II SA/Bk 28/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Mieczysław Markowski (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska, sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi T. T. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej nagany oddala skargę. Orzeczeniem z dnia [...] października 2017 r. Nr [...] Komendant Wojewódzki Policji w B. – dalej również jako KWP utrzymał w mocy orzeczenie Komendanta Miejskiego Policji w B. z dnia [...] sierpnia 2017 r. Nr [...], 1) wymierzające sierż. szt. T. T. karę dyscyplinarną nagany za przewinienie polegające na tym, iż w dniu [...] maja 2017 r., pełniąc służbę w godz. 06:00-14:00 w patrolu zmotoryzowanym o krypt. [...] wraz z sierż. szt. J. B., będąc dysponentem i pasażerem oznakowanego pojazdu służbowego Policji marki K. nr rej. [...], nr taktyczny [...], wykonując zadania konwojenta w ramach doprowadzenia K. C. z Komisariatu Policji II w B. mieszczącego się przy ul. [...] do Szpitala Miejskiego w B. im. [...] mieszczącego się na ul. [...] w celu wykonania badań w postaci pobrania krwi na zawartość alkoholu w organizmie, nie zareagował na zatrzymanie (przerwanie) doprowadzenia przyjeżdżając o godz. [...] do restauracji M. w B. przy ul. [...], gdzie policjanci działając wspólnie i w porozumieniu zakupili kawę, przez co tolerował zachowanie sierż. szt. J. B. niezgodne z prawem, tj. z § 9 ust. 2 pkt 1 zarządzenia nr 360 KGP z dnia 26 marca 2009 roku w sprawie metod i form wykonywania przez policjantów konwojów i doprowadzeń, czym postąpił wbrew unormowaniom § 24 zasad etyki zawodowej policjanta stanowiących załącznik do zarządzenia nr [...] KGP z dnia [...] grudnia 2003 roku w sprawie zasad etyki zawodowej policjanta tj. przewinienie dyscyplinarne określone w art 132 ust 1 ustawy o Policji polegające na nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej oraz 2) uniewinniające sierż. szt. T. T. od przewinienia popełnionego w opisanej wyżej sytuacji polegającego na kierowaniu pod adresem osoby doprowadzanej wypowiedzi o jawnie pejoratywnej konotacji, sugerował, że osoba doprowadzana jest chora psychicznie, że nie ma czasu na zabawy z osobą doprowadzaną oraz, że w czasie doprowadzenia miał zaplanowane inne czynności do wykonania, był niemiły i straszył "wytrzeźwiałą", a także pozostawił osobę doprowadzaną w piżamie przed budynkiem Szpitala Miejskiego w B. im. [...], przez co nie przestrzegał zasad poprawnego zachowania i kultury osobistej, nie zachowywał wrażliwości i taktu w kontaktach z ofiarami przestępstw lub innych zdarzeń, a jego działania nie były przykładem praworządności i nie prowadziły do pogłębiania społecznego zaufania do Policji, czym postąpił wbrew unormowaniom § 2, § 7 i § 9 zasad etyki zawodowej policjanta stanowiących załącznik do zarządzenia nr [...] KGP z dnia 31 grudnia 2003 r. w sprawie zasad etyki zawodowej policjanta tj. przewinienia dyscyplinarnego określonego w art 132 ust. 1 ustawy o Policji polegającego na nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. Zdaniem organu drugiej instancji wina skarżącego w odniesieniu do pierwszego przewinienia została jednoznacznie stwierdzona w oparciu o zebrany w postępowaniu dyscyplinarnym materiał dowodowy. Brak jest podstaw do kwestionowania powołanych w sprawie dowodów potwierdzających zawinienie obwinionego, a zwłaszcza zeznań świadka – K. C. Organ odwoławczy wnikliwie przeanalizował całość materiałów zgromadzonych w postępowaniu dyscyplinarnym i nie stwierdził uchybień w zakresie zbierania dowodów, ani też nie dopatrzył się błędów w ustaleniach faktycznych, których wystąpienie powinno skutkować uchyleniem podjętej