o podanie czy wymieniona w piśmie osoba jest właścicielem bądź użytkownikiem wieczystym nieruchomości położonych na terenie powiatu oraz wskazał, że udzielona informacja winna zawierać numer działki i numer księgi wieczystej. Zdaniem organu odwoławczego analiza treści wniosku wskazuje, że wnioskodawca zwrócił się do organu prowadzącego zasób geodezyjny i kartograficzny o wydanie informacji o charakterze podmiotowo – przedmiotowym o których mowa w art. 20 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne. Organ I instancji przekazał wnioskodawcy wydruk (wypis) z bazy danych ewidencji gruntów i budynków zawierający dane osobowe wskazanej osoby (dłużnika) oraz dane o nieruchomości należącej do wskazanej osoby. Sporządzony dokument został przekazany wnioskodawcy przy piśmie z dnia [...] grudnia 2014 r., do którego dołączono również Dokument Obliczenia Opłaty nr [...] z dnia [...] grudnia 2014 r., w którym zestawiono należności za udostępnione dane zgodnie z Tabelą 9 poz. 3 i 6 Załącznika do ustawy z dnia 5 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r., poz. 897). Zakres udzielonych informacji obejmuje wskazane we wniosku informacje, zatem nie można uznać, że wnioskodawca nie występował o takie informacje. Nadto podano, że w świetle art. 40a ustawy nieuzasadnione jest twierdzenie wnioskodawcy, iż żądane informacje powinny być udzielone nieodpłatnie, gdyż nie mieszczą się w katalogu określonym przepisami art. 40a ust. 2 ustawy. Nieuzasadnione jest także twierdzenie, że sporna kwestia opłaty za udostępnione informacje zostanie rozstrzygnięta przez sąd w postępowaniu egzekucyjnym, gdyż postępowanie administracyjne prowadzone przez organ I instancji jest niezależne od postępowania egzekucyjnego, na które powołuje się wnioskodawca. Końcowo wskazano, że mając na względzie przepis art. 40d ust. 3 ustawy, który określa, że opłatę pobiera się przed udostępnieniem materiałów z zasobu lub przed wykonaniem czynności, o których mowa w art. 40b ust. 1, należało uchylić część rozstrzygnięcia zawierającą się w pkt 2 zaskarżonej decyzji, gdyż rozstrzygnięcie to nie odpowiada treści tej regulacji. Skargę od tej decyzji do sądu administracyjnego złożył Komornik i zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego wniósł o jej uchylenie. W uzasadnieniu podał, że informacja o posiadaniu przez dłużników nieruchomości nie mieści się w zamkniętym katalogu sześciu czynności urzędu geodezyjnego za które należy pobierać opłaty. Podniósł, że nie żądał "wypisu" czy "wydruku" a ich przesyłanie bez jego żądania nie może być powodem do opłaty "za produkt niezamówiony". Zarzucił, że organ świadomie przesłał żądane przez niego informacje w formie za którą mógł pobrać opłatę, chociaż mógł to uczynić na przykład w formie kopii za które nie są przewidziane opłaty. Zdaniem skarżącego organ także świadomie nie żądał od niego opłaty przed udostępnieniem materiałów choć tak stanowi art. 40d ust. 3 ustawy. Zażądanie opłaty przed udostępnieniem wnioskowanych informacji skutkowałoby tym, że on by jej nie uiścił ale nie zwolniłoby to organu od udzielenia tych informacji, co zapewnia art. 761 Kpc oraz art. 2 ust. 5 ustawy o komornikach sadowych i egzekucji. Odnośnie zarzutu naruszenia procedury skarżący podniósł, że w postępowaniu egzekucyjnym jak i w całym postępowaniu prowadzonym w ramach procedury cywilnej koszty tego postępowania mogą być ustalone tylko w tym postępowaniu, co czyni zbędnym całe postępowanie administracyjne. Konkludując skarżący stwierdził, że organ II instancji nie odniósł się merytorycznie do istniejącego sporu – nie wyjaśnił zasad dotyczących zapłaty za informację komornika oraz rozpoznał sprawę do której rozpoznania nie był właściwy. Zdaniem skarżącego kwestionowana decyzja powinna być uchylona a spór powinien być rozstrzygnięty w postępowaniu egzekucyjnym na zasadzie skargi na czynność komornika przewidzianej w art. 767 Kpc. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu w sprawie niniejszej jest rozstrzygnięcie dotyczące obciążenia Komornika Sądowego opłatą za udostepnienie informacji z zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Skarżący kwestionując tę decyzję podnosi dwa zasadnicze zarzuty. Pierwszy dotyczy tego, że nie żądał aby wnioskowane przez niego informacje zostały wydane w formie wyrysów. Jego zdaniem mogły być one udostępnienie w formie kopii za które nie są przewidziane opłaty. Po wtóre zdaniem skarżącego zbędne było przedmiotowe postępowanie administracyjne, albowiem koszty postępowania egzekucyjnego powinny być ustalone tylko raz w postępowaniu egzekucyjnym w trybie procedury cywilnej. Zdaniem Sądu stanowisko skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Treść wniosku Komornika jest jednoznaczna. Wynika z niej, że wnioskował on o podanie czy dłużnik jest właścicielem, bądź użytkownikiem wieczystym nieruchomości położonych na ternie powiatu a jeżeli tak to o podanie numeru działki i numeru księgi wieczystej. Wnioskowane informacje zawarte są w ewidencji gruntów i budynków. Zawartość informacyjną ewidencji gruntów i budynków określają przepisy art. 20 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. (t.j. Dz.U. z 2015r, poz. 520; dalej zwana ustawą). Stosownie do art. 20 ust. 1 ustawy ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące: 1) gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, w rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty; 2) budynków - ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych; lokali - ich położenia, funkcji użytkowych oraz powierzchni użytkowej. Ponadto zgodnie z art. 20 ust. 2 ustawy w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się: 1) właściciela (a w odniesieniu do nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego - oprócz właścicieli inne podmioty, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się te nieruchomości, natomiast w odniesieniu do gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli - osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania; 2) miejsce pobytu stałego lub adres siedziby podmiotów, o których mowa w pkt 1; 3) informację o wpisaniu do rejestru zabytków; 4) informację, czy wyróżniony w ewidencji gruntów i budynków obszar gruntu, w całości lub w części, objęty jest formą ochrony przyrody wskazaną w art. 6 ust. 1 pkt 1-9 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2013 r. poz. 627, z późn. zm.); wartość katastralną nieruchomości; informacje dotyczące umów dzierżawy, jeżeli od wykazania takich informacji w ewidencji gruntów i budynków uzależnione jest nabycie praw wynikających z przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, a także z przepisów o rozwoju obszarów wiejskich. Według art. 24 ust. 1 ustawy wszystkie te informacje zawiera operat ewidencyjny. Natomiast informacje zawarte w operacie ewidencyjnym udostępniane są przez starostę tylko w formach przewidzianych w art. 24 ust. 3 ustawy, a więc 1) wypisów z rejestrów, kartotek i wykazów tego operatu; 2) wyrysów z mapy ewidencyjnej; 3) kopii dokumentów uzasadniających wpisy do bazy danych operatu ewidencyjnego; 4) plików komputerowych sformatowanych zgodnie z obowiązującym standardem wymiany danych ewidencyjnych; 5) usług, o których mowa w art. 9 ustawy o infrastrukturze informacji przestrzennej. Przepis art. 24 ust. 3 ustawy tworzy katalog zamknięty form udzielania informacji zawartych w operacie ewidencyjnym, o czym świadczy jego treść i konstrukcja. Przenosząc te ogólne uwagi na grunt sprawy niniejszej nie