II SA/Bk 270/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2013r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu E. S. na postanowienie referendarza sądowego z dnia 16 lipca 2013 r. w sprawie ze skargi E. S. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] stycznia 2013 r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki zbiornika na nieczystości p o s t a n a w i a : odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wnioskiem z 6 maja 2013r. E. S. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Podał, iż jest rolnikiem samotnie prowadzącym gospodarstwo rolne. Orzeczeniem komisji lekarskiej KRUS z powodu poważnej wady serca skarżący został uznany za czasowo niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym i z tego powodu zmuszony do ograniczenia produkcji rolnej do najmniej pracochłonnych czynności, co oznaczało spadek dochodów. Źródłem utrzymania skarżącego pozostaje renta w wysokości 653 zł miesięcznie oraz dochód z tytułu sprzedaży płodów rolnych – wnioskodawca jednorazowo (w sierpniu 2012 r.) sprzedał zboże za 1.600 zł. Dodatkowo w listopadzie 2012 r. wnioskodawca uzyskał zwrot podatku akcyzowego w kwocie 554 zł oraz w lutym 2013 r. zwrot kosztów sądowych – 124 zł. Majątek wnioskodawcy stanowi nieruchomość rolna o powierzchni 18 ha oraz drewniany dom o powierzchni 60 m² z 1908 r. (wymagający remontu). Gospodarstwo rolne jest położone na bardzo słabych glebach, znaczna cześć gruntów znajduje się w dolinie rzeki, co powoduje ich częste podtopienia. Posiadane maszyny rolnicze mają po 20 lat, wymagają ciągłych napraw. Budynki gospodarcze są stare i niefunkcjonalne, co utrudnia rozwój hodowli zwierząt. E. S. nie posiada zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych. Przeciwko wnioskodawcy toczy się pięć postępowań egzekucyjnych, łączne zadłużenie z tego tytułu przekracza 14.000 zł (k. 18 - 19). Z nadesłanych dokumentów wynika, że skarżący posiada 8 sztuk bydła, w tym 3 krowy oraz ciągniki rolnicze, przyczepę rolniczą i inne maszyny niezbędne do prowadzenia produkcji rolnej. W okresie od lutego do kwietnia 2013 r. skarżący nie sprzedawał płodów rolnych. Wykazane wydatki miesięczne wnioskodawcy to około 600 zł – żywność, 100 - 150 zł – telefon, 36 zł - wywóz nieczystości, 30 zł - woda. Dodatkowo E. S. zakupił olej napędowy za kwotę 1.160 zł. W roku bieżącym wnioskodawca nie płacił podatków, w tym również i dwóch rat podatku rolnego. E. S. zalega z opłatą za prąd za okres trzech miesięcy. Skarżący otrzymał dopłatę do prowadzonej produkcji rolnej w wysokości 2.335,43 zł (kwiecień br.) – k. 22. Wnioskodawca przedłożył następujące dokumenty: dokumentację medyczną (k. 23 –26); wezwanie z dnia 06 maja 2013 r. dotyczące dokonywania potrąceń z renty lub emerytury (k. 27); wezwanie z dnia 16 kwietnia 2013 r. dotyczące pokrycia nieuiszczonych kosztów postępowania sądowego (k. 28); zawiadomienie o wszczęciu egzekucji z dnia 01 marca 2013 r. (k. 29); wezwanie z dnia 24 stycznia 2013 r. dotyczące pokrycia nieuiszczonych kosztów postępowania sądowego (k. 32); wezwania z dnia 30 października 2012 r. dotyczące pokrycia nieuiszczonych kosztów postępowania sądowego i grzywny (k. 30 – 31); faktury potwierdzające zakup oleju napędowego w okresie marzec – maj br. (k. 34 – 37); wezwanie do zapłaty z dnia 14 maja 2013 r. wystawione przez PGE Obrót S.A. (k. 38); decyzję KRUS z dnia 13 maja 2013 r. dot. przyznania renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy (k. 39); decyzje z dnia 15 lutego 2013 r. dot. przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (k. 33). Postanowieniem z dnia 16 lipca 2013r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wskazując na obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia kosztów postępowania, jak również na obowiązek ponoszenia kosztów sądowych, referendarz stwierdził, że skarżący w złożonym oświadczeniu przedstawił jedynie okoliczności mogące świadczyć o złej sytuacji materialnej, co w konkluzji prowadzi do wniosku, iż dysponuje on nieujawnionymi środkami finansowymi, które mogą być przeznaczone na pokrycie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie niniejszej. Sprzeciw od powyższego postanowienia złożył E. S. zarzucając brak znajomości zasad prowadzenia gospodarstwa rolnego przez osobę samotną w podeszłym wieku oraz brak wiedzy na temat wymagań, jakie stawia produkcja rolna. Pominięcie dowodów z postępowań egzekucyjnych prowadzonych przeciwko wnioskodawcy przez komorników sądowych i skarbowych. Podkreślił, że jest osobą schorowaną, cierpi na zaburzenia pamięci oraz jest "nękany" procesami sądowymi, które angażują jego czas, energię, zdrowie i środki finansowe. Do sprzeciwu wnioskodawca dołączył dokument potwierdzający odłączenie jego gospodarstwa od dopływu energii elektrycznej oraz wezwanie komornicze z dnia 18 czerwca 2013r. do zapłaty należności w kwocie 329,98 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Na wstępie należy zaznaczyć, iż sprzeciw został wniesiony skutecznie, co powoduje utratę mocy postanowienia z dnia 16 lipca 2013r., a wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy podlega ponownemu rozpatrzeniu. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi: dalej powoływanej: p.p.s.a. (t.j. Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.) sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Wniosek skarżącego z dnia 6 maja 2013r. zawiera żądanie udzielenia prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Z oświadczenia wnioskodawcy dokumentującego jego sytuację majątkową wynika, że prowadzi on jednoosobowe gospodarstwo domowe, a źródło miesięcznego utrzymania stanowi renta w wysokości w wysokości 465,14 zł (netto) oraz nieregularny dochód uzyskiwany z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego. W okresie od lutego do kwietnia br. skarżący nie sprzedawał jednak płodów rolnych, a ostatni wykazany dochód osiągnięty z tego tytułu to 1.600 zł – sprzedaż zboża w sierpniu 2012 r. W listopadzie 2012 r. E. S. uzyskał zwrot podatku akcyzowego w kwocie 554 zł, w kwietniu br. wnioskodawca otrzymał dopłaty do prowadzonej produkcji rolnej w kwocie 2.335,43 zł. Wykazane wydatki miesięczne związane z utrzymaniem własnym wynoszą około 760 - 800 zł. Dodatkowo w okresie marzec – maj skarżący wydał 1.158 zł na zakup oleju napędowego. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi: nieruchomość rolna o powierzchni 18 ha, dom o powierzchni 60 m², 8 sztuk bydła oraz maszyny rolnicze. Zadłużenie komornicze E. S. zgodnie z dołączonymi dokumentami wynosi około 7.760 zł (k. 27 - 32), w tym 5.342 zł wykazane w dokumentach z 2013 r. (k. 27 – 29 i k. 32). Analizując powyższe dane w kontekście złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata należy dojść do wniosku, że wnioskodawca dysponuje znacznym majątkiem. Posiadany areał użytków rolnych, maszyny rolnicze niezbędne do produkcji rolnej, inwentarz żywy świadczą o dużych możliwościach zarobkowych wnioskodawcy. Ponadto, w ocenie Sądu, samo oświadczenie wnioskodawcy dotyczące jego sytuacji majątkowej budzi uzasadnione wątpliwości, co do jego zgodności ze stanem rzeczywistym. Przede wszystkim należy wskazać na brak możliwości określenia faktycznych źródeł dochodu wnioskodawcy, poza rentą w wysokości 465,14 zł. E. S. oświadczył, bowiem, iż w praktyce nie osiąga dochodu z prowadzonego gospodarstwa rolnego. W okresie od lutego do kwietnia br. skarżący nie sprzedawał żadnych płodów rolnych, a ostatni wykazany dochód osiągnięty z tego tytułu to 1.600 zł – sprzedaż zboża w sierpniu 2012 r. Deklarowane wydatki miesięczne związane z utrzymaniem własnym wynoszą około 760 – 800 zł. Dodatkowo w okresie marzec – maj br. skarżący wykazał wydatek 1.158 zł na zakup oleju napędowego. Mając zatem na uwadze, że strona uzyskuje regularnie jedynie dochód w wysokości 465,14 zł z tytułu renty i nie deklaruje innych stałych dochodów, a jednocześnie miesięcznie deklaruje wydatki w kwocie około 760-800 zł – trudno uznać jej oświadczenie za niebudzące wątpliwości. W związku z tym, iż wykazane wydatki wnioskodawcy przekraczają osiągany przez niego dochód miesięczny, a wnioskodawca nie wykazał skąd uzyskuje środki finansowe na ich pokrycie (brak również oszczędności), należy dojść do wniosku, że E. S. w złożonym oświadczeniu przedstawił jedynie okoliczności mogące świadczyć o złej sytuacji materialnej. To w konkluzji prowadzi zaś do wniosku, że dysponuje on nieujawnionymi środkami finansowymi, które mogą być przeznaczone na pokrycie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie niniejszej. Nie bez znaczenia jest również okoliczność, że w kwietniu bieżącego roku wnioskodawca otrzymał dodatkowy dochód w postaci dopłat do prowadzonej produkcji rolnej w kwocie 2335,43 zł. Uwzględniając powyższe Sąd doszedł do wniosku, że wnioskodawca nie wykazał istnienia okoliczności uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i przyznanie adwokata. Na takie rozstrzygnięcie wniosku miała też wpływ okoliczność, że koszty sądowe nie mogą być zaspokajane w ostatniej kolejności, po wszystkich innych. Jeśli strona decyduje się na zainicjowanie postępowania sądowego, to powinna liczyć się z koniecznością ich poniesienia, chyba że wykaże brak możliwości w tym zakresie, co w sprawie niniejszej nie nastąpiło. Wprawdzie skarżący posiada orzeczenie o okresowej, całkowitej niezdolności do pracy, co bez wątpienia utrudnia prowadzenie gospodarstwa rolnego, tym niemniej - w ocenie Sądu - wyłącznie ta okoliczność, w kontekście całokształtu przedstawionych oświadczeń i dokumentacji, nie może przesądzić o braku środków na pokrycie kosztów sądowych. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.