II SA/Bk 299/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie asesor WSA Piotr Pietrasz (spr.),, asesor WSA Małgorzata Roleder, Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania decyzji nakazującej przywrócenie stanu wody na gruncie 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Wójta Gminy W. z [...].02.2007r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz skarżącej H. K. kwotę 336 (trzysta trzydzieści sześć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja SKO w Ł. z dnia [...].03.2007 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy W. z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] orzekającą o odmowie wydania decyzji nakazującej A. K. przywrócenia stanu wody na gruncie. Wójt Gminy W., na wniosek H. K. z dnia 15 września 2004 r., wszczął postępowanie administracyjne w przedmiocie naruszenia stanu wód na gruncie posesji A. K. Rozpatrując wniosek organ pierwszej instancji w dniu 12 lipca 2005 r. dokonał oględzin miejsca sporu i przesłuchał świadków w przedmiotowej sprawie. Na podstawie komisyjnej wizji terenowej, ustaleń zawartych w sporządzonym protokole i zeznań świadków Wójt Gminy W. zakończył prowadzone postępowanie wydaniem decyzji nr [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r. umarzającej postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe. Od decyzji powyższej złożyła odwołanie H. K. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. rozpatrując sprawę dokonało w dniu 29 maja 2006 r. z udziałem stron, oględzin przedmiotowych działek. Kolegium nie stwierdzając zmiany kierunku spływu wody, decyzją z dnia [...] maja 2006r., Nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu ww. decyzji wskazano, że H. K. nie wykazała szkód, które mogłyby wyrządzić wypływające z sadzawki sąsiada wody zdrojowe. Stwierdzono, że zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwalał na podjęcie rozstrzygnięcia zawartego w osnowie decyzji organu I instancji. Powyższa decyzja z dnia [...] maja 2006 r. Nr [...] Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 28 września 2006 r. Sygn. akt II SA/Bk409/06, przyznając słuszność skardze H. K., uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dwóch przyczyn: - po pierwsze - organy nie sprawdziły, czy polega na prawdzie twierdzenie skarżącej, iż A. K. dokonuje co pewien czas oczyszczenia sadzawki poprzez podniesienie zasuwy wbudowanej w mur zapory i wypuszczenie dużego wartkiego strumienia przez działkę skarżącej. Sąd uznał, że kwestia ta wymaga pełnego wyjaśnienia w aspekcie zakłócenia stanu wód na gruncie skarżącej, jak i jego następstw (szkód), - po drugie - ze względów formalnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. po zapoznaniu się z powyższym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku zobowiązało organ I instancji do : - ponownych oględzin przedmiotowych nieruchomości. - spiętrzenia wody w sadzawce, a następnie (przy otwartej i zamkniętej zasuwie) obserwacji spływu dużego strumienia wody, jego szybkości i szerokości. - wydania decyzji administracyjnej wynikającej ze spostrzeżeń i wniosków, zarówno w aspekcie zakłócenia stanu wód na gruncie skarżącej jak i jego następstw (szkód), podczas podjętych powyższych działań. Organ I instancji, ponownie rozpatrując sprawę zakłócenia stosunków wodnych na gruncie i uwag zgłoszonych przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., w dniu 24 stycznia 2007 r. dokonał oględzin miejsca sporu i zebrał stanowiska stron. Wójt Gminy W., decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, po ponownym rozpatrzeniu sprawy zakłócenia stosunków wodnych na gruncie, odmówił wydania decyzji nakazującej A. K. przywrócenia stanu wody na gruncie, w postępowaniu wszczętym na wniosek H. K. Z decyzją tą nie zgodziła się H. K., która wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy i spowodowanie zmiany istniejących stosunków wodnych zgodnych z przepisami art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne. W