II SA/Bk 275/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie sędzia NSA Ireneusz Henryk Darmochwał,, asesor WSA Wojciech Stachurski (spr.), Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2004 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] marca 2004 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego - oddala skargę.- W dniu 21.01.2004 r. J. M. złożył do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. wniosek o udzielenie mu pomocy na zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych. W trakcie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 02.02.2004 r. ustalono, że strona oczekuje pomocy w formie zasiłku celowego i okresowego na zakup żywności, pokrycie opłat za energię elektryczną i wodę oraz zakup leków przeciwbólowych. Decyzją z dnia [...].02.2004 r. Nr [...] Kierownik Miejskiego Ośrodek Pomocy Społecznej w Z. przyznał J. M. zasiłek okresowy od stycznia do kwietnia 2004 r. w wysokości 40 zł miesięcznie. J. M. nie zgadzając się z wysokością przyznanego zasiłku wniósł od tej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. Po rozpatrzeniu sprawy organ odwoławczy decyzją z dnia [...].03.2004 r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podkreślono, iż w miarę posiadanych możliwości i uprawnień J. M. jest obejmowany pomocą przez Miejski Ośrodek Społecznej w Z. Z akt sprawy wynika, że oprócz zasiłku okresowego decyzją Nr [...] z dnia [...].02.2004 r. przyznano mu także zasiłek celowy w wysokości 100 zł na zakup żywności, leków oraz na opłacenie rachunku za energię elektryczną za miesiąc luty 2004 r. Stosownie do przepisu art. 2 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 29.11.1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.) rodzaj i forma świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających przyznanie pomocy, a potrzeby osoby korzystającej z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeśli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Przyznając zasiłek okresowy w wysokości 40 zł miesięcznie, organ kierował się również koniecznością zaspokojenia potrzeb zgłaszanych przez innych podopiecznych tego ośrodka, przy ograniczonych środkach na realizację zadań pomocy społecznej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wyjaśniło również, iż zgodnie z art. 31 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek okresowy nie może być wyższy od różnicy między faktycznym dochodem osiąganym przez osobę lub rodzinę otrzymującą zasiłek, a kryterium ustawowym wynikającym z przepisu art. 4 ust. 1 ustawy. Poza tym zasiłek okresowy nie może być niższy, niż 19 zł. W przypadku J. M. górna granica wysokości zasiłku okresowe wynosi 327,31 zł, a zatem przyznając ten zasiłek w wysokości 40 zł Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. nie naruszył art. 31 ust. 4 ustawy. Organ odwoławczy podkreślił również, że świadczenia przyznawane z pomocy społecznej nie powinny być potraktowane przez osobę je otrzymującą jako stałe źródło dochodu oraz, że nie muszą one pokrywać wszystkich zgłoszonych potrzeb. Powyższą decyzję J. M. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Według skarżącego, decyzja ta jest samowolą administracyjną i dowolnością organu, ponieważ rażąco narusza art. 9 ust. 2 w zw. z art. 2-4 ustawy o pomocy społecznej, oraz dopuszcza do dyskryminacji i niehumanitarnego traktowania strony. Skarżący powołując się na przepisy art. 6 - 9 k.p.a. oraz art. 2, 7, 8, 32, 37, 50 i 51 ust. 1 Konstytucji RP argumentował, iż organ administracji państwowej jest zobowiązany do działania na podstawie i w granicach prawa oraz przestrzegania zasady praworządności i budowy zaufania obywateli. Jego zdaniem przepis art. 2 ustawy o pomocy społecznej nakłada na organy administracyjne obowiązek zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwianie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka. Wysokość przyznanego zasiłku okresowego nie zaspokaja podstawowych (niezbędnych) potrzeb bytowych, odpowiadających godności człowieka. Według skarżącego zasiłek okresowy nie może zaspokoić niezbędnych potrzeb, nie jest on stałym źródłem dochodu, ponieważ nie został przyznany dożywotnio jak renta. Skarżący podniósł również, że w decyzji brak jest