powinno budzić wątpliwości, że wnioskowane przez Komornika informacje zawiera operat ewidencyjny i mogły być one udostępnione tylko i wyłącznie w formie przewidzianej w art. 23 ust. 3 ustawy. W sprawie niniejszej informacje zostały udostępnione w formie wypisu z bazy danych. Nie ma zatem racji skarżący, że wnioskowane informacje mogły być udostępnione w formie kopii za które nie pobiera się opłat. Przepis art. 24 ust. 3 ustawy nie przewiduje bowiem takiej formy udostępniania informacji zawartych w operacie ewidencyjnym. Zgodnie z art. 40a ust. 1 ustawy organy prowadzące państwowy zasób geodezyjny i kartograficzny udostępniają materiały zasobu odpłatnie. Przepis art. 40b ustawy określa czynności, za które organy prowadzące państwowy zasób geodezyjny i kartograficzny pobierają opłaty. Są to następujące czynności: 1) umożliwienie korzystania z usług teleinformatycznego systemu ASG-EUPOS umożliwiającego udostępnianie danych podstawowej osnowy geodezyjnej, zwanego dalej "ASG-EUPOS"; 2) sporządzanie i wydawanie wypisów oraz wyrysów z operatu ewidencji gruntów i budynków; 3) uwierzytelnianie dokumentów opracowanych przez wykonawców prac geodezyjnych lub prac kartograficznych, co do zgodności tych dokumentów z danymi zawartymi w bazach danych, o których mowa w art. 4 ust. 1a oraz 1b, lub z dokumentacją przekazaną przez tego wykonawcę do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego; 4) wysłanie materiałów zasobu pod wskazany adres; 5) udostępnianie rzeczoznawcom majątkowym do wglądu zbiorów aktów notarialnych oraz orzeczeń sądowych i decyzji administracyjnych będących podstawą wpisów w ewidencji gruntów i budynków; 6) uzgadnianie usytuowania projektowanej sieci uzbrojenia terenu. Wobec ustalenia, że wnioskowane informacje zawarte były w operacie ewidencji gruntów i budynków i wydane zostały w jednej z dozwolonych form w postaci wypisów, to zgodnie z art. 40a ust. 1 pkt 2 ustawy, Komornik zobligowany był do uiszczenia opłaty za ich wydanie. Tym samym bezzasadne jest twierdzenie Komornika, że wnioskowane informacje nie mieszczą się w zamkniętym katalogu sześciu czynności (wymienionych w art. 40a ust. 1 ustawy) za które można pobierać opłaty. Obowiązek uiszczenia opłaty za udzielone informacje wynika także z wykładni a contrario art. 2 ust. 7 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz.U. z 2011 r., nr 231, poz. 1376 dalej powoływana jako u.k.s.e.). Przepis ten stanowi, że w sprawach o egzekucję lub o zabezpieczenie świadczeń alimentacyjnych lub rent mających charakter alimentów oraz w sprawach o egzekucję lub o zabezpieczenie świadczeń wszczętych na wniosek Skarbu Państwa, w tym na polecenie sądu lub prokuratora, niezwiązanych z wykonywaniem działalności gospodarczej, informacje, o których mowa w ust. 5, udzielane są nieodpłatnie. Z akt sprawy nie wynika aby egzekucyjna dotyczyła świadczeń o których mowa w tym przepisie stąd Komornik zobligowany był do uiszczenia opłaty. Przepis art. 40d ustawy ustala sposób obliczenia opłaty za udostępnianie materiałów zasobu oraz za wykonanie czynności, o których mowa w art. 40b ust. 1 ustawy oraz moment jej pobrania - opłatę pobiera się przed udostępnieniem materiałów zasobu lub przed wykonaniem czynności, o których mowa w art. 40b ust. 1. W myśl art. 40e ustawy wysokość należnej opłaty oraz sposób jej wyliczenia utrwala się w Dokumencie Obliczenia Opłaty, który zawiera: 1) nazwę jednostki organizacyjnej, która wystawiła dokument; 2) identyfikator i datę wniosku o udostępnienie materiałów zasobu albo identyfikator i datę zgłoszenia prac geodezyjnych lub prac kartograficznych; 3) nazwy oraz liczbę jednostek rozliczeniowych udostępnianych materiałów zasobu, a także oznaczenia pozycji w odpowiedniej tabeli opłat zawartej