II SA/Bk 305/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 czerwca 2020 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. P. na postanowienie P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. (dalej: "PINB") wstrzymał inwestorowi K. P. (dalej także jako: "Inwestor" lub "skarżący") prowadzenia wszelkich robót budowlanych związanych z realizacją wiaty konstrukcji stalowej o wymiarach 6,0 m x 6,0 m, usytuowanej w południowo – wschodnim narożniku działki [...] (przy działkach nr [...]) w miejscowości D., gm. D. oraz zobowiązał Inwestora do przedłożenia: (1) w terminie do dnia [...] kwietnia 2020 r. zaświadczenia Wójta Gminy D. o zgodności przedmiotowej budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu – w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego (punkt 1 postanowienia); (2) w terminie do [...] maja 2020 r. czterech egzemplarzy projektu budowlanego przedmiotowej wiaty wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. 2019 poz. 1186, ze zm., dalej: "P.b."), w tym dotyczącymi lokalizacji obiektu na działce oraz aktualne oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W uzasadnieniu ww. postanowienia PINB wskazał, że w dniu [...] października 2019 r. wpłynęło do niego pismo Kancelarii Radców Prawnych I. reprezentującej Ł. K. w części dotyczące wiaty konstrukcji stalowej o wymiarach 6,0 m x 6,0 m, usytuowanej na działce nr [...] w miejscowości D. Organ wskazał, że podczas oględzin dokonanych przez pracowników Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w B. w dniu [...] listopada 2019 r. ustalono, że w południowo – wschodnim narożniku działki [...](przy działach nr [...]) usytuowana jest wiata o wymiarach 6,0 mx 6,0 m, wysokości 3,30 m konstrukcji stalowej, z dachem dwuspadowym pokrytym blachą. Wiata posiada oddzielną konstrukcję, jednak poszycie połączone jest z budynkiem gospodarczym należącym do P. P.. Właścicielem działki nr [...] jest Ł. K. Obecny podczas oględzin Inwestor, oświadczył, że w 2019 r. wybudował wiatę o wymiarach jak wyżej, z dachem dwuspadowym bez zgłoszenia, gdyż budowa wiaty tego nie wymaga. Odnosząc powyższe ustalenia do treści art. 29 ust. 1 pkt 2 c w zw. z art. 30 ust. 1 P.b oraz art. 29 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 30 ust. 1 przewidujących zwolnienia od uzyskania pozwolenia na budowę czy też zgłoszenia, organ stwierdził, że przedmiotowa wiata usytuowana na działce nr [...]należącej do Ł. K., oznaczonej w ewidencji gruntów symbolem R (grunty rolne) oraz Br (grunty rolne zabudowane), na której nie ma budynku mieszkaniowego nie mogła podlegać pod ww. przepisy. Wobec powyższego w myśl art. 28 ust. 1 P.b Inwestor winien uzyskać pozwolenie na budowę, którym jednak się nie legitymuje, tym samym dopuścił się samowoli budowlanej. Do regulacji samowolnie zrealizowanego obiektu, o którym mowa wyżej zastosowanie ma art. 48 ust. 1 i 2 P.b. P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. (dalej: "PWINB") postanowieniem z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] utrzymał w mocy ww. postanowienie, na które zażalenie wniósł K. P. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podzielił ustalenie PINB, że budowa wiaty konstrukcji stalowej o rozpiętości 6,0 m i powierzchni zabudowy 36 m² na działce o nr [...] należącej do Ł. K., została samowolnie zrealizowana przez K. P. bez uzyskania pozwolenia na budowę. Organ przychylił się przy tym do stanowiska PINB, że przepisy art. 29 ust. 1 pkt 2, 2c i pkt 1 lit. a P.b. nie mogły mieć zastosowania w okolicznościach niniejszej sprawy. Przedmiotowa wiata o konstrukcji stalowej i powierzchni zabudowy 36 m², zrealizowana na niezabudowanej działce rolnej, nie spełnia warunków ww. przepisów i wymaga wcześniejszego