decyzji. Organ pierwszej instancji prawidłowo zebrał i ocenił dowody, biorąc pod uwagę rolę obwinionego w całym zdarzeniu. KMP uznał, iż wystarczającą dolegliwością będzie orzeczenie najłagodniejszej z kar dyscyplinarnych i wymierzenie wobec sierż. szt. T. T. kary "nagany". KWP podziela również ustalenia, ocenę i argumentację w zakresie uniewinnienia T. T. od drugiego zarzutu dyscyplinarnego. W skardze wniesionej do WSA w Białymstoku T. T. zarzucił spornemu orzeczeniu KWP naruszenie: 1) art. 132 ust. 1 ustawy o Policji w zw. z § 24 "Zasad etyki zawodowej Policjanta" wobec dowolnego uznania, iż T. T. dnia [...] maja 2017 r. tolerował niezgodne z prawem zachowanie sierż. szt. J. B., podczas gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza, iż skarżący popełnił przewinienie dyscyplinarne, w szczególności: - nie zostało wykazane, aby J. B. działał niezgodnie z prawem, tj. z ust. 2 pkt 1 zarządzenia nr [...] Komendanta Głównego Policji z dnia 26 marca 2009 r. w sprawie metod i form wykonywania przez policjantów konwojów i doprowadzeń, a w szczególności nie ustalono, czy T. T. i J. B. wykonywali czynność konwojowania czy doprowadzenia, co ma zasadnicze znaczenie dla oceny zastosowanej normy prawnej, - nie wskazano (poza powołaniem kwalifikacji prawnej) na czym miało polegać nieetyczne zachowanie skarżącego, a ponadto jak w okolicznościach niniejszej sprawy powinien był zachować się funkcjonariusz pozostając w zgodzie z zasadami, etyki, - organ nie wskazał na czym miałaby polegać pożądana reakcja obwinionego na niezgodne z prawem zachowanie J. B., - użycie określenia o działaniu "wspólnie i w porozumieniu" w kontekście zakupu kawy jest nieuprawnione i stanowi nadużycie, bowiem zostało zastrzeżone w terminologii prawa karnego dla oceny sposobu popełnienia przestępstwa, - zgromadzony materiał dowodowy nie potwierdza, aby skarżący godził się i tolerował niewłaściwe zachowanie J. B.; 2) art. 135l ust. 1 ustawy o Policji wobec dowolnego, pozostającego w sprzeczności z treścią zgromadzonego materiału dowodowego przyjęcia, że: - swoim zachowaniem w dniu [...] maja 2017 r. T. T. z całą pewnością nie zareagował na niewłaściwe zachowanie dowódcy patrolu i jednocześnie kierowcy pojazdu służbowego (...), godził się i tolerował takie niewłaściwe zachowanie pomimo, że zarówno skarżący w swoich wyjaśnieniach, jak i J. B. w sposób tożsamy, acz odmienny niż organ, opisywali przebieg sytuacji, w tym zwłaszcza zachowanie poszczególnych funkcjonariuszy, która to wersja nie może zostać skutecznie podważona przez zeznania K. C., - zeznania świadka K. C. w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, zdecydowanie przeczą twierdzeniu strony (...) pomimo, że świadek z uwagi na stan nietrzeźwości mogła mieć znacznie zaburzenia zdolności postrzegania i odtwarzania tych spostrzeżeń, - zeznania świadka K. C. są bardziej wiarygodne niż wyjaśnienia T. T. i zeznania J. B., co wskazuje niekonsekwencję organu, który utrzymując w mocy orzeczenie pierwszoinstancyjne także w zakresie uniewinnienia skarżącego od zarzutu nr 2 podzielił przyjętą tam argumentację, iż wskazania K. C. nie znalazły potwierdzenia w dowodach zgromadzonych w przedmiotowej sprawie i mają znamiona odosobnionych, a nadto, że z samych twierdzeń K. C., bez argumentacji i dowodów, żadnych zarzutów w zakresie nieprzestrzegania zasad etyki zawodowej obwinionemu przypisać nie można; 3) art. 135e ust. 1 i art. 135l ust. 1 ustawy o Policji wobec wydania orzeczenia pomimo niewyjaśnienia wszystkich okoliczności czynu zarzuconego obwinionemu T. T., co wymagało bezpośredniego przesłuchania świadków w osobach K. P. i W. K., a co stanowi przeszkodę uniemożliwiającą rzetelne i merytoryczne rozpoznanie sprawy; 4) art. 135e ust. 1 ustawy o Policji w zw. z art. 135p ust. 1 i art. 171 § 1 i 2 Kpk wobec rozstrzygnięcia sprawy na podstawie dowodu w postaci zeznań świadka J. B. w sytuacji, gdy przesłuchanie świadka nastąpiło bez pouczenia obwinionego o prawie do udziału w tych czynnościach, jak również bez uprzedniego zawiadomienia go o miejscu i terminie przeprowadzenia tych czynności, co w sposób oczywisty narusza również prawo T. T. do obrony; 5) art. 135e ust. 1 ustawy o Policji wobec rażących uchybień w zakresie zbierania przez rzecznika dyscyplinarnego materiału dowodowego, który (poza przesłuchaniem T. T. w charakterze obwinionego i J. B., a ostatecznie K. C. w charakterze świadka) nie przeprowadził bezpośrednio żadnych dowodów, i którego aktywność skupiła się na kserowaniu dokumentów z akt postępowania dyscyplinarnego prowadzonego przeciwko J. B. i materiałów zgromadzonych w toku czynności wyjaśniających; 6) art. 135j ust. 2 pkt. 6 ustawy o Policji wobec braku należytego uzasadnienia prawnego wydanego orzeczenia tj. wskazania podstaw prawnych, z których wynika obowiązek określonego zachowania policjanta, z przytoczeniem treści tychże przepisów i ich wyjaśnieniem - wyższy przełożony dyscyplinarny w ogóle nie przedstawił swojej oceny prawnej rozpoznawanej sprawy i to pomimo wskazania już w odwołaniu na ułomności uzasadnienia orzeczenia wydanego przez organ pierwszej instancji. W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na skargę KWP w B. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) - dalej: P.p.s.a., sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a - c P.p.s.a.). Przepis art. 134 § 1 P.p.s.a. stanowi, iż Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków Sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 P.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Podstawę zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego stanowiły przepisy rozdziału 10 (art. 132-144a) ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2016 r., poz. 1782, ze zm.) – dalej również jako ustawa, regulujące odpowiedzialność dyscyplinarną funkcjonariuszy Policji. Policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej (art. 132 ust. 1 ustawy). Przepis art. 132a pkt 1 ustawy wskazuje, że przewinienie dyscyplinarne jest zawinione wtedy, gdy policjant ma zamiar jego popełnienia i na to się godzi. Z winą nieumyślną mamy do czynienia wtedy, kiedy policjant nie mając zamiaru popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, popełnia je jednak na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo że możliwość taką przewidywał albo mógł i powinien przewidzieć (art. 132a pkt 2 ustawy). Stopień winy powinien mieć wpływ na wymiar kary. Zgodnie z art. 134h ust. 1 ustawy, wymierzona kara powinna być adekwatna do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego i stopnia zawinienia, w szczególności powinna uwzględniać okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego skutki, w tym następstwa dla służby, rodzaj i stopień naruszenia ciążących na obwinionym obowiązków, pobudki działania, zachowanie obwinionego przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego i po jego popełnieniu oraz dotychczasowy przebieg służby. Kary dyscyplinarne są wymienione w art. 134 ustawy tj. 1) nagana, 2) zakaz opuszczania wyznaczonego miejsca przebywania, 3) ostrzeżenie o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku, 4) wyznaczenie na niższe stanowisko służbowe, 5) obniżenie stopnia, 6) wydalenie ze służby. Kara nagany zastosowana w przedmiotowym