II SA/Bk 302/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk (spr.), Protokolant Elżbieta Stasiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 października 2006 r. sprawy ze skargi J. H. C. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2006 roku Nr [...] Wojewoda P. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Miasta B. z dnia [...] stycznia 2006 roku Nr [...] o wymeldowaniu pana J. H. C. z pobytu stałego w lokalu przy ulicy J. [...] mieszkanie [...] w B. U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia: Decyzją z dnia [...] stycznia 2006 roku Nr [...] Burmistrz Miasta B. działając na wniosek pani B. C. orzekł o wymeldowaniu pana J. H. C. z pobytu stałego w lokalu przy ulicy J. [...] mieszkanie [...] w B uznając, że zostały spełnione przesłanki przewidziane w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W uzasadnieniu swego stanowiska organ wskazał, iż z zebranego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że skarżący pan J. H. C. nie mieszka w lokalu przy ulicy J. [...] mieszkanie [...] w B. Wprawdzie skarżący nie opuścił miejsca swojego zameldowania dobrowolnie, gdyż został zatrzymany w dniu [...] marca 2005 roku i osadzony w Areszcie Śledczym w H., jednakże w czasie rozprawy sądowej w dniu [...] października 2005 roku przed Sądem Okręgowym w B. I Wydziałem Cywilnym oświadczył, że rezygnuje ze wspólnego mieszkania z żoną i zabierze jedynie swoje rzeczy osobiste. W związku z powyższym organ uznał, iż z tym dniem skarżący wyraził wolę opuszczenia lokalu, a tym samym wymeldowanie będzie stanowić potwierdzenie tego faktu. Od powyższej decyzji pan J. H. C. wniósł odwołanie podnosząc, że opuszczenie przez niego mieszkania nie miało charakteru dobrowolnego, a było konsekwencją umieszczenia go w Areszcie Śledczym w H. Ponadto podkreślił, iż już w wyroku rozwodowym wskazano, że "nie orzeka się o sposobie korzystania przez strony z ich wspólnego mieszkania i umarza się postępowanie w zakresie wniosku o eksmisję". Ważny w ocenie skarżącego jest prawomocny wyrok, a nie zapisy w protokole z rozprawy sądowej. Tym samym nadal przysługuje mu prawo zamieszkiwania we wspólnym mieszkaniu. Rozpoznając powyższe odwołanie Wojewoda P. wskazał, iż do wydania decyzji o wymeldowaniu osoby, niezbędne jest ustalenie czy spełniona została przesłanka opuszczenia lokalu. Przy czym opuszczenie to, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, powinno być trwałe i dobrowolne. W przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości fakt, że skarżący pan J. H. C. nie przebywa w lokalu przy ul. J. [...] mieszkanie [...] w B, a bezpośrednim powodem takiego stanu było osadzenie i przebywanie skarżącego w Areszcie Śledczym. Organ podkreślił przy tym, iż jakkolwiek pobyt w Areszcie Śledczym nie posiada charakteru dobrowolności, ani trwałości, to jednak skarżący sam osobiście wyraził wolę rezygnacji ze wspólnego z byłą żoną zamieszkiwania. W sprawie bowiem o rozwód oświadczył, że po wyjściu z Zakładu Karnego zabierze z przedmiotowego lokalu jedynie swoje rzeczy osobiste i wymelduje się. Powyższe oświadczenie, chociaż złożone w toku trwania innej sprawy, świadczy o rezygnacji skarżącego z trwałego przebywania w miejscu zameldowania. To zaś przesądza o spełnieniu w przedmiotowej sprawie przesłanki opuszczenia, bez wymeldowania się, z dotychczasowego miejsca stałego zameldowania. Powyższą decyzję zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. pan J. H. C. żądając uchylenia zaskarżonej decyzji jako niesprawiedliwej. Zarzucił, że organ II instancji bezpodstawnie przyjął, iż opuścił mieszkanie dobrowolnie i na trwałe. Nadto skarżący poruszył kwestie majątkowe, mające w jego ocenie znaczenia na rozstrzygniecie przedmiotowej sprawy, podkreślając, iż nie został jeszcze dokonany podział majątku. W odpowiedzi na skargę Wojewoda P. wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, w której przyjęto, że w przedmiotowej sprawie została spełniona przesłanka opuszczenia lokalu, określona w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd administracyjny został wyposażony w funkcje kontrolne działalności administracji publicznej, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji, sąd bada jej zgodność z przepisami prawa (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269 oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Sąd nie podziela poglądu skarżącego o braku podstaw prawnych do wydania zaskarżonej decyzji w przedmiocie wymeldowania go z pobytu stałego w lokalu przy ul. J. [...] mieszkanie [...] w B Zgodnie z treścią art. 15 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz.U. z 2001r. Nr 87, poz. 960 ze zm) osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące, jest obowiązana dopełnić obowiązku wymeldowania się. Organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W przepisie tym wskazano, iż opuszczenie lokalu jest podstawową przesłanką, której zaistnienie rodzi obowiązek danej osoby zainicjowania postępowania o wymeldowanie z lokalu lub też może doprowadzić do wymeldowania na skutek wniosku złożonego przez inną osobę, a nawet z urzędu. Brak ustawowej definicji pojęcia opuszczenia lokalu spowodował, że stało się ono przedmiotem licznych orzeczeń i komentarzy. Z uwzględnieniem jednolitego stanowiska doktryny i judykatury należy stwierdzić, iż przy ustalaniu, czy nastąpiło opuszczenie lokalu w rozumieniu art. 15 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy badać przede wszystkim zamiar osoby, która ma być wymeldowana, trwałość tego zamiaru i dobrowolność podjęcia decyzji o opuszczeniu lokalu. Podkreślić trzeba w szczególności, iż do spełnienia przesłanki opuszczenia lokalu bez wymeldowania nie wystarczy samo fizyczne opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu. Nadto, rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu powinna nastąpić w sposób wyraźny, poprzez złożenie stosownego oświadczenia lub też poprzez odpowiednie zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża powziętą dobrowolnie i nie pod przymusem wolę opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem z nim wszelkich więzów, a skoncentrowaniem ośrodka swoich interesów życiowych w innym miejscu. Trwały i dobrowolny zamiar opuszczenia lokalu powinien dać się wyinterpretować z okoliczności obiektywnych, jak np. wyprowadzenie się wraz z zabraniem z lokalu wszystkich swoich rzeczy (vide wyrok NSA w Warszawie z dnia 18.12.2002r. w sprawie sygn. akt V SA 935/02, LEX 14953, wyrok NSA w Warszawie z dnia 23.04.2001r. w sprawie sygn. akt V SA 3169/00, LEX 50123, wyrok NSA Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu z dnia 13.02.2002r. II SA/Wr 15/2000). W świetle powyższego przedmiotem postępowania administracyjnego było ustalenie czy w niniejszej sprawie zaszły przesłanki uzasadniające wymeldowanie pana J. H. C. z pobytu stałego w lokalu przy ulicy J. [...] mieszkanie [...] w B . W ocenie Sądu Administracyjnego zarówno ustalenia faktyczne jak i rozważania prawne organu II instancji w tej mierze są słuszne i zasługują na aprobatę. Bezspornym w sprawie pozostawało to, że pan J. H. C. w lokalu przy ulicy J. [...] mieszkanie [...] w B, nie zamieszkuje od dnia [...] marca 2005 roku, kiedy to został zatrzymany i osadzony w Areszcie Śledczym w H., w związku z toczącym się postępowaniem o znęcanie się fizycznie i psychiczne nad panią B. C. i jej dziećmi. Okoliczność tą potwierdzają zarówno zeznania pani B. C. oraz sąsiadów G. K. i S. F., jak również skarżącego, a także informacje z Posterunku Policji w B. Ponadto na rozprawie w dniu [...] października 2006 roku uczestniczka postępowania B. C. wskazała, iż w chwili obecnej skarżący został już skazany za znęcanie się nad rodziną na karę 3 lat bezwzględnego pozbawienia wolności. Kwestią sporną było natomiast ustalenie, czy opuszczenie mieszkania w tych okolicznościach miało charakter dobrowolny. W niniejszej sprawie stanowiska byłych małżonków w tej kwestii były skrajnie odmienne. W toku wszystkich etapów postępowania administracyjnego pan J. H. C. twierdził, że nie opuścił lokalu dobrowolnie, a został do tego zmuszony wskutek osadzenia go w Areszcie Śledczym. Organ II instancji przyjął jednak za udowodnione, że skarżący z własnej woli opuścił miejsce stałego zameldowania oraz utracił uprawnienie do pobytu w nim na skutek trwałego opuszczenia spornego lokalu. Ustalenia te, mające w sprawie zasadnicze znaczenie dla możliwości zastosowania art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, jako podstawy prawnej wymeldowania, zostały - w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego - należycie udowodnione i ocenione w toku postępowania administracyjnego. Znamiennym bowiem jest w przedmiotowej sprawie to, iż wprawdzie – jak podkreślają organy administracji – samo umieszczenie i przebywanie w Areszcie Śledczym nie posiada charakteru dobrowolności, nie mniej jednak w dniu w dniu [...] października 2005 roku w czasie rozprawy sądowej przed Sądem Okręgowym w B. I Wydziałem Cywilnym skarżący wyraził powziętą dobrowolnie i nie pod przymusem wolę opuszczenia przedmiotowego lokalu. Uczynił to w sposób wyraźny poprzez złożenie stosownego oświadczenia woli tj. wskazał, iż rezygnuje ze wspólnego mieszkania, a po wyjściu z zakładu karnego zabierze jednie osobiste rzeczy i wymelduje się. Tym samym skarżący zrezygnował z tego, aby przedmiotowy lokal stanowił jego ośrodek osobistych i majątkowych spraw, zarówno w trakcie pobytu w zakładzie karnym, jak i po jego opuszczeniu. Oświadczenie takie mogło zatem wywoływać określone skutki prawne. Brak jest podstaw do przyjęcia, iż zostało złożone jedynie na potrzeby tamtego postępowania. Skarżący bowiem miał świadomość tego, iż gdyby nie takie oświadczenie uczestniczka postępowania nie zgodziła by się na rozwód bez orzekania o winie Nie ma przy tym żadnego znaczenia to, iż w wyroku rozwodowym wskazano, że "nie orzeka się o sposobie korzystania przez strony z ich wspólnego mieszkania i umarza się postępowanie w zakresie wniosku o eksmisję". Nieuregulowane kwestie majątkowe skarżącego i uczestniczki postępowania, której przedmiotowe mieszkanie zostało przydzielone jeszcze przed zawarciem związku małżeńskiego ze skarżącym, nie mają żadnego znacznie w niniejszym postępowaniu. Zameldowanie w lokalu ma charakter jedynie ewidencyjno-porządkowy i odzwierciedla wyłącznie określony stan faktyczny tj. okoliczność stałego lub czasowego przebywania określonej osoby w konkretnym miejscu. Podobnie wymeldowanie ma to tylko znaczenie, iż ewidencjonuje trwałą i dobrowolną zmianę miejsca przebywania oznaczonego podmiotu. Zarówno zameldowanie, jak i wymeldowanie nie wywierają jakichkolwiek skutków w sferze prawnej, w tym w zakresie uprawnień właścicielskich podmiotu, którego dotyczą: ani fakt zameldowania nie powoduje nabycia własności lub szczególnych przywilejów co do określonego przedmiotu, ani wymeldowanie nie powoduje utraty do niego uprawnień. Tytuł prawny do lokalu stanowi okoliczność zupełnie odrębną, nie pozostającą w związku z zameldowaniem lub wymeldowaniem z lokalu (por. wyrok NSA – Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu z dnia 25.06.2002r. II SA/Wr 134/2000). Z tych też względów Sąd orzekł, jak w sentencji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr. 153, poz. 1270 ze zm.).