II SA/Bk 3/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] listopada 2013 r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji odmawiającej zobowiązanie do wykonania czynności zmierzających do ograniczenia negatywnego oddziaływania na środowisko i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia p o s t a n a w i a odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. M. K. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata podając, iż nie uzyskuje dochodu pozwalającego jej na uiszczenie kosztów sadowych i pomocy prawnej w sprawie niniejszej. Skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem i synem. Źródło utrzymania rodziny wnioskodawczyni stanowi dochód z emerytur KRUS w łącznej wysokości 1.700 zł (po 850 zł). Syn wnioskodawczyni prowadzi przekazane przez nich gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha, ale skarżąca nie jest w stanie wyliczyć dochodu z tego tytułu. Rodzina skarżącej zamieszkuje w domu o powierzchni około [...] m2 (syn zajmuje dwa pokoje i rodzice zajmują dwa pokoje, kuchnia do wspólnego korzystania). Poza tym wnioskodawczyni nie posiada żadnego majątku oraz oszczędności (k. 40-42). W uzasadnieniu swego wniosku skarżąca podniosła, że syn otrzymuje dopłaty bezpośrednie z gospodarstwa rolnego oraz uzyskuje dochód z hodowli była i trzody. To również syn wnioskodawczyni ponosi koszty utrzymania domu, gospodarstwa rolnego oraz opieki nad rodzicami. Pismem z dnia 22 stycznia 2014 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wezwał skarżącą do złożenia w terminie 7 dni dodatkowego oświadczenia m.in. wysokości dochodów z tytułu prowadzonego przez syna gospodarstwa rolnego, w tym wysokości dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych, a także wskazania miesięcznych bieżących wydatków oraz przedłożenia dokumentów potwierdzających podnoszone okoliczności, w tym wyciągów z rachunku bankowego za okres trzech ostatnich miesięcy (k. 44). W zakreślonym terminie skarżąca nie udzieliła żadnej odpowiedzi (k.45) i w dniu 04 lutego 2014 r. uiściła wpis sądowy od skargi (k. 46). Zgodnie z treścią art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Warunkiem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Zgodnie natomiast z art. 252 § 1 powołanej ustawy, wniosek o przyznanie prawa pomocy winien zawierać oświadczenie strony obejmujące, między innymi, dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Wykładnia przytoczonych przepisów prawa wskazuje, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Wniosek ten powinien również obejmować dane, umożliwiające rzetelną ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i dochodów, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego i dochodów (art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Wnioskodawczyni jednakże nie zadośćuczyniła powyższemu wezwaniu i nie przedłożyła żądanych dokumentów i informacji, w szczególności w przedmiocie uzyskiwanych dochodów przez syna z tytułu prowadzonego gospodarstwa rolnego, a także ponoszonych wydatków na bieżące utrzymanie. Fakt ten uniemożliwia dokonanie pełnej i wszechstronnej oceny sytuacji majątkowej strony, w kontekście podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W złożonym oświadczeniu M. K. wykazała, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym mężem i synem, któremu przekazali całość gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha. Wysokość miesięcznego dochodu rodziny skarżącej wynosi 1.700 zł, przy czym skarżąca nie była w stanie określić dochodów syna z tytułu prowadzonego gospodarstwa rolnego. Całość bieżących wydatków pokrywana jest przez syna wnioskodawczyni. Przedstawione powyżej dane w zestawieniu z nienadesłaniem żądanych dokumentów i informacji skutkują brakiem możliwości potwierdzenia oświadczenia strony w zakresie osiąganych dochodów i ponoszonych wydatków, które nie zostały przedstawione, a w konsekwencji uniemożliwiają pełną ocenę sytuacji majątkowej strony skarżącej i pozytywne rozpatrzenie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Na podstawie danych zawartych we wniosku należy bowiem stwierdzić, iż posiadanie przez skarżącą stałego źródła dochodu pozwala na uznanie, iż M. K. jest w stanie pokryć koszty sądowe oraz ustanowienia pełnomocnika w sprawie niniejszej, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Co do zasady bowiem prawo pomocy nie powinno być udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody. Prawo pomocy stanowi bowiem instytucję szczególną, zarezerwowaną wyłącznie dla podmiotów znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, uniemożliwiającej pokrycie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Wnioskodawczyni natomiast nie udowodniła zaistnienia takiej okoliczności. Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.