II SA/Bk 309/06
WyrokWSA w Białymstoku2006-08-29
Skład orzekający: Elżbieta Trykoszko, Małgorzata Roleder, Anna Sobolewska-Nazarczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił uchylenia decyzji o ustaleniu warunków zabudowy, mimo zarzutów strony oparcia tej decyzji na fałszywych dowodach lub uzyskania jej w wyniku przestępstwa, a także czy upływ czasu uniemożliwia uchylenie tej decyzji?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy administracji prawidłowo oceniły materiał dowodowy i nie znalazły podstaw do wznowienia postępowania. Zarzuty dotyczące fałszywych dowodów lub popełnienia przestępstwa nie zostały udowodnione przez stronę skarżącą, a postępowania karne w tej sprawie zostały umorzone. Ponadto, nawet gdyby zarzuty były zasadne, upływ 10-letniego terminu od doręczenia pierwotnej decyzji uniemożliwił jej uchylenie w trybie wznowienia postępowania.Stan faktyczny
Strona skarżąca wniosła o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją o ustaleniu warunków zabudowy z 1995 roku, zarzucając oparcie jej na fałszywych dowodach (załącznik graficzny nr 1) i potencjalne uzyskanie jej w wyniku przestępstwa. Organy administracji odmówiły uchylenia decyzji, wskazując na brak dowodów potwierdzających zarzuty oraz upływ terminu do uchylenia decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie asesor WSA Małgorzata Roleder, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk (spr.), Protokolant Elżbieta Stasiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2006r. sprawy ze skargi M. R. i M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] marca 1995r. (znak: [...]) w sprawie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu inwestycji polegającej na realizacji budynków mieszkalnych z usługami w zabudowie szeregowej z funkcją usługową w segmentach skrajnych na działkach o nr ew. od nr [...] położonych miedzy ulicami G. i C. w B. oddala skargę
Wnioskiem z dnia [...] maja 2003 roku (k. 27 akt administracyjnych) M. B. J. występująca jako pełnomocnik córek M. i M. J., wniosła o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Prezydenta Miasta B. z dnia [...] marca 1995 roku nr [...], ustalającą – na skutek wniosku PPHU "P." w B. - warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na realizacji na działkach nr geod. [...] budynków mieszkalnych w zabudowie szeregowej z funkcją usługową w skrajnych segmentach, między ulicami G. i C. w B.
W uzasadnieniu podała, iż załącznik Nr 1 do wskazanej decyzji został
sporządzony niezgodnie z prawdą i stanem faktycznym, przez co świadomie i celowo wprowadzono zainteresowanych w błąd.
W rozpoznawanej sprawie, w latach 2003 – 2005 organy administracyjne I i II instancji wydały szereg decyzji w przedmiocie wznowienia postępowania.
Ostatecznie postanowieniem z dnia [...] marca 2005 roku nr
[...] (k.79 akt adm.) Prezydent Miasta B. wznowił postępowanie w sprawie zakończonej własną decyzją znak [...] z dnia [...] marca 1995 roku ustalającą warunki zabudowy i zagospodarowania terenu, a następnie decyzją z dnia [...] maja 2005 roku odmówił uchylenia tego rozstrzygnięcia (k.88 akt adm.).
W uzasadnieniu decyzji przedstawił szczegółowo dotychczasowy przebieg postępowania i wskazał, iż wezwał M. B. J. do złożenia wyjaśnień i zażądał dostarczenia, w terminie 14 dni, prawomocnego orzeczenia sądu lub stosownego dokumentu stwierdzającego, iż dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe, ewentualnie do wykazania, że popełnienia przestępstwa jest oczywiste a wydaniu orzeczenia sądu lub innego organu w tym przedmiocie stoi na przeszkodzie upływ czasu bądź inna przyczyna określona przepisami procedury karnej. Organ wskazał, iż w dniu [...] kwietnia 2005 roku, w odpowiedzi na wezwanie, pełnomocnik złożyła pisemne wyjaśnienie podtrzymując zarzuty zawarte we wniosku o wznowienie postępowania oraz późniejszych pismach z dnia [...] sierpnia 2003 roku i [...] listopada 2004 roku. Dołączyła również ksero aneksu z miejscowego szczegółowego planu zagospodarowania przestrzennego części osiedla "P." w B., zatwierdzonego uchwałą
Rady Miejskiej z 1992 roku, na podstawie którego wydano decyzję z dnia [...] 03.1995r.