w załączniku do ustawy; 4) wysokość użytych do wyliczenia podstawowych stawek jednostkowych oraz współczynników korygujących; 5) kwotę opłaty; 6) datę wystawienia dokumentu oraz podpis organu lub upoważnionej przez niego osoby. Przepis ten w ust. 2 stanowi, że Dokument Obliczenia Opłaty wystawiany w postaci elektronicznej i generowany z systemu teleinformatycznego w sposób umożliwiający jego wydruk nie wymaga podpisu ani pieczęci. Szczegółowe zasady obliczania wysokości opłaty za informacje z bazy danych ewidencji gruntów i budynków określa Tabela nr 9 zawarta w złączniku do ustawy z dnia 5 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2014 r., poz. 897). Przepis art. 40f ust. 1 ustawy stanowi, że w przypadku sporu dotyczącego zakresu udostępnianych materiałów zasobu lub wysokości należnej opłaty, właściwy organ Służby Geodezyjnej i Kartograficznej wydaje decyzję administracyjną. W sprawie niniejszej organ I instancji w dniu 8 grudnia 2014 r. przekazał wnioskodawcy "Wydruk z bazy danych ewidencji gruntów i budynków" zawierający dane o osobie wskazanej we wniosku i działce ewidencyjnej będącej własnością tej osoby. Do przekazanego dokumentu dołączony został również Dokument Obliczenia Opłaty także z dnia 8 grudnia 2014 r. z wyszczególnioną należnością w wysokości 52,00 zł. Jako, że Komornik odmówił zapłaty, organ zasadnie uznał, że w sprawie powstał spór dotyczący wysokości należnej opłaty, który rozstrzygnął decyzją administracyjną. W pkt 2 decyzji organ ustalił termin dokonania opłaty na 14 dni od dnia ostateczności decyzji. Mając na uwadze przepis art. 40d ust. 3 ustawy, zasadnie organ odwoławczy, uchylił decyzję I – instancyjną w tym zakresie. W zaistniałym stanie faktycznym organ zobligowany był do wydania decyzji administracyjnej dotyczącej ustalenia wysokości opłaty za udostępnienie informacji z zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Już chociażby z tego powodu na uwzględnienie nie zasługuje stanowisko skarżącego, że zbędne było prowadzenie przedmiotowego postępowania administracyjnego. Postępowanie to nie było zbędne również i z tego powodu, że koszty postępowania egzekucyjnego mogą być ustalane tylko w tym postępowaniu. Kwestionowaną decyzją nie ustalono bowiem kosztów postępowania egzekucyjnego ale ustalono wysokość jednego z elementów tych kosztów. Prawną regulację kosztów postępowania egzekucyjnego zawiera art. 770 Kpc. Zgodnie z treścią zd. 3 art. 770 Kpc koszty egzekucji ustala postanowieniem komornik, jeżeli przeprowadzenie egzekucji należy do niego. Koszty komorniczego postępowania egzekucyjnego zostały osobno zdefiniowane w ustawie o komornikach sądowych i egzekucji. Do kosztów tego postępowania należą między innymi koszty uzyskiwania informacji niezbędnych do prowadzenia postępowania egzekucyjnego lub dokonania zabezpieczenia – art. 39 ust. 1 pkt 7 u.k.s.e. Poniesione przez komornika w tym zakresie wydatki są rozliczane według zasad ogólnych, tj. stanowią element kosztów egzekucyjnych ściąganych - pobieranych wraz z egzekwowanym roszczeniem w myśl art. 770 Kpc. Z powyższej regulacji wynika, że opata za udostępnienie informacji z zasobu geodezyjnego i kartograficznego stanowi wydatek, który to wydatek komornik będzie mógł rozliczyć w kosztach postępowania egzekucyjnego. Ale aby móc go rozliczyć w postępowaniu egzekucyjnym uprzednio należało wysokość tego wydatku (opłaty) ustalić w trybie administracyjnym na podstawie ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne. Wydana decyzja nie była zatem zbędna ale stanowiła konieczny element właściwego ustalenia przez komornika kosztów postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 770 Kpc. Mając powyższe na uwadze Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).