uzyskania pozwolenia na budowę. Inwestor takiej decyzji nie uzyskał, a budowę realizuje samowolnie. Dalej PWINB wyjaśnił, że każda samowola budowlana zagrożona jest nakazem rozbiórki, jednakże w myśl art. 48 P.b. możliwe jest (w ściśle określonych przypadkach) odstąpienie od przymusowej rozbiórki obiektu i jego zalegalizowanie. Pierwszym warunkiem legalizacji jest ustalenie, czy jest ona możliwa w świetle przepisów planistycznych oraz czy jest możliwe doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem. Dopiero na podstawie złożonych przez Inwestora dokumentów wskazanych w przepisie art. 48 ust. 2 i 3 P.b., organ nadzoru budowlanego oceni zgodność inwestycji z przepisami techniczno-budowlanymi. Niespełnienie przez Inwestora w wyznaczonym terminie powyższego obowiązku spowoduje wydanie nakazu rozbiórki, zgodnie z art. 48 ust. 1 w zw. z ust. 4 P.b. Przedłożenie natomiast wymaganych dokumentów umożliwi dalsze prowadzenie procedury legalizacyjnej, określonej w art. 49 P.b. Skargę na ww. postanowienie wniósł do tut. Sądu K. P., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając mu: 1. naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na treść decyzji, a mianowicie: a) art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 i art. 136 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a., polegające na braku wyczerpującego zebrania oraz rozpatrzenia materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, braku podjęcia wszelkich niezbędnych kroków w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, niedostrzeżenia uchybień przepisom postepowania oraz przepisom materialnym, których dopuścił się organ I instancji, czym w konsekwencji naruszył zasadę przekonywania oraz zasadę pogłębiania zaufania obywateli do władzy, które to naruszenie skutkowało błędnym przyjęciem przez organy, że przedmiotowa wiata znajduje się na działce o nr [...], a przez to nie podlega wyłączeniu z uzyskania pozwolenia na budowę, w sytuacji gdy faktycznie wiata posadowiona jest na działce o nr [...], będącej własnością skarżącego. 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy: b) art. 29 ust. 1 pkt 2c P.b. przez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że w niniejszej sprawie przedmiotowa wiata nie podlega jego dyspozycji, w sytuacji gdy posadowiona jest na działce o nr [...], na której stoi budynek mieszkalny, natomiast z ostrożności procesowej gdyby przyjąć, że wiata została posadowiona na działce nr [...], to należy wskazać, że przedmiotowa działka stanowi grunty rolne "R" oraz grunty rolne zabudowane "Br", które przeznaczone są do lokalizowania na nich budynków przeznaczonych do produkcji rolnej oraz budynków mieszkalnych, przez co należy przyjąć, że przedmiotowa wiata jest usytuowana na działce przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w sprawie niniejszej nie wskazano w oparciu o jakie dowody ustalono, że przedmiotowa wiata usytuowana jest na działce o nr [...]. W tym zakresie nie zbadano, nie zmierzono ani nie wyjaśniono, gdzie dokładnie przebiega granica działek nr [...]oraz nr [...] - która to działka stanowi własność skarżącego. Przedmiotowa wiata posadowiona jest bezpośrednio przy nieruchomościach, których właścicielem jest skarżący. W tym miejscu znajdują się zarówno budynki skarżącego jak i Ł. K.. Cześć z tych nieruchomości znajdują się na działce o nr [...], natomiast pozostała część na działce skarżącego. W stosunku to tych ostatnich nieruchomości, to wyłącznie skarżący wykonuje wszelkie czynności związane z ich utrzymaniem oraz konserwacją. Nieruchomości te znajdują się na granicy wskazanych działek. Wzdłuż tych granic posadowione jest także ogrodzenie (betonowy murek), które odpowiada faktycznie ustalonym granicom działek (załączone do skargi fotokopie). Ponadto pomiędzy stronami do momentu niniejszego postępowania nie dochodziło do żadnego sporu w tym zakresie. Dodatkowo, mając na względzie sposób korzystania z przedmiotowych nieruchomości, tj. w szczególności umieszczenie wejścia do budynków, należy stwierdzić, że nieruchomości te posadowione są na oddzielnych działkach. Z uwagi na powyższe należy stwierdzić, że granica ww. działek przebiegała pomiędzy nieruchomościami znajdującymi się pomiędzy działkami o nr [...]oraz o nr [...]. Ponadto w zakresie ustalenia przebiegu granicy przed Sądem Rejonowym w B. toczy się sprawa o sygn. akt [...] w przedmiocie zasiedzenia, która jest na etapie końcowym. W tym stanie rzeczy przyjąć należy, że przedmiotowa wiata faktycznie znajduje się na działce nr [...], a nie jak twierdzą organy na działce o nr [...]. Na działce skarżącego znajduje się natomiast budynek mieszkalny, przez co przedmiotowa wiata podlega dyspozycji art. 29 ust. 1 pkt 2 c P.b. Z ostrożności procesowej skarżący wskazuje, że nawet jeżeli przyjąć, że wiata posadowiona jest na działce o nr [...], to w takiej sytuacji również zastosowanie mają przepisy powyższego artykułu. Zgodnie bowiem z ustaleniami organów, działka ta stanowi grunt rolny rolne "R" oraz grunty rolne zabudowane "Br", które przeznaczone są do lokalizowania na nich zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. z 2016 r. poz. 1034 ze zm.) - budynków przeznaczonych do produkcji rolniczej oraz budynków mieszkalnych. Dyspozycja art. 29 ust. 1 pkt 2 c Pb w sposób jasny zatem wskazuje, że pozwolenia na budowę nie wymaga budowa wiat o pow. zabudowy do 50 m², sytuowanych na działkach, na której znajdują się budynek mieszkalny lub przeznaczony pod budownictwo mieszkaniowe, przy czym łączna liczba tych wiat na działce nie może przekraczać dwóch na każde 1000 m² powierzchni działki. Mając zatem na względzie rodzaj działki o nr [...], w szczególności fakt, że jest to działka stanowiąca grunty rolne zabudowane, przeznaczone do lokalizacji na nich budynków mieszkalnych, należy wskazać, że zgodnie z powołanym przepisem, budynek wiaty na takiej działce nie wymaga pozwolenie na budowę, tym samym nie stanowi samowoli budowlanej. Z uwagi na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia wydanego przez PWINB. W odpowiedzi na skargę PWINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem jej zarzuty i argumenty nie podważają legalności zaskarżonego postanowienia. Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd, z punktu widzenia kryterium legalności jest postanowienie wstrzymujące prowadzenie wszelkich robót budowlanych związanych z samowolną realizacją wiaty o konstrukcji stalowej o wymiarach 6,0 m x 6,0 m, usytuowanej na działce [...] w D. oraz nakładające obowiązek przedłożenia w stosownym terminie dokumentów niezbędnych do legalizacji tego obiektu. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonego postanowienia stanowił art. 48 ust. 2 i 3 P.b. Zgodnie z tą regulacją, jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1 – tj. mająca za przedmiot obiekt budowlany lub jego część, będący w budowie albo wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę albo bez wymaganego zgłoszenia, albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia – jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. Na postanowienie przysługuje zażalenie (ust. 2). W postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie: 1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; 2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2 (ust. 3). Jak wynika zaś z ustaleń organów obu instancji, skarżący na działce o nr geod. [...], położonej w miejscowości D. zrealizował wiatę o konstrukcji stalowej o wymiarach 6,0 m x 6,0 m i wysokości 3,30 m, z dachem dwuspadowym pokrytym blachą. Wiata posiada oddzielną konstrukcję, przy czym poszycie połączone jest z budynkiem gospodarczym należącym do innej osoby. Działka o nr [...]stanowi własność Ł. K. i wedle ewidencji gruntów oznaczona jest symbolem "R" (grunty rolne) i "BR" (grunty rodne zabudowane). Na działce brak jest budynku mieszkalnego. Podczas oględzin, które miały miejsce w dniu [...] listopada 2019 r. skarżący użytkujący ww. nieruchomość oświadczył, że przedmiotową wiatę o wymiarach jak wyżej, wybudował w 2019 r. bez zgłoszenia, gdyż taka budowa tego nie wymagała. Powyższe ustalenia znajdują potwierdzenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, w szczególności protokole oględzin z dnia [...] listopada 2019 r. i jako takie nie budzą wątpliwości Sądu. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się natomiast do ustalenia, czy obiekt budowlany będący przedmiotem prowadzonego przez organy nadzoru postępowania spełnia kryteria z art. 29 ust. 1 pkt 2c P.b. Przepis ten zwalnia bowiem z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, budowę wiat o powierzchni zabudowy do 50 m2, sytuowanych na działce, na której znajduje się budynek mieszkalny lub przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe, przy czym łączna liczba tych wiat na działce nie może przekraczać dwóch na każde 1000 m2 powierzchni działki. Organy nadzoru budowanego orzekające w przedmiotowej sprawie przyjęły, że skarżący zrealizował na niezabudowanej działce o nr ew. [...], stanowiącej grunty rolne i rolne zabudowane, wiatę o konstrukcji stalowej o powierzchni zabudowy 36 m², a więc wiatę niespełniającą kryteriów z art. 29 ust. 1 pkt 2c P.b., do której wybudowania konieczne było wcześniejsze uzyskanie pozwolenia na budowę (art. 28 ust. 1 P.b.). Skarżący wywodzi natomiast, że sporna wiata wbrew zgromadzonemu w sprawie materiałowi dowodowemu została zrealizowany na działce o nr [...], stanowiącej jego własność. Działka ta jest zabudowana budynkiem mieszkaniowym, a wobec powyższego w sprawie znajduje zastosowanie dyspozycja art. 29 ust. 1 pkt 2c P.b. Sąd rozstrzygając powyższy spór opowiada się za stanowiskiem oraz argumentacją prezentowana w tym względzie przez organy. Przede wszystkim jako nieusprawiedliwiony i nie znajdujący potwierdzenia w okolicznościach niniejszej sprawy należy ocenić zarzut naruszenia art. 29 ust. 1 pkt 2c P.b. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w szczególności zaś protokół oględzin z dnia [...] listopada 2019 r. wraz z dołączoną do niego dokumentacją fotograficzną oraz rysunkową dotyczącą nieruchomości o nr [...], przeczą zdaniem Sądu, tezie o realizacji spornej wiaty na działce [...]. Jak wynika bowiem z poczynionych podczas oględzin ustaleń, których strona skarżąca nie kwestionowała, podpisując protokół bez zastrzeżeń, przedmiotowa wiata bezspornie została zrealizowana na działce nr [...]w jej w południowo – wschodnim narożniku przy działkach nr [...]. Dodatkowo ustalenia w zakresie lokalizacji wiaty na działce [...] potwierdza pozyskana przez organ odwoławczy mapa Geoportal 360.pl (k. 16a akt organu II instancji). Prawidłowości poczynionych wyżej ustaleń nie zmienia natomiast załączona do skargi dokumentacja zdjęciowa przedstawiająca ogrodzenie pomiędzy spornymi działkami. W tym miejscu wyjaśnić należy, że w aktualnym stanie prawym organy nadzoru budowlanego nie mają kompetencji do ustalania przebiegu granic pomiędzy działkami, a wszelkie zastrzeżenia dotyczące kwestii własności nie leżą w gestii ww. organów lecz sądów cywilnych. Podnoszona zaś przez skarżącego okoliczność toczącego się aktualnie przed sądem powszechnym postępowania o zasiedzenie (sygn. akt [...]) nie dowodzi faktu lokalizacji spornej wiaty na działce [...]