II SA/Bk 287/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Danuta Tryniszewska – Bytys (spr.), Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2008 r. w Białymstoku na posiedzeniu niejawnym wniosku Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. o wykładnię wyroku w sprawie ze skargi L. W. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] kwietnia 2004 r. znak [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych p o s t a n a w i a odmówić dokonania wykładni wyroku W dniu 03 grudnia 2008 r. do tutejszego sądu wpłynął wniosek Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. o dokonanie wykładni prawomocnego wyroku WSA w Białymstoku z dnia 06 grudnia 2004 r., którym uchylono zaskarżoną decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. z dnia [...] lutego 2004 r., którą nakazano doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem budynku gospodarczego na działce nr [...] przy ul. C. w B. Wnioskodawca wskazał, iż zgodnie z uzasadnieniem w/w orzeczenia przeprowadzono postępowanie co do legalności posadowienia budynku gospodarczego na działce i wydano na podstawie art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane decyzję zobowiązującą inwestora do przedłożenia uzupełniającej dokumentacji i wykonania niezbędnych robót budowlanych. Inwestor zastosował się do powyższego, a następnie wniósł o wydanie pozwolenia na użytkowanie obiektu, którego pozytywne rozpatrzenie zależy, jak podał organ, od "ustalenia zdatności budynku do użytkowania". Z uwagi na to, że pierwotny budynek gospodarczy został przekształcony na lecznicę powstała, zdaniem wnioskodawcy, wątpliwość na jaką datę ustalać stan tej "zdatności", a jeśli na datę 31 grudnia 1994 r., czyli moment utraty mocy obowiązującej przepisów budowlanych z 1974 r., w oparciu o które dokonywana jest legalizacja obiektu, to jak należy rozwiązać problem związany z brakiem możliwości sprawdzenia zgodności dokumentacji technicznej na koniec roku 1994. W uzasadnieniu wniosku zawarto następujące pytania: 1. "Wątpliwość budzi jakie przepisy prawa budowlanego ("stare" czy "nowe") mają zastosowanie przy wydaniu pozwolenia na użytkowanie budynku gospodarczego – I etapu samowoli budowlanej", 2. "Jak organ ma postąpić w przypadku gdy budynek wykorzystywany jest jako lecznica? Zdaniem skarżącej strony obiekt powinien być doprowadzony do stanu z 31.12.1994 r. Czy organ może stwierdzić, że obiekt jest zdatny do użytkowania jako budynek gospodarczy, gdy inny jest sposób jego użytkowania?". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o dokonanie wykładni nie może zostać uwzględniony, albowiem zawarte w nim żądanie przekracza dopuszczalne granice wykładni. Zgodnie z przepisem art. 158 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., sąd, który wydał wyrok, rozstrzyga postanowieniem wątpliwości co do jego treści. Postanowienie w tym przedmiocie może zapaść na posiedzeniu niejawnym. Przede wszystkim należy podnieść kwestie procesowe. Dokonanie wykładni nie jest limitowane czasowo, zatem dla dopuszczalności orzeczenia na podstawie art. 158 p.p.s.a. nie ma znaczenia upływ czasu pomiędzy datą wyroku a złożeniem wniosku czy wszczęciem postępowania z urzędu w tym przedmiocie. Niewątpliwie pożądane jest, by wykładni dokonał sąd w składzie, w którym rozpoznał sprawę, jednak zasada ta nie może być traktowana jako absolutna. Dlatego, z uwagi na niemożność skompletowania składu z dnia wyrokowania (miało to miejsce cztery lata temu) sąd orzekł w składzie częściowo zmienionym. Jakkolwiek wykładnia systemowa i celowościowa jednoznacznie wskazuje, że sąd dokonuje wykładni na wniosek (art. 159 p.p.s.a.), to w judykaturze i orzecznictwie przyjmuje się, że jest to możliwe także z urzędu (B. Dauter, Zarys metodyki pracy sędziego sądu administracyjnego, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2008, s. 286 oraz postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 22 październik 2008 r. w sprawie sygn. akt IVSA/GL 27/08, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W sprawie niniejszej prośbę o wykładnię złożył organ I instancji, który nie był stroną postępowania sądowego. Trzeba jednak wskazać, że wyrok z 06 grudnia 2004 r. uchylał zarówno decyzję zaskarżoną wydaną w postępowaniu odwoławczym, jak i poprzedzającą ją decyzję pierwszoinstancyjną wydaną przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, który obecnie domaga się wykładni. Obowiązek wykonania tego orzeczenia faktycznie obciąża zatem wnioskodawcę w sprawie niniejszej, a nie organ II instancji, który był stroną przed sądem. Wobec dopuszczalności przeprowadzenia także z urzędu wykładni wyroku w zakresie wątpliwości co do jego treści, należy przyjąć, że dopuszczalny jest wniosek o wykładnię złożony przez organ I instancji, który co prawda nie był stroną w postępowaniu sądowoadministracyjnym, ale z uwagi na uchylenie decyzji obydwu instancji jest zobowiązany faktycznie do jego realizacji. Z przepisu art. 158 p.s.s.a. wynika, że potrzeba wykładni wyroku zachodzi, gdy jego treść jest sformułowana w sposób niejasny lub też gdy wykładnia posłuży wyjaśnieniu wątpliwości, jakie mogą powstać przy wykonywaniu wyroku, bądź też co do innych skutków orzeczenia np. zakresu powagi rzeczy osądzonej (vide T. Woś "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi", Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 491). Zdaniem sądu w sprawie niniejszej w żadnym wypadku nie może ona wprowadzać nowych, nie zawartych w wyroku treści merytorycznych, komentować go lub uzupełniać. Niedopuszczalne jest również, w kontekście wyjaśnienia wątpliwości co do wykonywania orzeczenia, uzupełnianie czy reinterpretowanie oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania (art. 153 p.p.s.a.), albowiem wykracza to poza wykładnię niejasnych jego treści. Wykładnia nie jest instytucją, na podstawie której sąd wskazuje organowi jak ma rozwiązywać problemy prawne i faktyczne powstające w trakcie ponownie prowadzonego postępowania, aby uniknąć ewentualnych negatywnych konsekwencji w postaci uchylenia przyszłych rozstrzygnięć administracyjnych. Rozpoznając złożony w sprawie niniejszej wniosek w pierwszej kolejności odnotować należy, że wnioskodawca nie wykazał, który fragment orzeczenia z 06 grudnia 2004 r. czy uzasadnienia jest dla niego niejasny lub niezrozumiały. Treść wniosku wskazuje natomiast, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego ma wątpliwości co do czynności, jakie powinien podjąć w stanie faktycznym i prawnym powstałym po przystąpieniu do wykonywania wyroku sądu i dokonaniu ustaleń faktycznych oraz po wydaniu decyzji na podstawie art. 40 ustawy z 24 października 1974 r. Prawo budowlane, a nie co do zawartych w nim sformułowań. Innymi słowy złożony wniosek zmierza w istocie nie do wyjaśnienia wątpliwości co do treści orzeczenia sądu z dnia 06 grudnia 2004 r., a do uzyskania wskazówek w zakresie konkretnych czynności faktycznych oraz prawnych organu składających się na wykonanie wyroku. Odpowiedź na tak skonstruowany wniosek jest niedopuszczalna, bowiem nie mieści się w instytucji wykładni wyroku. Podjęcie określonych czynności procesowych w stanie faktycznym powstałym w ponownie prowadzonym postępowaniu podlega rozważeniu organu orzekającego w sprawie i ciężaru tego obowiązku nie można przenosić na sąd pod pretekstem dokonania wykładni wyroku kasacyjnego. Zgodnie z linią orzeczniczą wykładnia wyroku nie może zmierzać do zmian polegających na reinterpretacji uzasadnienia lub jego poszerzenia o inne, nowe elementy (post. NSA z dnia 04 lutego 2005 r. w sprawie sygn. akt OZ 1312/04, Lex Polonica nr 390082). Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 158 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.