odwołaniu od powyższej decyzji H. K. domagała się jej uchylenia, zarzucając : - niewykonanie przez Wójta Gminy W. wytycznych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku zawartych w uzasadnieniu wyroku w sprawie Sygn. akt II SA/Bk 409/06, - brak pełnej oceny materiału dowodowego, - nieuwzględnienie negatywnego wpływu istniejącej sadzawki na działkę odwołującej, - tendencyjność i powielenie uprzednio wydanej decyzji Wójta Gminy W. Ponadto uznała, że komisja, podczas wizji lokalnych w dniu 24 stycznia 2006 roku, błędnie oceniła stan faktyczny istniejący na działce A. K. - nie zwróciła uwagi na piętrzenie wody przy pomocy worków z piaskiem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. stwierdziło, że organ I instancji podjął niezbędne czynności zmierzające do wszechstronnego zbadania sprawy, wyczerpująco zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy (zeznania świadków oraz oględziny z dokumentacją fotograficzną). W opinii organu odwoławczego uzasadnienie decyzji I instancji oraz zebrany w aktach materiał dowodowy wskazują, że organ ten przeprowadził w sposób właściwy postępowanie dowodowe. Zdaniem organu odwoławczego zarzuty strony nie znajdują odzwierciedlenia w zgromadzonym materiale dowodowym. W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego H. K. zarzuciła : - nierzetelność oraz brak obiektywności dokonanych oględzin, - zaniechanie oględzin w zakresie szkód na jej nieruchomości, - niewykonanie przez organy administracji publicznej zaleceń WSA wynikających z wyroku z dnia 28 września 2006 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podtrzymało dotychczasowe stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, przy czym z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) powoływanej dalej jako p.p.s.a, sąd administracyjny nie jest związany granicami skargi. Kontrola legalności przeprowadzonego w sprawie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją SKO w Ł. z dnia [...].03.2007 r., dokonana w oparciu o art. 3 §1 p.p.s.a., doprowadziła do stwierdzenia uchybień, których skala uprawniała sąd do uchylenia rozstrzygnięć obu instancji. Stwierdzone naruszenia dotyczą zarówno przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (KPA) regulujących postępowanie dowodowe, jak i ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a mianowicie art. 153 tej ustawy. W pierwszej kolejności należy wskazać, iż wbrew temu, co czytamy w decyzjach organu drugiej oraz pierwszej instancji w toku postępowania nie dokonano przesłuchań świadków w trybie określonym w KPA. Nie pouczono bowiem świadków o odmowie składnia zeznań, o prawie do odmowy odpowiedzi na poszczególne pytania, ani też o odpowiedzialności za składanie fałszywych zeznań. W rzeczywistości w sprawie stan faktyczny został ustalony w oparciu o wyjaśnienia osób trzecich złożone do protokołu oględzin. Wskazać natomiast należy, że wyjaśnienia osób trzecich nie stanowią dowodu w sprawie o ile nie zostały odebrane w formie zeznań. Powyższe spostrzeżenie odnosi się również do wyjaśnień stron, które zostały złożone w toku postępowania. Jeżeli bowiem w sprawie wyczerpaniu uległy środki dowodowe i pozostały nie wyjaśnione fakty istotne do rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia winien był przesłuchać strony w trybie określonym w art. 86 KPA. W sprawie organy administracyjne poprzestały na odebraniu wyjaśnień od storn, których walor dowodowy w postępowaniu administracyjnym jest również wątpliwy. Zasadne są zastrzeżenia skarżącej, co do rzetelności przeprowadzenia oględzin. Z protokołu oględzin można dowiedzieć się, że "najprawdopodobniej otwór, w którym niegdyś była zasuwa z drewna, został zamulony". Okoliczność powyższa winna być stwierdzona w sposób nie budzący wątpliwości. Ponadto nie wyjaśniono jakie znaczenie miało zamulenie otworu na zaniechanie dokonania eksperymentu, do którego SKO w Ł. zobowiązało organ pierwszej instancji. Eksperyment miał polegać na spiętrzeniu wody w sadzawce, a