. Materiał zebrany w niniejszej sprawie wskazuje natomiast, że na dzień podejmowania zaskarżonych rozstrzygnięć sporna wiata została zlokalizowana na działce o nr [...]. Działka ta jest własnością Ł. K. i wedle ewidencji gruntów stanowi grunt rolny rolne "R" oraz grunty rolne zabudowane "Br" (informacja o działce - akta organu I instancji) - okoliczność nie kwestionowana przez skarżącego. Zgodnie zaś z rozporządzeniem Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. z 2016 r. poz. 1034 ze zm.), powyższe grunty przeznaczone są do lokalizowania na nich budynków przeznaczonych do produkcji rolniczej, w szczególności spichlerzy, stodół, budynków inwentarskich, budynków do przechowywania sprzętu rolniczego i innych budowli i urządzeń oraz budynków mieszkalnych, jeżeli tworzą zorganizowana całość gospodarstwa z gruntami, budynkami rolniczym, budowlami i urządzeniami. W tych uwarunkowaniach stanowisko organów co do przyjętej kwalifikacji prawnej wykonanych robót budowlanych uznać należy za zgodne z prawem. Słusznie bowiem uznały organy, że wiata o konstrukcji stalowej o powierzchni 36 m2 w dacie jej powstania, tj. 2019 r., zrealizowana na niezabudowanej działce o nr [...], stanowiącej grunty rolne i rolne zabudowane, nie spełnia kryteriów art. 29 ust. 1 pkt 2c P.b. W kontrolowanej sprawie bezsporne jest zatem, że tego rodzaju inwestycja wymagała pozwolenia na budowę, którym jednakże skarżący się nie legitymował. Skoro skarżący, co podkreślono już wyżej, takiego pozwolenia nie posiada, to organy nadzoru budowlanego zasadnie wszczęły procedurę legalizacyjną na podstawie art. 48 ust. 2 i ust. 3 P.b. W tym miejscu wyjaśnić jedynie należy, że postępowanie legalizacyjne poprzedza wydanie nakazu rozbiórki, a skorzystanie z możliwości legalizacji obiektu jest prawem inwestora. Jeżeli inwestor nie wykona nałożonych na niego obowiązków w toku postpowania legalizacyjnego, przyjmuje się, że rezygnuje z możliwości legalizacji obiektu, co skutkuje wówczas wydaniem decyzji o nakazie rozbiórki. Z uwagi na powyższe okoliczności faktyczne i prawne, argumenty skarżącego podnoszone w skardze należy uznać za chybione. Wbrew twierdzeniom skarżącego, organy w oparciu o prawidłowo ustalony stan faktyczny zastosowały odpowiednie normy prawne i wszczęły procedurę legalizacyjną określoną w art. 48 ust. 2 i 3 P.b. Celowość zaś zastosowania procedury z ww. przepisu nie budzi wątpliwości Sądu. Z wyżej wymienionych przyczyn zaskarżonemu postanowieniu nie można czynić zarzutu naruszenia prawa materialnego, w szczególności zarzutu naruszenia przepisów wyartykułowanych przez skarżącego w skardze. W niniejszej sprawie nie uchybiono również przepisom prawa procesowego. Wydanie kwestionowanego postanowienia poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia (art. 6, 7, 8, 77 k.p.a.). Ocena ta nie nosi cech dowolności (art. 80 k.p.a.). Zgodnie zaś z art. 107 k.p.a., organ odwoławczy w sposób wyczerpujący uzasadnił podjęte rozstrzygnięcie, odwołując się do obowiązujących regulacji prawnych. Odniósł się również do argumentów zażalenia, przy czym wyrażone w tym zakresie stanowisko, nie może być uznawane za nieprawidłowe z tego jedynie powodu, że pozostaje odmienne od oczekiwań strony skarżącej. W tym stanie rzeczy, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.). Sprawa niniejsza została rozpoznana przez tutejszy sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, albowiem zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które przysługuje zażalenie albo kończące postępowanie. Do tej właśnie kategorii należy zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie, a zatem sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, bez wyznaczania rozprawy.