II SA/Bk 290/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Sędziowie sędzia NSA Mieczysław Markowski, sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi D. O. i W. O. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie udzielenia zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości poprzez zezwolenie na założenie i przeprowadzenie linii elektroenergetycznej oddala skargę Skarga została wywiedziona na tle następujących okoliczności. Decyzją z dnia [...] listopada 2014r. (Nr [...] Starosta S. powołując się na art. 124 ust. 1 "a" ustawy o gospodarce nieruchomościami zezwolił spółce P. S.A. z siedzibą w K. na niezwłoczne zajęcie nieruchomości skarżących W. i D. O. położonej w obrębie Z., gmina B., składającej się dwóch działek: o numerze [...] powierzchni 10,2382 ha i o numerze [...] powierzchni 8,9781 ha, objętej Księgami Wieczystymi KW [...] i [...]) prowadzonymi przez Sąd Rejonowy w S., dla potrzeby założenia i przeprowadzenia przez nieruchomość odcinka dwutorowej napowietrznej linii elektroenergetycznej 400 KV Ełk – Granica RP zgodnie z decyzją Starosty S. znak [...] z dnia [...] listopada 2014r. ograniczającą sposób korzystania z ww. nieruchomości. Jednocześnie w punkcie 2 – gim decyzji organ nadał jej rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że P. S.A. z siedzibą w K. wystąpiły z wnioskiem o wydanie dwojakiego rodzaju decyzji w stosunku do skarżących W. i D. O.: ograniczającej sposób korzystania z ich nieruchomości położonej w obrębie Z., gmina B. oraz zezwalającej na niezwłoczne jej zajęcie, wszystko dla potrzeb związanych z realizacją przez wnioskodawcę dwutorowej napowietrznej linii elektroenergetycznej 400 KV Ełk – Granica RP. W dniu [...] listopada 2014r. Starosta S. wydał decyzję o numerze [...] ograniczającą sposób korzystania przez skarżących z opisanej wyżej nieruchomości poprzez zezwolenie spółce P. S.A. na założenie i przeprowadzenie przez nieruchomość dwutorowej napowietrznej linii elektroenergetycznej 400 kV Ełk – Granica RP, w tym na: podwieszenie napowietrznych przewodów linii elektroenergetycznej nad działką [...] na odcinku około 193 m. i nad działką [...] na odcinku około 293 m. , na wysokości nie mniejszej niż 13,4 m., wybudowaniu jednego słupa na działce [...] oraz jednego słupa na działce [...] a także na funkcjonowanie linii elektroenergetycznej 400kV po jej wybudowaniu w obszarze pasa technologicznego o szerokości 70 m. tj. po 35 m. od osi linii w każdą stronę, którego powierzchnia wynosi około 13 451 metrów kwadratowych na działce o numerze [...]i około 20 385 metrów kwadratowych na działce o numerze [...]. W uzasadnieniu tejże decyzji organ wskazał, że przebieg linii elektroenergetycznej przez nieruchomość skarżących przewidziało Zarządzenie Zastępcze Wojewody Podlaskiego z 16 lipca 2014r. Starosta stwierdził, że wnioskodawca uzasadnił wystąpienie wyjątkowo ważnych przesłanek wynikających z interesu strony i interesu gospodarczego, przemawiających za potrzebą udzielenia zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, pozwalającego inwestorowi na wstęp na nieruchomość skarżących celem zrealizowania inwestycji. Realizowane przedsięwzięcie polegające na budowie napowietrznej dwutorowej linii elektroenergetycznej 400 kV Ełk – Granica RP jest celem publicznym oraz inwestycją o znaczeniu międzynarodowym. Przedsięwzięcie ma zwiększyć pewność i jakość zasilania w energię elektryczną północno- wschodniego obszaru Polski, umożliwiając wymianę transgraniczną energii elektrycznej z sąsiednimi krajami w ramach Unii Europejskiej. Budowa ww. linii elektroenergetycznej wchodzi w zakres realizowanego programu rozbudowy sieci przesyłowej w Polsce pod nazwą "Połączenie Polska – Litwa". Projekt budowy mostu energetycznego Polska – Litwa jest istotnym elementem w tworzeniu wspólnego rynku energii poprzez zamknięcie tzw. Pierścienia Bałtyckiego. Dlatego Unia Europejska nadała projektowi status priorytetowy i partycypuje w jego kosztach. Ponadto projekt jest współfinansowany z Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko Priorytet X "Bezpieczeństwo energetyczne w tym dywersyfikacja źródeł energii" jako działanie w zakresie "Rozwój systemów przesyłowych energii elektrycznej, gazu ziemnego i ropy naftowej oraz budowa i przebudowa magazynów gazu ziemnego" i ma być zrealizowany do końca 2015r., przy czym roboty budowlane powinny się zakończyć