Dalej organ wywodził, iż przesłanka wznowienia postępowania, na którą
powołano się we wniosku tj. istnienie związku przyczynowego między dowodami, które okazały się fałszywe a istotnymi dla sprawy okolicznościami faktycznymi, powinna
zostać wykazana, przy czym najlepszym dowodem na okoliczność fałszerstwa jest prawomocne orzeczenie sądu lub innego organu stwierdzające ten fakt. Nadto,
przestępstwo będące przesłanką wznowienia może przejawiać się nie tylko w
sfałszowaniu dokumentów, ale również innych dowodów (z uwagi na szerokie pojęcie dowodu w postępowaniu administracyjnym – art. 75 § 1 kpa). Wyjątki przewidziano w przepisach art. 145 § 2 i § 3 kpa, zgodnie z którymi wznowienie jest możliwe przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu, jeżeli jest ono oczywiste, a wznowienie jest
niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo
poważnej szkody dla interesu społecznego lub też gdy postępowanie przed sądem lub
innym organem nie może być w ogóle wszczęte na skutek upływu czasu lub z innych przyczyn określonych przepisami.
Organ podał, iż w postępowaniu nie wykazano którejkolwiek z opisanych powyżej okoliczności warunkujących uchylenie zakwestionowanej decyzji z dnia [...] marca 1995
roku. Nadto stwierdził, iż załączony przez inwestora do wniosku o wydanie decyzji
wyrys do celów budowlanych jest aktualną kopią mapy terenu przeznaczonego pod inwestycję, zawiera wszystkie numery działek objęte decyzją i został opracowany przez uprawnionego geodetę w 1993 roku, co jest uwidocznione na załączniku graficznym nr 1 stanowiącym integralną część decyzji.
Wywodził też, iż zarzuty wniosku zostały już rozpoznane negatywnie dla wnioskodawczyń w postępowaniu administracyjnym toczącym się w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [.] marca 1995 roku albowiem ostatecznie
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...] listopada 2000 roku w sprawie sygn.
akt SA/Bk 736/00 oddalił ich skargę na decyzję Samorządowego Kolegium
Odwoławczego w B., utrzymującą w mocy decyzję o warunkach zabudowy.
Marginalnie organ wskazał ponadto, iż wnioskodawczynie w dacie wydania
decyzji o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu nie były
właścicielkami działek o nr ewid. gr. [...]. Nadto teren objęty wnioskiem
inwestora jest uwidoczniony na stosownej mapie, a żaden przepis prawa nie wymagał dokonania konkretyzacji numerów geodezyjnych działek.
Pełnomocnik M. B. J. zaskarżyła powyższą decyzję w całości do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. Podtrzymała wszystkie zarzuty podnoszone na przestrzeni 24 miesięcy od chwili złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Wskazała, iż niekompletny, nieuporządkowany stan akt sprawy i znajdujące się w aktach rozbieżne wersje dokumentów stwarzają zagrożenie manipulacji i łamania prawa oraz utrudniają rzetelne rozpoznanie sprawy w oparciu o nowe, nie znane dotychczas organowi dowody. Przykładowo zwróciła uwagę na rozbieżność w treści pierwotnego wniosku o wydanie decyzji o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu z wnioskiem udostępnionym w dniu [...] maja 2005 roku i w konsekwencji - niezgodność z wydaną decyzją, na brak podpisów na
wniosku przez współwłaścicieli działek nr [...], na nieuregulowanie stanu
prawnego w/w działek i inne.
W odwołaniu podniosła również, iż ustalenia zakwestionowanej decyzji z [...]
marca 1995 roku rażąco naruszają przepisy § 3 pkt 4 Rozporządzenia Ministra
Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z 14 grudnia 1994 roku w sprawie warunków technicznych (Dz.U. z 1999r. Nr 15, poz. 140), które nie obowiązywało w dacie jej wydawania, zaś ustalona w decyzji linia zabudowy jest sprzeczna z miejscowym
planem zagospodarowania przestrzennego os. "P.". Nadto, zespół ośmiu szeregówek stanowi intensywną zabudowę wielorodzinną bardzo uciążliwą dla
otoczenia, zagraża bezpieczeństwu mienia i ludzi z uwagi na biegnący po granicy
działek gazociąg oraz wyklucza całkowicie zabudowę i zagospodarowanie małych i
wąskich działek wnioskodawczyń. Zarzuciła, iż projekt osiedla "G." opracowano we wrześniu 1994 roku tj. przed wydaniem decyzji o warunkach zabudowy, został
sporządzony na niewłaściwych mapach, nie zweryfikowanych przez geodetę, czym naruszono przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku o zagospodarowaniu
przestrzennym. Ponadto, zakres rzeczowy projektu Mini Osiedla "G." pozostaje w sprzeczności zarówno z ustaleniami decyzji z [...] marca 1995 roku, jak i decyzji
budowlanej z [...] kwietnia 1996 roku. Skutkuje to zmianą ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i całkowitą degradacją funkcji budowlanej działek skarżących. Wskazała, iż siostry J. stały się właścicielkami przyległych działek w momencie rozpoczęcia budowy w 1996 roku, a tym samym uzyskały przymiot strony postępowania.