następnie (przy otwartej i zamkniętej zasuwie) obserwacji spływu dużego strumienia wody, jego szybkości i szerokości. Tym samym organ pierwszej instancji naruszył art. 138 § 2 KPA, bowiem nie uwzględnił okoliczności wskazanych przez organ odwoławczy w decyzji przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia. Zaniechanie przeprowadzenia wskazanych wyżej czynności dowodowych stanowi również naruszenie art. 153 p.p.s.a., gdyż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 28 września 2006 r. Sygn. akt II SA/Bk409/06, przyznając słuszność skardze H. K. wskazał, że pełnego wyjaśnienia wymaga kwestia, czy polega na prawdzie twierdzenie skarżącej, iż A. K. dokonuje co pewien czas oczyszczenia sadzawki poprzez podniesienie zasuwy wbudowanej w mur zapory i wypuszczenie dużego wartkiego strumienia przez działkę skarżącej. Dodać należy, że jeżeli czynności w zakresie dokonania eksperymentu oraz opinii przekraczały wiadomości oraz doświadczenia pracowników organów administracji, zasadne było powołanie w sprawie biegłego. Organy administracyjne obu instancji nie odniosły się w jakikolwiek sposób do twierdzeń strony skarżącej, jakoby otwór został zablokowany workami z piasku. Okoliczność powyższa wymaga również wyjaśnienia Organ odwoławczy naruszył ponadto zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, określoną w art. 15 KPA. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika wyraźnie, że organ drugiej instancji ograniczył się wyłącznie do kontroli decyzji pierwszej instancji. Istota dwuinstancyjności postępowania administracyjnego sprowadza się natomiast do rozstrzygnięcia danej sprawy po dwa kroć przez dwa organy administracji publicznej w dwóch instancjach. Organ drugiej instancji dokonał wyłącznie analizy akt sprawy, stwierdzając ostatecznie, że "akta sprawy nie zawierają żadnych dokumentów wskazujących na wystąpienie szkody na działce H. K. spowodowanych zmianą stanu wody na gruncie dokonane przez właściciela sąsiedniej działki." Zasada prawy materialnej, wynikająca z art. 7 i 77 § 1 KPA nakłada na organy administracji publicznej pierwszej i drugiej instancji obowiązek ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego w oparciu o wszelkie prawem dopuszczalne dowody. Nieuzasadnione jest więc twierdzenie, że w aktach sprawy nie ustalono określonych dokumentów, czy też dowodów. W toku rozprawy w dniu 21 czerwca 2007 r. skarżąca przedłożyła do akt sprawy kserokopie zdjęć obrazujących stan na spornym gruncie. Oświadczyła ponadto, że po wydaniu decyzji sąsiad spuścił wodę z sadzawki oznajmiając, że będzie sadzawkę urządzał od nowa. Załączone kserokopie oraz okoliczności powołane przez skarżącą nie były brane pod uwagę podczas orzekania przez sąd. Przedmiotem skargi jest bowiem wyłącznie decyzja SKO w Ł. z dnia [...] 03.2007 r. nr [...]. Naruszenie przepisów postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie mogło mieć w opinii Sądu istotny wpływ na wynik sprawy. Okoliczność, iż wszystkie przedstawione powyżej uchybienia pozostawały w ścisłym związku z ostatecznym, nieprawidłowym w ocenie sądu kształtem zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz że uchybienia te zaistniały zarówno na etapie postępowania przed organem I, jak i II instancji, zobowiązywała skład orzekający w niniejszej sprawie do uchylenia obydwu decyzji: z dnia [...].02.2007 r. i zaskarżonej decyzji z dnia [...].03.2007 r. na podstawie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Konsekwencją uwzględnienia skargi było orzeczenie z urzędu o niemożności wykonania zaskarżonych decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku (art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) oraz orzeczenie o obowiązku zwrotu przez organ na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania sądowego (art. 200 w zw. z art. 210 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Na koszty postępowania sądowego w sprawie złożył się wpis od skargi oraz koszty przejazdu strony do sądu.