kryteriów, którymi kieruje się MOPS w Z. w przyznawaniu zasiłków oraz sposobów rozdysponowania posiadanych środków. Wszystko to, zdaniem skarżącego, uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie. W ocenie organu II instancji Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Z. udzielił J. M. pomocy w miarę posiadanych możliwości finansowych. W uzasadnieniu decyzji organu I instancji podane też zostały kryteria przyznawania zasiłków okresowych, które mają na celu doprowadzenie do ujednolicenia wysokości zasiłków przyznawanych osobom i rodzinom znajdującym się w podobnej sytuacji materialnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Wbrew stawianym przez skarżącego zarzutom wydane w tej sprawie decyzje nie naruszają prawa. W ustawie z dnia 29.11.1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 416 ze zm.) ustawodawca wskazał, że celem pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwianie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka - art. 2 ust. 1. W dążeniu do realizacji tego celu organy administracyjne powinny w taki sposób ustalać rodzaj, formę i rozmiar świadczenia, aby odpowiadało ono okolicznościom uzasadniającym udzielenie pomocy. Ustawodawca wyraźnie ponadto zastrzegł, że potrzeby osób powinny zostać uwzględnione, jeśli odpowiadają one nie tylko celom, ale też możliwościom pomocy społecznej - art. 2 ust. 4 ustawy. Na tle przepisów tej ustawy wyrażony został również pogląd, iż państwo nie ma obowiązku wyręczania obywateli w ich osobistych staraniach o zapewnienie swego bytu (zob. T. Zieliński, Rzeczpospolita 1997/9/11). Pomoc państwa ma w tym przypadku charakter subsydiarny, służyć ma przezwyciężeniu trudnych sytuacji życiowych i nie może być traktowana jako stałe źródło dochodów. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest wysokość przyznanego skarżącemu zasiłku okresowego. Zgodnie z przepisami ustawy o pomocy społecznej ta forma pomocy - w odróżnieniu od zasiłku stałego, czy też zasiłku okresowego gwarantowanego - ma charakter fakultatywny. Właściwy organ może przyznać zasiłek okresowy, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód rodziny nie przekracza kryterium dochodowego, a dochody oraz posiadane zasoby pieniężne nie wystarczają na zaspokojenie ich niezbędnych potrzeb - art. 31 ust. 1 ustawy. Zasiłek okresowy może, ale nie musi być przyznany nawet, jeśli wnioskodawca spełnia określone w ustawie kryteria dochodowości. Decyzja dotycząca zasiłku okresowego jest więc formą uznania administracyjnego, którego granice wyznacza wzajemna relacja pomiędzy interesem społecznym, a słusznym interesem strony ubiegającej się o pomoc (por. wyrok NSA z dnia 05.05.1998 r., sygn. akt I SA 2177/97, opubl. LEX Nr 45799). W aspekcie ustalenia granic uznania administracyjnego w udzielaniu pomocy społecznej, istotna jest także podniesiona przez skarżącego kwestia poszanowania godności osoby, której pomoc ta ma być przyznana. W przypadku zasiłku okresowego ustawodawca zdefiniował niejako to zagadnienie wskazując w art. 31 ust. 4 ustawy, iż zasiłek ten ustala się do wysokości stanowiącej różnicę między ustawowym kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej lub kryterium dochodowym rodziny, a dochodem tej osoby lub rodziny, nie niższej jednak niż 19 zł na rodzinę. Ustalając wysokość zasiłku okresowego w konkretnej sprawie organ powinien natomiast wskazać motywy, którymi się kieruje. Niesłusznie skarżący podnosi, iż w wydanych w wobec niego decyzjach brak jest takiego uzasadnienia. W decyzji organu I instancji wyraźnie stwierdzono, iż wobec niewystarczających środków na realizację wszystkich wniosków o przyznanie pomocy, Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Z. przyjął zasadę przyznawania zasiłku okresowego w wysokości 12% różnicy między dochodem ustawowym, a dochodem rzeczywistym wnioskodawcy. Powyższe czyni całkowicie bezzasadnymi zarzuty J. M., dotyczące naruszenia przez organy administracyjne przywołanych w skardze przepisów. Decyzje organów obu instancji wydane zostały na podstawie przepisów prawa i w granicach prawem zakreślonych. Z tych względów stosownie do art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) skargę jako nieuzasadnioną należało oddalić.-