II SA/Bk 276/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie sędzia NSA Ireneusz Henryk Darmochwał, asesor WSA Wojciech Stachurski (spr.), Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2004 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] marca 2004 Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego - oddala skargę.- W dniu 21.01.2004 r. J. M. złożył do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. wniosek o udzielenie mu pomocy na zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych. W trakcie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 02.02.2004 r. ustalono, że strona oczekuje pomocy w formie zasiłku celowego i okresowego na zakup żywności, pokrycie opłat za energię elektryczną i wodę oraz zakup leków przeciwbólowych. Decyzją z dnia [...].02.2004 r. Nr [...] Kierownik Miejskiego Ośrodek Pomocy Społecznej w Z. przyznał J. M. zasiłek celowy na zakup żywności, pokrycia kosztów opłat za energię elektryczną za II 2004 r. oraz zakup leków w wysokości 100 zł. Odmówił natomiast przyznania pomocy na uregulowanie należności za wodę i ścieki. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, iż przyznana pomoc powinna zaspokoić zgłoszone przez stronę potrzeby. Odmowę przyznania zasiłku celowego na pokrycie opłat za wodę i ścieki uzasadniono tym, iż strona na żądanie pracownika socjalnego nie przedłożyła stosownych rachunków. J. M. nie zgadzając się z wysokością przyznanego zasiłku wniósł od tej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. Po rozpatrzeniu sprawy organ odwoławczy decyzją z dnia [...].03.2004 r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podkreślono, iż w miarę posiadanych możliwości i uprawnień J. M. obejmowany jest pomocą przez Miejski Ośrodek Społecznej w Z. Stosownie do przepisu art. 2 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 29.11.1990 r. o społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.) rodzaj i forma świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających przyznanie pomocy, a potrzeby osoby korzystającej z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeśli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Przyznając zasiłek celowy w wysokości 100 zł organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Skarżący nie jest jedynym podopiecznym ośrodka i ustalając wysokość zasiłku celowego organ zobowiązany był uwzględnić potrzeby innych podopiecznych. J. M. mieszka w jednym domu z bratem, zatem uzasadnione jest twierdzenie, że skoro prowadzą oni odrębne gospodarstwa domowe, to koszty energii elektrycznej powinni uiszczać po połowie. W związku z tym przyznany zasiłek celowy w połączeniu z dochodem faktycznie uzyskiwanym przez skarżącego i zasiłkiem okresowym przyznanym na okres czterech miesięcy od stycznia do kwietnia 2004 r. daje skarżącemu możliwość zaspokojenia zgłoszonych potrzeb. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podzieliło też stanowisko organu I instancji dotyczące odmowy przyznania skarżącemu pomocy na uregulowanie należności za wodę i ścieki. Nie ma bowiem dowodu na to, iż J. M. zalega z tego tytułu z płatnościami. Powyższą decyzję J. M. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Według skarżącego, wydana decyzja jest samowolą administracyjną i dowolnością organu, ponieważ rażąco narusza art. 9 ust. 2 w zw. z art. 2-4 ustawy o pomocy społecznej oraz dopuszcza do dyskryminacji i niehumanitarnego traktowania strony. Skarżący powołując się na ogólne zasady wynikające z art. 6-9 k.p.a. oraz art. 2, 7, 8, 32, 37, 50 i 51 ust. 1 Konstytucji RP argumentował, iż organ administracji państwowej jest zobowiązany do działania na podstawie i w granicach prawa, oraz przestrzegania zasady praworządności i budowy zaufania obywateli. Jego zdaniem przepis art. 2 ustawy o pomocy społecznej nakładają na organy administracyjne obowiązek zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwianie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka. Według skarżącego przyznany zasiłek celowy nie zaspokaja podstawowych potrzeb takich, jak zakup odzieży, czy żywności. Odmowa udzielenia pomocy na uregulowanie należność za wodę i ścieki jest rażącym naruszeniem art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Celem pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwianie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka. Woda jest niezbędną potrzebą bytową człowieka od tysięcy lat. Zdaniem skarżącego, organ I instancji stwierdzając o możliwości czerpania wody z hydrantów ulicznych nie wskazał, w którym miejscu jest hydrant umożliwiający czerpanie wody pitnej. Skarżący podniósł również, że w decyzji brak jest kryteriów, którymi kieruje się MOPS w Z. w przyznawaniu zasiłków oraz sposobów rozdysponowania posiadanych środków. Wszystko to, zdaniem skarżącego, uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie. W ocenie organu II instancji, Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Z. udzielił J. M. pomocy w miarę posiadanych możliwości finansowych. Nietrafny jest zarzut, że wydając decyzję organ I instancji nie wskazał skarżącemu kryteriów, jakimi kierował się przy przyznawaniu zasiłków. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zawarło także informację, dlaczego odmówiono J. M. pomocy na opłacenie rachunku za wodę i ścieki i jednocześnie poinformowało go, że wodę może pobierać z zastępczego punktu czerpania wody mieszczącego się na terenie Z. Wodociągów i Ciepłownictwa. Organ podkreślił, iż z art. 1 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej wynika obowiązek wykorzystywania przez osobę ubiegającą się o pomoc własnych środków, możliwości i uprawnień. Skoro skarżący posiadając środki finansowe nie regulował na bieżąco rachunków za wodę i ścieki, to obecnie musi korzystać z zastępczego punktu czerpania wody mieszczącego się na terenie Z. Wodociągów i Ciepłownictwa. Fakt ten nie może stanowić podstawy zarzutu, że skarżący nie ma zapewnionej podstawowej potrzeby bytowej, jaką jest woda. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Wbrew stawianym przez skarżącego zarzutom, wydane w tej sprawie decyzje nie naruszają prawa. W ustawie z dnia 29.11.1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz.416 ze zm.) ustawodawca wskazał, że celem pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwianie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka - art. 2 ust. 1. W dążeniu do realizacji tego celu organy administracyjne powinny w taki sposób ustalać rodzaj, formę i rozmiar świadczenia, aby odpowiadało ono okolicznościom uzasadniającym udzielenie pomocy. Ustawodawca wyraźnie ponadto zastrzegł, że potrzeby osób powinny zostać uwzględnione, jeśli odpowiadają one nie tylko celom, ale też możliwościom pomocy społecznej - art. 2 ust. 4 ustawy. Na tle przepisów tej ustawy wyrażony został również pogląd, iż państwo nie ma obowiązku wyręczania obywateli w ich osobistych staraniach o zapewnienie swego bytu (zob. T. Zieliński, Rzeczpospolita 1997/9/11). Pomoc państwa ma w tym przypadku charakter subsydiarny, służyć ma przezwyciężeniu trudnych sytuacji życiowych i nie może być traktowana jako stałe źródło dochodów. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest wysokość przyznanego skarżącemu zasiłku celowego. Zgodnie z przepisami ustawy o pomocy społecznej, ta forma pomocy - w odróżnieniu od zasiłku stałego, czy też zasiłku okresowego gwarantowanego - ma charakter fakultatywny. Właściwy organ może przyznać zasiłek celowy w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów leków i leczenia, remontu mieszkania, opału i odzieży, pobytu dziecka w żłobku lub przedszkolu, a także kosztów pogrzebu - art. 32 ust. 1 ustawy. Zasiłek celowy może, ale nie musi być przyznany. Decyzja dotycząca zasiłku celowego jest więc formą uznania administracyjnego, którego granice wyznacza wzajemna relacja pomiędzy interesem społecznym, a słusznym interesem strony ubiegającej się o pomoc (por. wyrok NSA z dnia 05.05.1998 r., sygn. akt I SA 2177/97, opubl. LEX Nr 45799). Ustalając wysokość zasiłku celowego w konkretnej sprawie organ powinien więc uwzględniać potrzeby samego wnioskodawcy, potrzeby innych osób oraz własne możliwości finansowe, a podejmując rozstrzygnięcie powinien wskazać motywy, którymi się kieruje. Niesłusznie skarżący podnosi, iż w wydanych w wobec niego decyzjach brak jest takiego uzasadnienia. Decyzja organu I instancji zawiera te informacje na stronie 2 od wersu 16, na co zwrócono także uwagę w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. Słusznie organy administracyjne odmówiły skarżącemu pomocy na opłacenie należności za wodę i ścieki. Jeśli bowiem skarżący na wezwanie pracownika pomocy społecznej z dnia 02.02.2004 r. stwierdza, że "rachunek taki dostarczy pod warunkiem, że w terminach i zakresie proponowanej pomocy będzie wniosek o pokrycie kosztów całości opłat za wodę i ścieki, inaczej rachunku takiego nie dostarczy" (k-17 akt administracyjnych), to trafnie organ odwoławczy uznał, iż skarżący nie współdziała w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji życiowej. Powyższe czyni całkowicie bezzasadnymi zarzuty J. M., dotyczące naruszenia przez organy administracyjne przywołanych w skardze przepisów. Decyzje organów obu instancji wydane zostały na podstawie przepisów prawa i w granicach prawem zakreślonych. Z tych względów stosownie do art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) skargę jako nieuzasadnioną należało oddalić.-