II SA/Bk 30/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Sędziowie NSA Stanisław Prutis (spr.), Elżbieta Trykoszko, Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2004 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] grudnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie o zwrot nieruchomości o d d a l a s k a r g ę. Zaskarżoną decyzją, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., po rozpatrzeniu odwołania A. S. zam. W., ul. P. [...] od decyzji nr [...] wydanej z up. Starosty B. dnia [...] października 2003 r. umarzającej postępowanie w sprawie o zwrot nieruchomości położonej we wsi B. Z. gm. Cz. B., Wojewoda P. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił następujący stan sprawy: Organ I instancji umorzył postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu przejętej na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości oznaczonej w dacie przejęcia jako działki nr [...], [...], [...] i [...] położonej we wsi B. Z. gm. Cz. B. W uzasadnieniu decyzji podano, że nieruchomość, o zwrot której wystąpiła p. A. S., przejęta została decyzją Kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] września 1966 r. nr [...]na podstawie art. 1 i 2 dekretu z dnia 27 lipca 1949 roku o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego (Dz.U. Nr 46, poz. 339, zm.: z 1958 r. Nr 17, poz. 71). Strona wystąpiła o zwrot tej nieruchomości na podstawie art. 136 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (jt. Dz.U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.). Na podstawie tego przepisu zwrotowi podlegają nieruchomości wywłaszczone, albo przejęte na podstawie innych tytułów prawnych i wymienionych w art. 216 tej ustawy. W wyliczeniu tym nie znalazł się cytowany dekret z dnia 27 lipca 1949 roku. Od decyzji powyższej p. A. S. złożyła odwołanie wnosząc o jej uchylenie, jako tendencyjnej, nie uwzględniającej istotnych faktów w sprawie, a tym samym niesłusznej i krzywdzącej odwołującą. Rozpoznając odwołanie organ zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 216 w/w ustawy o gospodarce nieruchomościami, przepisy rozdziału 6 działu III niniejszej ustawy o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie tam wymienionych ustaw, oraz do nieruchomości wywłaszczonych na rzecz państwowych i spółdzielczych przedsiębiorstw gospodarki rolnej, jak również do gruntów wywłaszczonych na podstawie odrębnych przepisów w związku z potrzebami Tatrzańskiego Parku Narodowego. A zatem przepis ten rozszerza zastosowanie zwrotu nieruchomości na te nieruchomości, które formalnie nie zostały wywłaszczone, ale których własność na mocy aktów władczych Państwa została odjęta dotychczasowym właścicielem i przeszła na rzecz Skarbu Państwa. Katalog aktów prawnych, o których mówi art. 216 ustawy ma charakter zamknięty i nie może być interpretowany rozszerzająco. Do takich aktów nie należy dekret z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznych władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego – w trybie którego przejęto sporną nieruchomość. W przypadku zgłoszenia roszczenia o zwrot nieruchomości nabytych lub przejętych na podstawie innych aktów prawnych, aniżeli wymienione w art. 216 ustawy, starosta jako organ orzekający w sprawach zwrotu, zobowiązany jest wydać decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości, bowiem brak jest w takiej sytuacji materialnoprawnej podstawy do jego prowadzenia, a więc prowadzenie postępowania administracyjnego nie jest dopuszczalne. A zatem zaskarżona decyzja o umorzeniu postępowania jest prawidłowa. Sprawa rażącego naruszenia prawa w momencie przejęcia nieruchomości jest odrębną, nie podlegającą ocenie w postępowaniu o zwrot nieruchomości. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pani A. S. wniosła o uchylenie decyzji administracyjnych organów obu instancji. Nadto, w oparciu o art. 156 § 2 skarżąca zarzuciła naruszenie prawa wydanej przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. decyzji nr [...] z dnia [...] września 1966 r. w sprawie przejęcia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości rolnej o pow. 8,83 ha położonej na terenie wsi B. Z. gm. Cz. B. W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła okoliczności dokonania przejęcia nieruchomości, wskazując na wadliwości prowadzonego wówczas postępowania. Zdaniem skarżącej, osoby wchodzące po śmierci zmarłego właściciela gospodarstwa w prawa spadkobierców zostały pominięte (w tym i skarżąca) w postępowaniu, przez co pozbawiono ich należnych im praw. Wydanie decyzji dotyczącej przejęcia nieruchomości rolnej w chwili gdy zmarł właściciel, a prawni następcy nie zostali określeni prawomocnym postanowieniem sądu jest ewidentnym naruszeniem prawa i decyzja taka winna zostać unieważniona. Nie bez znaczenia pozostaje także fakt, iż powyższa nieruchomość jest obecnie wykorzystywana niezgodnie z przeznaczeniem, gdyż została podzielona na działki i odsprzedawana innym osobom. Tego rodzaju postępowanie urąga zasadom sprawiedliwości społecznej, ponieważ nieruchomość ta została przejęta na rzecz Skarbu Państwa bez symbolicznego nawet odszkodowania na rzecz właścicieli, a obecni użytkownicy, którzy weszli w jej posiadanie nieodpłatnie, czerpią korzyści materialne z podzielonej nieruchomości i jej sprzedaży. Wielce niemoralnym jest, aby w 1966 roku przejmowano nieruchomość na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o przepisy dekretu z dnia 27 lipca 1949 roku, gdzie stosunki rolne w kraju pozostawały już uporządkowane. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Odpowiadając na zarzuty skargi organ wyjaśnił m.in.: Z akt sprawy wynika bezspornie, że skarżąca wystąpiła do organu administracji o zwrot nieruchomości w oparciu o przepis art. 136 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (jt. Dz.U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.). Przepis ten zawiera przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Nieruchomość, której zwrotu żąda skarżąca nie była przedmiotem wywłaszczenia, ani przejęcia lub nabycia w oparciu o akty prawne wymienione w art. 216 tej ustawy. Składając skargę, skarżąca nie zarzuca naruszenia prawa zaskarżonej decyzji, lecz decyzji Kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa PPRN w S. z dnia [...] września 1966 r. nr [...]. Badanie tej sprawy jest możliwe w trybie nadzwyczajnym przewidzianym w Kpa, lecz w odrębnym postępowaniu, a nie o zwrot nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zarzuty i argumenty skargi nie podważają legalności zaskarżonej decyzji, dlatego też skarga podlega oddaleniu. Zaskarżoną decyzją organy administracyjne rozstrzygnęły o umorzeniu postępowania administracyjnego wszczętego na wniosek skarżącej, która, z powołaniem się na podstawę prawną w postaci art. 136 ustawy z 21.08.1997 r., domagała się zwrotu "zawłaszczonej" nieruchomości, jako spadkobierczyni poprzednich właścicieli. Przepisy powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami przewidują zwrot wywłaszczonych nieruchomości oraz zwrot nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustaw enumeratywnie wymienionych w przepisie art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organy zasadnie stwierdziły, iż do aktów normatywnych wymienionych w art. 216 ustawy nie należy dekret z 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nie pozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich, położonych w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego, na podstawie, którego przejęto nieruchomość stanowiącą własność poprzedników prawnych skarżącej. Stąd też prowadzenie postępowania o zwrot nieruchomości w trybie ustawy o gospodarce nieruchomościami stało się bezprzedmiotowe i zostało zasadnie umorzone, na podstawie art. 105 K.p.a. W skardze do Sądu skarżąca nie wskazała argumentów, które podważałyby legalność zaskarżonej decyzji. Podniosła natomiast zastrzeżenia i argumenty dotyczące kwestii zgodności z prawem decyzji z dnia [...] września 1966 r., wydanej przez ówczesne Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S., w sprawie przejęcia spornej nieruchomości rolnej na rzecz Skarbu Państwa. Zarzucając tej decyzji rażące naruszenie prawa (art. 156 § 2 K.p.a.) skarżąca podnosi, iż "decyzja taka winna zostać unieważniona". Zgodnie z przepisem art. 134 § 1 ustawy z 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) Sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, w której skarga została wniesiona i nie może swoimi ocenami prawnymi "wkraczać" w sprawę nową w stosunku do tej, która była przedmiotem postępowania przed organami administracji i wydawanych w tym postępowaniu aktów administracyjnych. Ponieważ kwestia stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej z dnia [...].09.1966 r. o przejęciu nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa nie była, jak dotychczas, przedmiotem rozpoznania i rozstrzygnięcia przez organy administracji, to Sąd administracyjny nie jest władny do wypowiadania się w tej kwestii. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd orzekł, jak w sentencji, na podstawie art. 151 w/w ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.