II SA/Bk 306/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Stanisław Prutis, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi H. i J. P. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] lutego 2005 r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji organu I instancji i umorzenia postępowania w sprawie pozwolenia na budowę - oddala skargę.- Decyzją z dnia [...].02.2005 r. nr [...] Wojewoda P., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 oraz art. 105 § 1 kpa oraz art. 28 ust. 1 i 82 ust. 3 ustawy z dnia 7.07.1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 106, poz. 1126 z 2000 r. z późn. zm.) wskutek odwołania p. H. i J. P., uchylił decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...].03.2003 r. zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą p. M. i G. B. pozwolenia na rozbudowę budynku mieszkalnego na działce nr [...]/[...] w B. oraz umorzył postępowanie w I instancji. Przebieg postępowania, zanim doszło do powyższego rozstrzygnięcia, przedstawiał się następująco: Decyzją z dnia [...].09.2002 r. po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie wydania pozwolenia na budowę powyższego obiektu, Prezydent Miasta B. udzielił takiego pozwolenia p. M. i G. B. Wojewoda P. rozpatrując odwołanie p. H. i J. P. od powyższej decyzji z dnia [...].09.2002 r. uchylił ją w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Po przeprowadzeniu ponownie postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie organ I instancji wydał decyzję z dnia [...].03.2003 r. udzielającą pozwolenia na budowę przedmiotowego obiektu. Decyzją z dnia [...].04.2003 r. Wojewoda P. w wyniku rozpatrzenia odwołania p. H. i J. P. od decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...].03.2003 r. utrzymał ją w mocy. Wyrokiem z dnia 3.02.2004 r. sygn. akt SA/Bk 897/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny Wydział II w Białymstoku, oddalił skargę Państwa H. i J. P., na decyzję Wojewody P. z dnia [...].04.2003 r. Natomiast wyrokiem z dnia 16.11.2004 r. sygn. akt OSK 786/04, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną przez Państwo H. i J. P. ww. wyrok z dnia 3.02.2004 r. sygn. akt SA/Bk 897/03 oraz decyzję W. P. z dnia [...].04.2003 r. Odpis tego wyroku został doręczony Wojewodzie P. w dniu [...].01.2005 r. Organ II instancji rozpatrując ponownie odwołanie Państwa H. i J. P. od decyzji organu I instancji z dnia [...].03.2003 r. przeprowadził w dniu [...].02.2005 r. wizję lokalną, na terenie działki nr [...]/[...] objętej omawianą inwestycją. Ustalenia wizji wykazały, iż rozbudowa budynku mieszkalnego, została już zakończona. Ponadto Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B., stwierdził w piśmie z dnia 4.11.2004 r., iż roboty budowlane wykonano, na podstawie pozwolenia na budowę z dnia [...].03.2003 r. wydanego przez Prezydenta Miasta B. i nie zgłasza sprzeciwu do użytkowania budynku mieszkalnego jednorodzinnego, na działce nr [...]/[...] położonej przy ul. B.[...] w B. Na podstawie powyższych faktów Wojewoda P., wydając zaskarżoną decyzję stwierdził, iż postępowanie w sprawie udzielonego pozwolenia na budowę inwestycji p. B., decyzją z dnia [...].03.2003 r. wydaną przez organ I instancji, stało się bezprzedmiotowe. Z tego względu organ odwoławczy uchylił w całości pozwolenie na budowę z dnia [...].03.2003 r. i umorzył postępowanie w organie I instancji. Bezsporny fakt braku możliwości rozstrzygnięcia sprawy, co do jej istoty, przez organ administracji architektoniczno – budowlanej (ze względu na wykonanie obiektu), ujawniony w postępowaniu odwoławczym, wypełnił w tym konkretnym przypadku dyspozycje art. 105 § 1 kpa, zgodnie z którym gdy postępowanie, z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji państwowej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Na potwierdzenie swego stanowiska organ powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1.04.1999 r. IV SA 640/97 (Lex nr 47219) oraz z dnia 15.11.2000 r. IV SA 1164/98 NSA. W skardze, wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, H. i J. P. zarzucili decyzji Wojewody P. z dnia [...].02.2005 r. następujące uchybienia: 1. naruszenie prawa procesowego, a w szczególności: a. przepisu art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) poprzez uchylenie się od ustawowej dyrektywy związania organu administracyjnego oceną prawną i wskazaniem co do dalszego postępowania w sprawie zawartym w rozstrzygnięciu Naczelnego Sądu Administracyjnego, w sytuacji, gdy NSA nie napisało by umarzać postępowanie a wręcz przeciwnie –napisało – by organ wydał decyzję, w której uwzględni słuszny interes stron postępowania i organ winien wydać taką decyzję, a nie znów odstępować od respektowania prawa. b. przepisu art. 105 § 1 kpa poprzez przyjęcie, iż postępowanie w sprawie wydania sąsiadom Państwu B. pozwolenia na rozbudowę budynku stało się bezprzedmiotowe, bez wyjaśnienia, dla kogo to postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Skarżący chcieli mieć decyzję organu Państwa – Wojewody z jasnym wskazaniem czy można całkowicie zlekceważyć ich interes (jak napisał w uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie) i czy Wojewoda P. ma zastosować się do wskazania z uzasadnienia wyroku NSA, że organ administracji powinien w szczególności mieć na uwadze zasadę wyrażoną w art. 7 kpa, wymagającą uwzględnienia słusznego interesu stron postępowania. 