II SA/Bk 289/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk, sędzia WSA Małgorzata Roleder, po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 marca 2025 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T. A. na decyzję Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Białymstoku z dnia 2 grudnia 2024 r. nr WZON-9534.1.15848.2024.JW.o w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wniosku o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia uchyla zaskarżoną decyzję. Skarga została wywiedziona na tle następujących okoliczności. Wnioskiem z 26 września 2024r. skarżąca T. A. wystąpiła do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Białymstoku o ustalenie poziomu potrzeby wsparcia. Do wniosku dołączyła kwestionariusz samooceny w zakresie wykonywania czynności związanych z funkcjonowaniem w życiu oraz dwa orzeczenia: Lekarza Orzecznika ZUS z 29 sierpnia 2023r. Nr [...] o całkowitej niezdolności do samodzielnej egzystencji ważne do 31 sierpnia 2024r. oraz orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Suwałkach z 29 września 2023r. znak [...] ważne do [...] września 2024r. o zaliczeniu do znacznego stopnia niepełnosprawności. Każde z tych orzeczeń w okresie ważności stanowi podstawę do ustalenia poziomu potrzeby wsparcia niezbędnego do ubiegania się o świadczenie wspierające. Decyzją z 22 października 2024r. (nr 20/015455/2024/0) Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Białymstoku powołując się na art. 6b ze zn. 6 ust. 3 ustawy z 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2024r., poz. 44 ze zm.) oraz par. 5 Rozporządzenia MR i PS z 23 listopada 2023r. o w sprawie ustalania poziomu potrzeby wsparcia (Dz.U. z 2023r. poz. 2581) oraz na art. 105 k.p.a. umorzył postępowanie w sprawie wydania decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że postępowanie o ustalenie poziomu potrzeby wsparcia podlega umorzeniu w sytuacji gdy wniosek o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia nie zostanie rozpatrzony w okresie zaliczenia osoby do osób niepełnosprawnych. Organ przytoczył treść przepisu stanowiącego o powyższym tj. art. 6b ze zn. 6 ust. 3 ustawy z 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2024r., poz. 44 ze zm.) oraz wskazał, że orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS z 29 sierpnia 2023r. o całkowitej niezdolności wnioskodawczyni do samodzielnej egzystencji utraciło ważność 31 sierpnia 2024r. natomiast orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Suwałkach z 29 września 2023r o znacznym stopniu niepełnosprawności wnioskodawczyni utraciło ważność 30 września 2024r. Z tych przyczyn postępowanie podlegało umorzeniu. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wnioskodawczyni wniosła o kontynuowanie postępowania dołączając nowe Orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS z 21 października 2024r. (nr [...]) o niezdolności do samodzielnej egzystencji wnioskodawczyni ważne do [...] października 2026r. Decyzją z 2 grudnia 2024r. (nr WZON-9534.1.15848.2024.JW) Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Białymstoku po ponownym rozpatrzeniu sprawy orzekł o utrzymaniu w mocy własnej decyzji z 22 października 2024r. umarzającej postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu decyzji odwoławczej organ podtrzymał ustalenia, na których oparta została decyzja I instancji o utracie ważności orzeczeń o niezdolności do samodzielnej egzystencji i o zaliczeniu wnioskodawczyni do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności i braku posiadania przez wnioskodawczynię innego ważnego orzeczenia stanowiącego podstawę dla ustalenia poziomu potrzeby wsparcia. Organ nie odniósł się do faktu dołączenia do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nowego orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS o dalszym zaliczeniu wnioskodawczyni o całkowicie niezdolnych do samodzielnej egzystencji ważnego do 31 października 2026r. W skardze wniesionej do sądu administracyjnego na ostateczną decyzję organu T. A. podtrzymała wniosek wskazując na fakt legitymowania się w dacie ponownego rozpatrywania sprawy ważnym orzeczeniem uprawniającym do wydania decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia. Zarzuciła pracownikom organu brak empatii. Podkreśliła, że znalazła się w krytycznym położeniu albowiem [...] września 2024r. zmarł jej małżonek, który sprawował nad nią opiekę. Po jego śmierci opiekę nad nią sprawują sąsiedzi bez wsparcia których nie mogłaby funkcjonować. Podkreśliła, że uzyskanie świadczenia wspierającego jest pilne i niezbędne. Podnosząc powyższe wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Na żądanie sądu organ przesłał nie dołączone do przesłanych akt przy skardze nowe orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS z 21 października 2024r. (nr [...]) o niezdolności do samodzielnej egzystencji wnioskodawczyni ważne do [...] października 2026r. i udzielił informacji, że w oparciu o te nowe orzeczenie nie została w odrębnym postępowaniu wydana decyzja o ustaleniu poziomu potrzeby wsparcia albowiem konieczny jest nowy wniosek skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje; Skarga podlegała uwzględnieniu albowiem decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie organ wydał z naruszeniem przepisu art. 6b