najpóźniej w połowie 2015r. Niezrealizowanie w powyższym terminie inwestycji spowoduje utratę wielomilionowych środków unijnych, zaliczanych do środków publicznych w rozumieniu ustawy o finansach publicznych. Pokrycie ze środków unijnych kosztów realizacji inwestycji leży w interesie społecznym oraz stanowi ważny interes strony i ważny interes gospodarczy, uzasadniający wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości. Te okoliczności zadecydowały o uwzględnieniu wniosku inwestora oraz uzasadniały nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. W odwołaniu od tej decyzji pełnomocnik skarżących zarzucił rozstrzygnięciu naruszenie art. 124 ust. 1 "a" w związku z art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez wydanie decyzji zezwalającej na zajęcie nieruchomości w sytuacji, w której właściciele nieruchomości wyrazili zgodę na przeprowadzenie przez nią linii elektroenergetycznej oraz poprzez wydanie decyzji bez wskazania zakresu zezwolenia i czasu trwania zezwolenia. Podnosząc powyższy zarzut odwołujący się wnieśli o uchylenie decyzji organu I instancji, uchylenie rygoru natychmiastowej wykonalności i umorzenie postępowania w sprawie. W uzasadnieniu odwołania skarżący wskazali na ścisły związek zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości z decyzją ograniczającą sposób korzystania z nieruchomości, który powoduje, że przesłanki wydania decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości stają się jednocześnie wymogami decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne jej zajęcie. Wojewoda P. po rozpatrzeniu powyższego odwołania decyzją z dnia [...] lutego 2015r. (Nr [...]) orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej. W uzasadnieniu decyzji odwoławczej organ II instancji wskazał na publiczny cel planowanego przedsięwzięcia, przytoczył brzmienie art. 124 ust. 1 "a" ustawy o gospodarce nieruchomościami i omówił charakter powyższej normy prawnej. Następnie podkreślił, że decyzję organu instancji poprzedziła decyzja tegoż organu o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości skarżących dla potrzeb zrealizowania spornego przedsięwzięcia. W ocenie organu II instancji udzielenie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości skarżących uzasadnione jest interesem społecznym, wyjątkowo ważnym interesem wnioskodawcy oraz ważnym interesem gospodarczym. Wojewoda podzielił ocenę organu I instancji, że niezwłoczne zajęcie nieruchomości uzasadnione jest koniecznością zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami mogącymi wyniknąć z utraty możliwości przesyłu energii elektrycznej. Wojewoda podkreślił, że w świetle ustawy Prawo energetyczne, przedsiębiorstwo energetyczne jest obowiązane utrzymywać zdolność urządzeń, instalacji i sieci do realizacji zaopatrzenia w energię w sposób ciągły i niezawodny, przy zachowaniu obowiązujących wymagań jakościowych. W skardze wywiedzionej na tę decyzję do sądu administracyjnego pełnomocnik skarżącego podniósł następujące zarzuty: 1. naruszenie prawa materialnego poprzez naruszenie: - art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości mimo braku przesłanek ustawowych tj. pomimo zadeklarowania przez właściciela nieruchomości możliwej zgody na przeprowadzenie inwestycji, - art. 124 ust.3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez udzielenie zezwolenia na zajęcie nieruchomości bez poprzedzenia procedury rokowaniami, - art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez niewskazanie sposobu ograniczenia i sposobu korzystania z nieruchomości, sprowadzające się do przykładowego wymienienia czynności inwestora zamiast konkretnego i wyczerpującego zdefiniowania, - art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez niewystarczająco konkretne określenie terenu podlegającego ograniczeniu i poprzez wskazanie całych nieruchomości jako obszaru, z którego korzystanie zostało ograniczone to w sytuacji, gdy wniosek i potrzeby inwestora nie uzasadniają ograniczenia korzystania z całej nieruchomości i poprzez orientacyjne wskazanie powierzchni, nad którą nastąpić ma podwieszenie linii elektroenergetycznej i to w sytuacji, gdy na podstawie projektu budowlanego możliwe było dokładne określenie obszaru ograniczenia, 2. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy poprzez naruszenie: - art. 7 w zw. z art. 77 i 80 K.p.a. poprzez nieprawidłową ocenę materiału dowodowego w zakresie pozorności rokowań i braku szczegółowego określenia obszaru i charakteru planowanych inwestycji, - art. 75 par. 1 w zw. z art. 80 K.p.a. poprzez uznanie, ze okoliczność przeprowadzenia rokowań została udowodniona zgodnie z twierdzeniem wnioskodawcy, - art. 107 par. 1 i 3 K.p.a. poprzez nieprawidłowe sporządzenie uzasadnienia decyzji pomijające analizę uciążliwości przebiegu planowanej inwestycji i ocenę niezbędności ograniczenia sposobu korzystania z pełni uprawnień właścicielskich, brak uzasadnienia szerokości pasa technologicznego oraz brak odniesienia się do wniosku o przesłuchanie powołanego świadka. Podnosząc powyższe strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Wojewoda P. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje; Skarga podlegała oddaleniu. Na wstępie Sąd stwierdza, że nie znalazł uzasadnienia dla odroczenia rozprawy wyznaczonej na dzień [...] czerwca 2015r. mimo, iż nieobecność na niej skarżącej D. O. występującej z wnioskiem o odroczenie rozprawy została usprawiedliwiona. Odmawiając odroczenia rozprawy Sąd kierował się bowiem tym, że istniała możliwość umocowania przez skarżącą współskarżącego W. O. do wystąpienia przed sądem, że stawiennictwo przed sądem administracyjnym jest nieobowiązkowe oraz tym, że brak zakończenia postepowania przed sądem I instancji uniemożliwiając inwestorowi szybkie uzyskanie pozwolenia na budowę, realnie zagrażać będzie zrealizowaniu inwestycji przy wykorzystaniu wsparcia finansowego z Unii Europejskiej. Z art. 124 ust. 1 "a" ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, że starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela - po wydaniu decyzji zezwalającej na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości dla inwestycji liniowej celu publicznego, opisanej art. 124 ust. 1 ustawy – w drodze decyzji zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w przypadkach określonych art. 108 K.p.a. lub w przypadku uzasadnionym ważnym interesem gospodarczym. Nawiązanie w treści przepisu do decyzji wydanej w oparciu o art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami wskazuje niezbicie na subsydiarny charakter decyzji opartej na przepisie art. 124 ust. 1 "a" ww. ustawy wobec decyzji opartej o przepis art. 124 ust. 1 ww. ustawy. Decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości jest podporządkowana decyzji o zezwoleniu na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości. Decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości daje możliwość rozpoczęcia robót inwestycyjnych na nieruchomości wyłącznie w zakresie rozstrzygniętym w decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, o czym świadczy wynikające z art. 124 ust. 1 "a" ustawy o gospodarce nieruchomościami zastrzeżenie, że decyzja o niezwłocznym zajęciu nieruchomości może zostać wydana tylko po wydaniu decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Nierozerwalny związek decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości z decyzją, o której mowa w art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, oznacza, że zezwolenie na zajęcie nieruchomości dotyczyć może jedynie powierzchni objętej ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości, nawet wtedy, gdy w samej decyzji o zezwoleniu na zajęcie nieruchomości zakres zajęcia nie został powtórzony. Niewątpliwym jest, że wydanie zaskarżonej decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości poprzedziła decyzja Starosty S. znak [...] z dnia [...] listopada 2014r.2014r. ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości skarżących D. i W. O. położonej w obrębie Z., gmina B., składającej się dwóch działek: o numerze [...] powierzchni 10,2382 ha i o numerze [...] powierzchni 8,9781 ha, objętej Księgami Wieczystymi KW [...] i [...] prowadzonymi przez Sąd Rejonowy w S., dla potrzeby założenia i przeprowadzenia przez nieruchomość odcinka dwutorowej napowietrznej linii elektroenergetycznej 400 KV Ełk – Granica RP. Jak wynika z uzasadnienia decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości skarżących, lokalizacja na ich nieruchomości odcinka napowietrznej linii elektroenergetycznej Ełk – Granica RP, przewidziana została wprowadzonym zastępczo przez Wojewodę P. miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Decyzję o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości uzasadniać powinny szczególne okoliczności wskazujące na potrzebę niezwłocznego rozpoczęcia prac budowlanych realizujących cel publiczny, dla którego ograniczony został właścicielom nieruchomości sposób korzystania z niej. Te szczególne okoliczności opisuje art. 108 K.p.a. obejmujący przyczyny dla których decyzja administracyjna opatrzona być może rygorem natychmiastowej wykonalności oraz wymienia art. 124 ust. 1 "a" pod postacią okoliczności "uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym" . Rygor natychmiastowej wykonalności – jak wynika z art. 108 par. 1 K.p.a. może być decyzji nadany, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. W okolicznościach kontrolowanej sprawy organy obu instancji trafnie uznały, że udzielenie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości skarżących podyktowane jest interesem społecznym, wyjątkowo ważnym interesem wnioskodawcy oraz ważnym interesem gospodarczym. Skład orzekający trafność tej oceny podziela. Realizowane przez wnioskodawcę przedsięwzięcie polegające na budowie na nieruchomości skarżących, położonej w obrębie Z., odcinka napowietrznej linii elektroenergetycznej 400 kV Ełk - Granica RP jest celem publicznym i inwestycją celu publicznego w rozumieniu przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Budowa linii 400 kV jest inwestycją o znaczeniu międzynarodowym. Ma ogromne znaczenie gospodarcze. Zwiększa bowiem pewność i jakość zasilania w energię elektryczną północno – wschodniego obszaru kraju. Zadaniem projektowanej linii jest zapewnienie poprawy jakości i niezawodności zasilania odbiorców energii elektrycznej, wzmocnienie i rozbudowa polskiej sieci przesyłowej w północno – wschodniej Polsce, umożliwienie transgranicznej wymiany energii i działanie na rzecz zintegrowanej europejskiej sieci energetycznej, obejmującej integrację państw bałtyckich z unijnym rynkiem europejskim za sprawą wzmocnienia połączeń międzysystemowych – tzw. Pierścień Bałtycki. Projekt budowy mostu energetycznego Polska - Litwa jest istotnym elementem w tworzeniu wspólnego rynku energii poprzez zamknięcie Pierścienia Bałtyckiego. Projektowi temu Unia Europejska nadała status priorytetowy i partycypuje w jego kosztach. Uzyskanie decyzji uzasadnione jest więc ważnym interesem gospodarczym ponieważ pozyskane na realizację międzynarodowej inwestycji środki finansowe należą do środków publicznych. Trafnie również zwraca uwagę organ odwoławczy, że pilna potrzeba realizacji inwestycji podyktowana jest również ustawowym obowiązkiem dbałości operatora systemu przesyłowego energii elektrycznej o zapewnienie bezpiecznego, sprawnego i niezawodnego dostępu do energii elektrycznej. Dwutorowość linii stwarza gwarancję takiej niezawodności. Słuszny interes wnioskodawcy, zbieżny z interesem gospodarczym państwa przemawiał więc za udzieleniem zezwolenia. Zarzuty skargi skutecznie nie podważają prawidłowości ustaleń i oceny organu. Zajęcie nieruchomości docelowo służyć ma ograniczeniu korzystania z nieruchomości do minimum zakreślonego granicami koniecznego pasa technologicznego. Ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości a w konsekwencji i zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości jest następstwem zlokalizowania inwestycji celu publicznego na nieruchomości skarżących, co nastąpiło w oparciu o miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Podważanie na etapie udzielania zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości wyników wcześniejszych koniecznych etapów procesu inwestycyjnego, z których każdy podlegał możliwości poddania kontroli zgodności z prawem, jest bezskuteczne. Wynikająca z treści zarzutów strony skarżącej sugestia jakoby na etapie zezwalania na niezwłoczne zajęcie nieruchomości dla przesądzonej, co do zasady i lokalizacji, inwestycji o charakterze publicznym, należałoby oceniać sens jej realizacji, dowodzi niezrozumienia instytucji prawnej opisanej art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Instytucja opisana ww. przepisem nie pozostawia właścicieli nieruchomości objętych lokalizacją inwestycji celu publicznego, ochrony prawnej, gdyż zabezpiecza wyrównanie doznanych szkód i strat a charakter ograniczenia uprawnień właścicielskich nie wiąże się ze zmianą dotychczasowego rolniczego wykorzystania gruntów. Mając powyższe na uwadze Sąd skargę oddalił (art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).