przypadku jest najłagodniejszą w katalogu kar. Stosownie do art. 134a ustawy, kara nagany oznacza wytkniecie ukaranemu przez przełożonego dyscyplinarnego niewłaściwego postępowania. Odpowiedzialność dyscyplinarna policjantów oparta jest na regułach zaostrzonych, wynikających ze szczególnego rodzaju zadań stawianych jednostkom organizacyjnym. Przy wykonywaniu zadań Policji funkcjonariuszy obowiązuje nie tylko dyscyplina służbowa, ale i przestrzeganie zasad etyki zawodowej, do których należy zaliczyć szczególną staranność w wykonywaniu obowiązków, a także poczucie odpowiedzialności każdego funkcjonariusza za nienaganne wykonanie obowiązków służbowych i wizerunek społeczny Policji (wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2007 r., sygn. I OSK 637/06, publ. www.cbois.nsa.gov.pl). Na podstawie art. 135j ustawy o Policji przełożony dyscyplinarny w wyniku oceny materiału dowodowego może również wydać orzeczenie o uniewinnieniu obwinionego funkcjonariusza Policji. W tym miejscy podkreślenia wymaga również, że obowiązkiem policjanta jest przestrzeganie zasad etyki zawodowej (§ 1 ust. 2 załącznika do zarządzenia Nr [...] Komendanta Głównego Policji z dnia 31 grudnia 2003 r. w sprawie zasad etyki zawodowej policjanta). W sytuacjach nieuregulowanych przepisami prawa lub nieujętych w niniejszych zasadach zawodowej policjant powinien kierować się zasadami współżycia społecznego i postępować tak, aby jego działania mogły być przykładem praworządności i prowadziły do pogłębiania społecznego zaufania do Policji (§ 2 załącznika zasad etyki zawodowej policjanta). Zgodnie z treścią § 24 wzmiankowanego załącznika, policjant nie powinien akceptować, tolerować ani lekceważyć zachowań policjantów naruszających prawa lub zasady etyki zawodowej. Dodatkowo w sprawie niniejszej ma zastosowanie § 9 ust. 2 pkt 1 zarządzenia Nr [...] Komendanta Głównego Policji z dnia 26 marca 2009 r. w sprawie metod i form wykonywania przez policjantów konwojów i doprowadzeń stanowiący, iż dowódcy konwoju zabrania się bez uzasadnionej przyczyny zatrzymywać konwój lub zmieniać trasę konwoju. Przeprowadzone pod tym kątem badanie sprawy i analiza zebranego przez organ dyscyplinarny materiału dowodowego oraz jego oceny przez organ odwoławczy, doprowadziły Sąd do przekonania, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu, przyjęty przez organy dyscyplinarne obu instancji przebieg zdarzeń w dniu [...] maja 2017 r., w których uczestniczył skarżący jako funkcjonariusz Policji, wykonujący obowiązki służbowe, nie budzi wątpliwości. Skarżący został obwiniony o to, że w dniu [...] maja 2017 roku, pełniąc służbę w patrolu zmotoryzowanym wraz z sierż. szt. J. B., będąc dysponentem i pasażerem oznakowanego pojazdu służbowego Policji, wykonując zadania konwojenta w ramach doprowadzenia K. C. z Komisariatu Policji II w B. do Szpitala Miejskiego w B. im. [...] w celu wykonania badań w postaci pobrania krwi na zawartość alkoholu w organizmie, nie zareagował na zatrzymanie (przerwanie) doprowadzenia przyjeżdżając do restauracji M. w B., gdzie policjanci działając wspólnie i w porozumieniu zakupili kawę, przez co tolerował zachowanie sierż. szt. J. B. niezgodne z prawem oraz o to, że w opisanej wyżej sytuacji kierował pod adresem osoby doprowadzanej wypowiedzi o jawnie pejoratywnej konotacji, sugerował, że osoba doprowadzana jest chora psychicznie, że nie ma czasu na zabawy z osobą doprowadzaną oraz, że w czasie doprowadzenia miał zaplanowane inne czynności do wykonania, był niemiły i straszył "wytrzeźwiałą", a także pozostawił osobę doprowadzaną w piżamie przed budynkiem Szpitala Miejskiego w B. im. [...], przez co nie przestrzegał zasad poprawnego zachowania i kultury osobistej, nie zachowywał wrażliwości i taktu w kontaktach z ofiarami przestępstw lub innych zdarzeń, a jego działania nie były przykładem praworządności i nie prowadziły do pogłębiania społecznego zaufania do Policji. Od popełnienia zarzutu opisanego w pkt 2 został uniewinniony i w tym zakresie w skardze nie zgłoszono żadnych zarzutów. Zdaniem Sądu okoliczność popełnienia opisanego przewinienia dyscyplinarnego opisanego w pkt I orzeczenia nie budzi żadnych wątpliwości. Zebrany w toku postępowania dyscyplinarnego materiał dowodowy w sposób jednoznaczny wykazał popełnienie przez skarżącego zarzucanego mu czynu tj. naruszenia § 9 ust. 2 pkt 1 zarządzenia Nr [...] Komendanta Głównego Policji z dnia 26 marca 2009 r. w sprawie metod i form wykonywania przez policjantów konwojów i doprowadzeni w zw. z § 24 zasad etyki zawodowej policjanta stanowiącego załącznik do zarządzenia nr [...] KGP z dnia 31 grudnia 2003 r. w sprawie zasad etyki zawodowej policjanta. Świadczą o tym m.in. protokoły przesłuchań świadków tj. J. B.; K. C. czy też protokół oględzin z dnia [...] czerwca 2017 r. z zapisu monitoringu restauracji M. na okoliczność popełnienia czynu. Nie bez znaczenia pozostaje również, że sam skarżący przesłuchany dnia [...] lipca 2017 r. w toku prowadzonego postępowania dyscyplinarnego, potwierdził swój udział w omawianym zdarzeniu. Bezsprzeczne pozostaje zatem, że nie zareagował w sposób właściwy na bezprawne zachowanie dowódcy patrolu J. B.. Zaskarżone orzeczenie zawiera wyczerpujące uzasadnienie, zarówno odnośnie faktów, stanowiących podstawę uznania, iż funkcjonariusz dopuścił się przewinienia dyscyplinarnego, a także określenia podstaw uniewinnienia skarżącego od czynu stanowiącego naruszenie § 2, § 7 i § 9 załącznika do zarządzenia Nr [...] KGP z dnia 31 grudnia 2003 r. w sprawie zasad etyki zawodowej policjanta. Organ, wymierzając skarżącemu karę nagany uwzględnił wskazania zawarte w art. 134h ust.1 ustawy o Policji. Wybór rodzaju kary dyscyplinarnej ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ dyscyplinarny ma swobodę wyboru tej kary, a rzeczą sądu administracyjnego jest ocena, czy dokonany przez organ dyscyplinarny wybór kary został należycie uzasadniony i poprzedzony przeprowadzeniem właściwego postępowania dyscyplinarnego, w którym prawidłowo ustalono stan faktyczny sprawy okoliczności naruszenia dyscypliny służbowej bądź zasad etyki policjanta, oraz wzięto pod uwagę wszystkie okoliczności, które powinny mieć wpływ na rodzaj kary. W sprawie niniejszej organ ustalając wymiar kary dyscyplinarnej wziął pod uwagę zgromadzony materiał dowodowy jak również i inne okoliczności np. postawę obwinionego w trakcie prowadzonego postępowania dyscyplinarnego; dotychczasowy nienaganny przebieg służby oraz pozytywną opinię bezpośredniego przełożonego skarżącego. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że skarżącemu została wymierzona najniższa z możliwych kar dyscyplinarnych określonych w katalogu art. 134 ustawy o Policji tj. nagana. Kara nagany ma głównie charakter moralnego potępienia przewinienia policjanta, stanowi sformalizowaną dezaprobatę wobec przewinienia. Naganę można orzec jeśli jej zastosowanie jest wystarczające do uświadomienia funkcjonariuszowi, iż poszanowanie prawa i zasad współżycia społecznego są powinnością funkcjonariusza (wyrok WSA w Lublinie, z dnia 29 grudnia 2011 r., sygn. akt III SA/Lu 608/11, publ. www.cbois.nsa.gov.pl). Mając na uwadze powyższe okoliczności skarga podlegała oddaleniu, o czym orzeczono na podstawie art. 151 P.p.s.a. jak w sentencji wyroku.