II SA/Bk 275/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), Sędziowie asesor WSA Małgorzata Roleder,, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2008 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę. W dniu 27 lipca 2007r. (data wpływu do organu) J. R. złożył do Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich na podstawie przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. W uzasadnieniu złożonego wniosku wskazał, że podczas pracy w Stoczni S. w latach 1975-1986r. był w samym środku robotniczych protestów, brał udział w strajkach i manifestacjach ulicznych, roznosił ulotki i naklejał plakaty, za co był represjonowany. W wyniku merytorycznego rozpoznania wniosku, decyzją z dnia [...] grudnia 2007r. nr [...] Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych, działając na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 3 oraz art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r., nr 42, poz. 371 ze zm.) odmówił J. R. przyznania uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że podnoszona przez wnioskodawcę przynależność do związku zawodowego "S." nie spełnia przesłanek art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy, bowiem nie stanowi ani represji, ani działalności kombatanckiej. W dniu 21 grudnia 2007r. J. R. wniósł o ponowne rozpoznanie sprawy wskazując, iż nie zgadza się z zaskarżoną decyzją. Podniósł, że uczestniczył w protestach robotniczych od samego początku tworzenia się związku zawodowego "S." pracując w Stoczni S. w latach 1975-1986. Natomiast w okresie od [...] marca 1986r. do [...] marca 1986r. pozostawał bez pracy z przyczyn politycznych. Odwołujący potwierdził jednocześnie, że co prawda nie działał w oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945, jednakże w latach 1975-1986 był represjonowany, w wyniku czego utracił zdrowie fizyczne i psychiczne. Decyzją z [...] lutego 2008r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, działając na podstawie art. 127 §3 i art. 138 §1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst. jedn. Dz. U. z 2000, nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002, nr 42, poz. 371 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] grudnia 2007r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona nie wykazała, aby w przedmiotowej sprawie zaistniały jakiekolwiek nowe okoliczności faktyczne i prawne uzasadniające uchylenie decyzji wydanej w pierwszej instancji. Biorąc zaś pod uwagę fakt, iż ustawa o kombatantach w art. 1 ust.2, art. 2, 3 i 4 precyzuje szczegółowo, jaki rodzaj działalności i w jakim okresie traktowany jest jako działalność kombatancka lub represje, a przedstawiona przez J. R. działalność w związkach zawodowych i uczestnictwo w protestach robotniczych nie jest represją, ani działalnością kombatancką w rozumieniu ww. ustawy, wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. W skardze na powyższą decyzję J. R. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że prawo ubiegania się o status osoby represjonowanej daje mu przepis art. 1 ust.1 pkt 3 ustawy kombatanckiej mówiący o pełnieniu służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach. Wyjaśnił, że w latach 1977-1986 uczestniczył w tworzeniu się związku zawodowego "S.", działał w podziemiu, brał udział w strajkach, w związku z czym doznał represji skutkujących utratą zdrowia. Z tychże względów przysługuje mu status represjonowanego. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, jako pozbawionej usprawiedliwionych podstaw, podtrzymując uzasadnienie faktyczne i prawne zawarte w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ wyjaśnił, że przepisy ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego nie łączą z okolicznościami przedstawionymi przez skarżącego, tj. udziałem w związku zawodowym "S." żadnych skutków prawnych. Działalność taka nie została, bowiem zaliczona do działalności kombatanckiej bądź równorzędnej z kombatancką, nie stanowi ona też represji uzasadniającej przyznanie uprawnień kombatanckich. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej powoływanej jako: p.p.s.a. (Dz. U. nr 153, poz. 1270) sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji, to jest jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej i oceny tej dokonuje w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w sprawie. Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku nie dopatrzył się, aby w zaskarżonej decyzji zostało naruszone prawo materialne bądź przepisy postępowania administracyjnego. W sprawie będącej przedmiotem kontroli skarżący domaga się przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu działalności w związku zawodowym "S." i uczestniczenia w protestach robotniczych w latach 1977-1986, na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.j. Dz.U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.). W ocenie Sądu tego typu działalność nie może być uznana za kombatancką w rozumieniu powoływanego przepisu. Stosownie do treści art. 1 ust.2 pkt 3 ww. ustawy za działalność kombatancką uznaje się pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym w działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945. Nie każda, zatem działalność polityczna wywołująca represje władz państwa stanowi podstawę do nabycia uprawnień przewidzianych w ustawie. Chodzi, bowiem jedynie o takie działania obywateli polskich w latach 1939-1945, które bezpośrednio wiązały się z walką o suwerenność i niepodległość Ojczyzny i narażały ich z tego powodu na represje (wyrok NSA w Warszawie z dnia 21 lipca 1999r., sygn. akt V SA 1348/98, Lex nr 49287). Z tych względów działania skarżącego w latach 1977-1986, chociaż mogły skutkować konkretnymi represjami, to nie były one związane z walką o suwerenność i niepodległość Polski w latach 1939-1945. Tymczasem wykładnia przepisu art. 1 ust.2 pkt 3 ustawy kombatanckiej przesądza jednoznacznie, że za działalność kombatancką uznaje się pełnienie służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym w działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w latach 1939 -1945. Pełnienie, zatem służby w podziemnych organizacjach i formacjach w innym okresie, niż ten wskazany przez ustawodawcę, nie daje podstaw do przyznania uprawnień kombatanckich na podstawie powyższego przepisu. Odmienna, subiektywna wykładnia skarżącego nie może tym samym stanowić skutecznej podstawy do nabycia uprawnień kombatanckich z żądanego tytułu. Sąd pragnie jednocześnie podkreślić, że nie może wyręczyć ustawodawcy i rozszerzyć uprawnień kombatanckich na osoby niewymienione w tym przepisie. Przyjąwszy nawet, wbrew preambule ustawy, iż celem ustawy o kombatantach jest przyznanie szczególnych przywilejów wszystkim osobom walczącym o suwerenność Polski, Sąd nie mógł ustalić treści normy prawnej w oparciu o celowościową wykładnię prawa. Odwołanie się do tego sposobu interpretacji przepisów prawa jest, bowiem dopuszczalne w polskim systemie prawa, gdy jego wynik nie jest ewidentnie sprzeczny z brzmieniem normy prawnej ustalonej w wyniku wykładni gramatycznej, a taka sytuacja miałaby miejsce w niniejszej sprawie (wyrok WSA w Łodzi z dnia 14 listopada 2007r., sygn. akt II SA/Łd 515/07, niepublik.). Dodatkowo należy zauważyć, iż uprawnienia przysługujące kombatantom nie są uprawnieniami socjalnymi, które mają poprawić sytuację materialną (życiową) osoby ubiegającej się, lecz mają charakter szczególnego przywileju wynikającego z działalności określonej w ustawie o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Dlatego też to ustawodawca, a nie organ administracji, czy sąd administracyjny rozważa, jaka działalność powinna być uznana za kombatancką. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, odmawiając przyznania uprawnień kombatanckich skarżącemu, którego działalność opozycyjna w latach 1977-1986 nie została wymieniona w ustawie o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, działał zatem na podstawie przepisów prawa. W tym stanie rzeczy Sąd uznając skargę za nieuzasadnioną, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.