2. naruszenie prawa materialnego, a w szczególności art. 28 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126), poprzez przyjęcie, iż pobudowanie obiektu w czasie trwania intensywnego sporu administracyjnego co do pozwolenia na budowę czyni zadość zasadzie praworządności i uzasadnia umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego, gdy inwestor powinien liczyć się z konsekwencjami wynikającymi z trwania niezakończonego postępowania o pozwolenie na budowę, a konsekwencją ostatecznego odmówienia udzielenia pozwolenia na budowę są roszczenia o rozebranie obiektu, jak też oczekiwania odszkodowawcze, w stosunku do organu, który wydał decyzję która potem jako naruszające prawo zostaje uchylona. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i nakazanie organowi wydania decyzji merytorycznej. W uzasadnieniu skargi powołano stanowiska zaprezentowane już wcześniej w wyrokach sądowych, zwłaszcza w wyroku NSA z dnia 16.11.2004 r., zarzucając organowi lekceważenie zaleceń sądowych oraz interesów skarżących. Skarżący przyznali, iż rozbudowa inwestycji sąsiadów B. została zakończona w 2004 r. Wyrazili swoje oburzenie wobec organów za brak pouczenia o możliwości składania wniosku w zakresie wstrzymania budowy inwestycji sąsiadów i brak, w tym względzie, wyczerpującej informacji o okolicznościach prawnych sprawy. Wojewoda P., w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Pomimo rozgoryczenia skarżących oraz powołania się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16.11.2004 r. (OSK 786/04), zaskarżona decyzja nie naruszyła prawa. Brak merytorycznego rozstrzygnięcia problemu dotyczącego pozwolenia na budowę p. B. został spowodowany okolicznością wykonania przez nich inwestycji w dacie wydawania zaskarżonej decyzji. Faktu tego nie kwestionują skarżący, a potwierdziła to wizja lokalna przeprowadzona [...].02.2005 r. przez organ II instancji. Inwestor zrealizował rozbudowę budynku mieszkalnego na podstawie decyzji z dnia [...].03.2003 r. utrzymanej w mocy decyzją Wojewody P. z dnia [...].04.2003 r., albowiem miała ona przymiot decyzji ostatecznej aż do dnia uchylenia decyzji organu II instancji(wyroku WSA) wyrokiem NSA z 16.11.2004 r. W toku postępowania administracyjno – sądowego nie zostało też wydane postanowienie wstrzymujące roboty budowlane, albowiem wniosku takiego nie złożyli skarżący. Brak wiedzy prawnej skarżących, w tym zakresie, nie może skutkować na ich korzyść, albowiem zawsze istniała możliwość zasięgnięcia porady u fachowego prawnika w tej dziedzinie. Skoro doszło do wykonania obiektu budowlanego, to organ odwoławczy miał tylko jedną możliwość – uchylenia decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia [...].03.2002r. i umorzenia postępowania przed organem I instancji. W tej sytuacji nie doszło do naruszenia przepisu art. 153 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi gdyż ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądowym wiąże o tyle o ile odnosi się do tych samych okoliczności faktycznych i prawnych, natomiast traci ona moc wiążącą w przypadku zmiany np. okoliczności faktycznych, co miało miejsce w sprawie niniejszej (doszło do zakończenia budowy) Stanowisko to nie budzi wątpliwości w orzecznictwie NSA (np. wyrok z 27.06.1990 r. SA/Wr 137/90 – publ. O NSA 1990 nr 2 – 3, wyrok z 2.06.2000 r. I SA/Ka 2408/98). Należało zastosować przepis art. 105 § 1 kpa, co też uczynił organ architektoniczno – budowlany. W sytuacji, bowiem, gdy roboty budowlane zostały wykonane, wydanie pozwolenia na budowę staje się bezprzedmiotowe, albowiem takie pozwolenie może dotyczyć wyłącznie przyszłych zamierzeń inwestycyjnych. Jest to stanowisko utrwalone w orzecznictwie NSA m.in. w wyrokach z dnia 1.04.1999 r. (sygn. akt IV SA 640/97), z dnia 15.11.2000 r. (sygn. akt IV SA/1164/98), z dnia 6.10.1998 r. (sygn. akt IV SA 1750/96). Treść przepisów nie pozwala na inne rozwiązanie niż umorzenie postępowania na podstawie art. 105 § 1 kpa w związku z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7.07.1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016). Stąd też skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).