ze zn. 6 ust. 3 ustawy z 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2024r., poz. 44 ze zm.). Przepis powyższy stanowi, że "w przypadku gdy wniosek o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia nie zostanie rozpatrzony w okresie zaliczenia osoby do osób niepełnosprawnych wojewódzki zespół umarza postępowanie o wydane decyzji". W oparciu o powyższy przepis w jego powiązaniu z ogólnym przepisem art. 105 kodeksu postępowania administracyjnego traktującym o umorzeniu postępowania w sprawie, Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Białymstoku umorzył postępowanie z wniosku skarżącej o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia złożonego 26 września 2024r. Generalnie bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi art. 105 par. 1 k.p.a. oznacza, że w stanie danej sprawy brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego prawa administracyjnego a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę administracyjną przez rozstrzygnięcie co do istoty. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego ma miejsce, gdy stan faktyczny sprawy nie odpowiada stanowi hipotetycznemu zapisanemu w normie administracyjnego prawa materialnego (vide: wyrok NSA z 3 kwietnia 2014r. sygn. II OSK 2644/12). Z brzmienia przepisu art. 6b ze zn. 6 ust. 3 ustawy z 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, wprost wynika, że wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia uzależnione jest od ważności orzeczenia o zaliczeniu wnioskodawcy do osób niepełnosprawnych w dacie wydawania tej decyzji a nie wyłącznie w momencie złożenia wniosku o jej wydanie. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika zresztą, że tak rozumiał przepis także organ, który po wskazaniu, że dołączone do wniosku skarżącej orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS z 29 sierpnia 2023r. oraz Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Suwałkach z 29 września 2023r. utraciły ważność, dodaje "a Pani T. A. nie posiadła innego ważnego orzeczenia". Zatem ujawnienie w toku postępowania o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia, na której wydanie organ miał termin nie dłuższy niż 3 miesiące (vide: art. 6b ze zn.4 ust. 5 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych), nowego orzeczenia zaliczającego wnioskodawcę do osób niepełnosprawnych, nakazywało organowi merytoryczne rozpatrzenie pierwotnego wniosku w oparciu o nowe aktualne orzeczenie. W powyższym rozumieniu przepisu utwierdza także treść art. 6b ze zn.3 ust. 3 ustawy stanowiącego, że wniosek o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wparcia można złożyć wraz z wnioskiem o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Wówczas organ decyzyjny w sprawie ustalenia poziomu potrzeby wsparcia zawiesza swoje postępowanie do dnia, gdy wydane przez właściwy organ orzeczenie o zaliczeniu do stopnia niepełnosprawności stanie się ostateczne. W okolicznościach niniejszej sprawy organ pozostając w okresie do wydania merytorycznej decyzji, nie uwzględnił faktu przedłożenia przez wnioskodawczynię nowego ważnego do 31 października 2026r. orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS z 21 października 2024rr. o zaliczeniu skarżącej od osób nadal niezdolnych do samodzielnej egzystencji. Orzeczenie to zostało dołączone do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym wnioskodawczyni sprzeciwiając się umorzeniu postępowania wniosła o jego kontynuowanie w oparciu o nowe ważne orzeczenie. W tych okolicznościach utrzymanie w mocy decyzji umarzającej postępowanie w sprawie w sposób oczywisty naruszyło przepis art. 6b ze zn. 6 ust. 3 ustawy z 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Na marginesie sąd wskazuje, że organ mimo, iż prezentował stanowisko o potrzebie złożenia nowego wniosku o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia (jak wyżej sąd wskazał - błędnie) w ogóle nie poinformował wnioskodawczyni o konieczności złożenia nowego wniosku. Tym samym w sposób ewidentny naruszył także art. 9 k.p.a. tj. wynikający z przepisu obowiązek organu administracji należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, mogących mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania oraz czuwania nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielania im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Podkreślić należy, że skarżąca – jak wynika z uzasadnienia nowego orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS – jest osobą leżącą, wymagającą pomocy w czynnościach dnia codziennego, z naruszeniem funkcji organizmu w stopniu znacznym. Reasumując sąd stwierdza, że dołączenie w toku postępowania administracyjnego o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia, przed jego ostatecznym zakończeniem, nowego ważnego orzeczenia uprawniającego stronę do uzyskania decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia, nie powinno skutkować umorzeniem postępowania wszczętego na podstawie wcześniejszego wniosku opartego o orzeczenie, które utraciło ważność po wszczęciu tego postępowania. W trwającym bowiem procesie decyzyjnym organ ma obowiązek uwzględnienia nowego ważnego orzeczenia. Mając powyższe na uwadze sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji (art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi)