II SA/Bk 285/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Stanisław Prutis, Sędziowie asesor WSA Małgorzata Roleder (spr.), sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 31 maja 2007 r. sprawy ze skargi R. M. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] września 2006 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1. oddala skargę; 2. przyznaje adwokatowi A. K. –G. od Skarbu Państwa (kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku) kwotę 309,80 (trzysta dziewięć osiemdziesiąt) złotych tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącego wykonane na zasadzie prawa pomocy.- Zaskarżoną decyzją Wojewody P. z dnia [...] września 2006r. Nr [...] utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] sierpnia 2006r. Nr [...] o wymeldowaniu R. M. z pobytu stałego w B. przy ul. N. Ś. [...] m [...]. U podstaw podjętego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia. W dniu 22 listopada 2005r. P. M. złożył w Referacie Ewidencji Ludności Urzędu Miejskiego w B. wniosek o wymeldowanie żony R. M. z pobytu stałego w lokalu położonym w B. przy ul. N. Ś. [...] m [...]. Wniosek swój uzasadnił między innymi faktem, iż żona wyprowadziła się do swojej siostrzenicy zamieszkałej przy ul. W. O. P. Wyprowadzając się zabrała swoją odzież i rzeczy codziennego użytku. W następstwie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego organ I instancji ustalił, iż lokal położony w B. przy ul. N. Ś. [...] m [...]należy do zasobu mieszkaniowego gminy B. i został przydzielony P. M. w trakcie trwania jego związku małżeńskiego z R. M. R. M. została zameldowana na pobyt stały pod powyższym adresem w dniu 23 czerwca 1994r. W okresie od dnia 3 czerwca 2005r. do dnia 3 czerwca 2006r. zgłosiła swój pobyt czasowy w lokalu przy ul. W. O. P. [...]m [...] w B. Z wyjaśnień P. M. wynikało, iż R. M. wyprowadziła się z przedmiotowego lokalu pod koniec kwietnia 2005r. Zabrała wszystkie swoje rzeczy osobiste, w tym: pościel, kieliszki, szklanki, mówiąc że już nie wróci i zamieszkała u siostrzenicy przy ul. W. O. P. Następnie wynajmowała stancję w S., a później na Al. N.. W dniu 30 stycznia 2006r. pomiędzy małżonkami doszło do kłótni na klatce schodowej przedmiotowego lokalu, jednakże R. M. nie wchodziła do mieszkania. W dniu 23 marca 2006r. wnioskodawca podał, iż R. M. nadal nie mieszka przy ul. N. Ś. [...]m [...] w B. i nie pokazuje się w tym lokalu. Przesłuchani w charakterze świadków: M. C., P. T., W. P. –B. - mieszkający w sąsiedztwie potwierdzili, iż R. M. nie mieszka w lokalu Nr [...] przy ul. Nowy Świat [...] w B. od wiosny 2005r. Fakt nie zamieszkiwania R. M. pod tym adresem potwierdził również Komisariat I Policji w B. - pismo z dnia [...] stycznia 2006r. L.dz. [...]. Organ l instancji dążąc do ustalenia aktualnego miejsca pobytu R. M. przesłuchał w charakterze świadka K. S. zam. w B. przy ul. W. O. P. [...] m [...]. Wyżej wymieniona podała, że R. M. mimo zameldowania na pobyt czasowy nie mieszka u niej od połowy września 2005r. Powyższe potwierdził Komisariat III Policji w B. - pismo z dnia [...] stycznia 2006r. L.dz. [...]. Natomiast na podstawie wyjaśnień R. M. ustalono, iż faktycznie od maja 2005r. nie przebywa ona w opisanym lokalu. Wyżej wymieniona wyjaśniła, iż mąż znęcał się nad nią w związku, z czym była zmuszona do opuszczenia lokalu. Zabrała ze sobą rzeczy osobiste. W dniu 30 stycznia 2006r. próbowała wejść do mieszkania, ale mąż jej nie wpuścił - wcześniej, po jej wyprowadzce wymienił zamki w drzwiach. Nie składała w Sądzie pozwu o przywrócenie posiadania przedmiotowego lokalu i nie będzie składać - poczeka do zakończenia sprawy rozwodowej. Zamierza mieszkać w przedmiotowym lokalu, ale tylko wówczas, gdy będzie tam porządek i nie będzie dwóch psów. Obecnie wynajmuje stancje przy Al. N. w B. Organ I instancji na podstawie informacji Sądu Okręgowego I Wydział Cywilny w B. ustalił, iż pomiędzy stronami toczy się sprawa rozwodowa z powództwa P. M. - pismo Sądu z dnia 28 czerwca 2006r. Natomiast w oparciu o informację Sądu Rejonowego I Wydział Cywilny w B. z dnia [...] kwietnia 2006r. i dnia [...] lipca 2006r. stwierdzono, iż R. M. nie występowała przeciwko P. M. z powództwem o ochronę naruszonego posiadania przedmiotowego lokalu. Organ wskazał, iż w toku postępowania R. M. skierowała do organów ścigania zawiadomienie o znęcaniu się nad nią przez męża, a następnie zawiadomienie o uniemożliwianiu jej dostępu do lokalu. W obu jednak sprawach, zarejestrowanych w Prokuraturze Rejonowej B. – P. odpowiednio pod sygn. Ds. [...] i Ds. [...] - odmówiono wszczęcia dochodzenia. W tym stanie rzeczy Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] sierpnia 2006r. orzekł o wymeldowaniu R. M. z pobytu stałego w B. przy ul. N. Ś. [...] m [...]. Nie godząc się z powyższą decyzją R. M. zaskarżyła ją do Wojewody P. podnosząc, iż miejsce stałego zameldowania opuściła z powodu męża, który znęcał nad nią. Skarżąca zwróciła się z prośbą o pomoc w powrocie do przedmiotowego lokalu, a w przypadku braku takiej możliwości o przyznanie jej lokalu zastępczego. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, Wojewoda P. decyzją z dnia [...] września 2007r. orzekł o utrzymaniu w mocy rozstrzygnięcia organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 993), organ gminy wydaje na wniosek strony bądź z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Stąd jedyną okolicznością mającą wpływ na rozstrzygniecie sprawy jest ustalenie okoliczności opuszczenia miejsca stałego zameldowania przez skarżącą. W tym stanie prawnym oraz mając na względzie zebrany w sprawie materiał dowodowy organ odwoławczy uznał, iż R. M. nie mieszka w lokalu przy ul. N. Ś. [...]m [...] w B. od ponad roku. Organ podkreślił, iż z akt sprawy wynika, iż strony postępowania pozostają ze sobą w ostrym konflikcie, który to konflikt niewątpliwie wpływa na podejmowanie przez nie decyzje, w tym o miejscu zamieszkania. Wprawdzie skarżąca podniosła, iż została zmuszona do opuszczenia lokalu w związku z zachowaniem męża, to jednak zdaniem organu z całości jej wyjaśnień udzielonych w toku postępowania jednoznacznie wynika, iż faktycznie zrezygnowała z dalszego przebywania w miejscu zameldowania. Co więcej wyprowadzając się z przedmiotowego lokalu zabrała swoje rzeczy. Natomiast ewentualna chęć powrotu do miejsca stałego zameldowania uzależniona została od utrzymania porządku w lokalu czy też pozbycia się przez męża psów. Twierdząc, iż do opuszczenia lokalu została zmuszona, nie podjęła natomiast kroków prawnych umożliwiających jej powrót do lokalu - nie występowała z powództwem o przywrócenie zakłóconego posiadania lokalu. W prowadzonej zaś z jej zawiadomienia sprawy o uniemożliwianie korzystania z lokalu - odmówiono wszczęcia dochodzenia. Na tej podstawie organ odwoławczy uznał, iż w niniejszej sprawie została spełniona przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca stałego zameldowania, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Końcowo wyjaśniono, iż zameldowanie jest wyłącznie potwierdzeniem faktu przebywania osoby pod oznaczonym adresem i odpowiednio wymeldowanie - rejestruje jedynie fakt nie zamieszkiwania osoby w miejscu jej dotychczasowego zameldowania. Ewidencyjny charakter czynności meldunkowych, ogranicza więc w niniejszej sprawie organy administracji, wyłącznie do działań polegających na rejestracji faktu opuszczenia przez skarżącą miejsca stałego zameldowania co następuje właśnie w formie wymeldowania. Wskazano również, iż Wojewoda nie jest dysponentem lokali komunalnych, stąd ewentualne czynności związane z przyznaniem skarżącej innego lokalu z zasobów komunalnych gminy B., należą do kompetencji Prezydenta Miasta B. Od tej decyzji R. M. wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wnosząc o jej uchylenie. W jej uzasadnieniu powtórzyła zarzuty oraz argumentację uprzednio podnoszone w postępowaniu odwoławczym. W odpowiedzi na skargę Wojewoda P. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 3 ustawy z dnia 30.08.2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji, to jest jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej i oceny tej dokonuje w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy. Mając powyższe na uwadze podkreślić należy, iż sąd administracyjny nie ma uprawnień do merytorycznego rozpatrzenia sprawy, ma wyłącznie uprawnienia kasatoryjne. Sąd rozpoznając sprawę nie może, zatem zmienić zaskarżonej decyzji a jedynie, uwzględniając skargę, może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności stanowiące podstawę uwzględnienia skargi wskazane w art. 145 § 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - skarga podlega oddaleniu. Sąd nie posiada również uprawnień do oceny słuszności oraz celowości wydanej decyzji. Rozpoznając skargę w tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku nie dopatrzył się, aby w zaskarżonym rozstrzygnięciu zostały naruszone przepisy prawa obowiązujące w chwili jego wydawania. Przeciwnie w ocenie Sądu zarówno ustalenia faktyczne jak i rozważania prawne organu II instancji w tej mierze są słuszne i zasługują na aprobatę. Zgodnie z treścią art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz. U. Nr 139, poz. 993 ze zm.) organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. A zatem warunkiem wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego jest stwierdzenie faktu opuszczenia przez nią miejsca zameldowania. Przy czym zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego spełniona jest, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (vide: wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001r. V S.A. 3169/00, LEX nr 50123). W świetle powyższego przedmiotem postępowania administracyjnego było ustalenie czy w niniejszej sprawie zaszły przesłanki uzasadniające wymeldowanie R. M. z pobytu stałego w lokalu przy ulicy N. Ś. [...] m [...] w B. Bezspornym w sprawie pozostawał, nie kwestionowany przez żadną ze stron, fakt że R. M. w wyżej opisanym lokalu nie zamieszkuje od ponad roku. Powyższą okoliczność potwierdza całość materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w tym wyjaśnienia samych stron postępowania. Kwestią sporną było natomiast ustalenie, czy opuszczenie mieszkania miało charakter dobrowolny. W niniejszej sprawie stanowiska małżonków w tej kwestii były bowiem odmienne. W toku postępowania administracyjnego R. M. twierdziła, że do opuszczenia lokalu została zmuszona na skutek nagannego zachowania jej męża, który znęcał się nad nią. W tym miejscu wskazać należy, że istotnie nie może być uznane za dobrowolne opuszczenie lokalu, takie opuszczenie, do którego strona została zmuszona, jednakże pod warunkiem, że strona ta podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swych praw do przebywania w tym lokalu, albo jeżeli fakt zmuszenia do opuszczenia lokalu jest oczywisty lub został stwierdzony w postępowaniu karnym (tak: wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2001r. sygn. akt V SA 3078/00, LEX nr 78937). W konkretnej sprawie stwierdzić należy, iż skarżąca nie zdołała skutecznie wykazać, że została zmuszona do opuszczenia lokalu. Wniosku takiego nie da się wyprowadzić z postępowania Prokuratury Rejonowej w B. prowadzonego w sprawach zainicjowanych zawiadomieniem skarżącej: o znęcanie się nad nią przez męża i o uniemożliwienie jej dostępu do lokalu, albowiem w obu tych przypadkach odmówiono wszczęcia dochodzenia. R. M. nie skorzystała ponadto z przysługujących jej środków prawnych przewidzianych w postępowaniu cywilnym, a mianowicie z ochrony posesoryjnej tzn. przywrócenia utraconego posiadania. W tym stanie rzeczy organy obu instancji prawidłowo przyjęły za udowodnione, że skarżąca z własnej woli opuściła miejsce stałego zameldowania oraz utraciła uprawnienie do pobytu w nim na skutek trwałego opuszczenia spornego lokalu. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że skarżąca nie mieszka w przedmiotowym lokalu od ponad roku. Wyprowadzając się z niego zabrała wszystkie rzeczy osobiste. Ewentualna zaś chęć powrotu do przedmiotowego lokalu uzależniana jest od zaprowadzenia w nim porządku oraz pozbycia się przez męża psów. Brak zatem wyrażonych na zewnątrz przejawów dążenia do odzyskania posiadania opuszczonego miejsca zameldowania i skoncentrowanie swoich spraw życiowych poza miejscem stałego pobytu stanowi o istocie wymeldowania skarżącej z miejsca pobytu stałego. Ustalenia te, mające w sprawie zasadnicze znaczenie dla możliwości zastosowania art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, jako podstawy prawnej wymeldowania, zostały - w ocenie Sądu - należycie udowodnione i ocenione w toku postępowania administracyjnego. Końcowo podkreślić należy, iż sąd administracyjny nie przeprowadza w swoim postępowaniu dowodów z zeznań świadków (przepis art. 106 § 3 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pozwala jedynie na przeprowadzenie przez ten sąd uzupełniających dowodów z dokumentów) i dlatego też nie wzywano na rozprawę zawnioskowanych w skardze świadków. Z tych też względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji. O kosztach postanowiono zaś zgodnie z art. 250 powołanej wyżej ustawy oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c w związku z § 2 ust. 3 i 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1348 ze zm.)