Podsumowując opisane powyżej zarzuty podała, iż podział geodezyjny
przedstawiony w części graficznej decyzji jest nieważny, albowiem działki nie figurowały
w rejestrze geodezyjnym. Nadto, podział powinien być dokonany po uprawomocnieniu
się decyzji, a nie przed, a już z pewności nie mógł być przeprowadzony samowolnie
przez Z. O. – projektanta osiedla "G.", a jednocześnie wnioskodawcy i współwłaściciela działek o nr geod. [...]. Decyzja powinna być zgodna z aktualnym planem zagospodarowania przestrzennego, który przewiduje tylko budownictwo indywidualne i bliźniacze.
Do odwołania załączono plik dokumentów potwierdzających, w ocenie
odwołującej się, postawione zarzuty.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2005 roku znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy, uznając
ją za prawidłową.
Kolegium wskazało, iż organ I instancji przeprowadził wyczerpujące
postępowanie wyjaśniające dotyczące kwestii nieprawdziwości ustaleń faktycznych dokonanych w 1995 roku i domniemanych błędów w postępowaniu pracowników
Urzędu Miejskiego. Nie potwierdziło ono któregokolwiek ze stawianych zarzutów. W szczególności nie miało miejsca zdarzenie stanowiące podstawę wznowienia
postępowania z mocy art. 145 § 1 pkt 1 kpa tj. nie stwierdzono, aby dowody, na
podstawie których ustalono istotne okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Akta
sprawy nie zawierają żadnego dokumentu - wydanego przez sąd lub inny organ – potwierdzającego postawione zarzuty. Nie ma również żadnych dowodów na
okoliczność prowadzenia w tej sprawie postępowania karnego i to zarówno na etapie postępowania przygotowawczego, czy sądowego. Nie dopatrzono się, by istniała konieczność uchylenia zakwestionowanej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwa dla
życia lub zdrowia ludzkiego albo poważną szkodę dla interesu publicznego lub
oczywistość fałszerstwa (art. 145 § 2 kpa). Zestawienie dowodów zgromadzonych w
sprawie z zaistniałym stanem faktycznym nie pozwala na nie budzące wątpliwości
uznanie ich przeciwieństwa lub niezgodności. Brak zagrożenia dla wskazanych w w/w przepisie wartości wynika natomiast z faktu, iż inwestycja prowadzona jest już od kilku
lat i nie budzi zastrzeżeń służby nadzoru budowlanego.
Kolegium podniosło ponadto, iż skarżąca wzywana do przedstawienia
wiarygodnych dowodów świadczących o niezgodności z prawdą załącznika nr 1 do
decyzji z dnia [...] marca 1995 roku nie uczyniła tego powołując się na kwestie, które
zostały już prawomocnie i negatywnie dla niej rozstrzygnięte w postępowaniu o
stwierdzenie nieważności zakwestionowanej decyzji (wyrok NSA z 08.11.2000r. SA/Bk 736/00).
W tych okolicznościach organ II instancji przyjmując, iż podniesione zarzuty mają jedynie charakter domniemań opartych na poszlakach, wskazał skarżącej drogę postępowania karnego jako właściwego do zbadania kwestii podnoszonych nieprawidłowości.
Na marginesie jedynie podał, iż zgodnie z przepisem art. 145 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art.146 § 1 kpa uchylenie decyzji nie może nastąpić, jeżeli od dnia jej doręczenia
upłynęło 10 lat, co ma miejsce w sprawie, albowiem data doręczenia przypada na
marzec 1995 roku, a zaskarżona decyzja wznowieniowa wydana została w maju 2005
roku.
M. B. J. jako pełnomocnik M. R. z d. J. i M. J. wniosła do sądu administracyjnego skargę na decyzję z dnia [...] czerwca 2005 roku
Wskazanej decyzji oraz poprzedzającym ją decyzjom Prezydenta Miasta B. zarzuciła rażące naruszenie prawa, a w szczególności:
1. art. 7 i art. 8 kpa oraz art. 28 i art. 107 § 1 kpa w odniesieniu do decyzji z dnia [...] marca 1995 roku.
2. art. 41 ust. 2 pkt 1 i art. 42 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 89, poz. 415 ze zm.) w odniesieniu
do decyzji z dnia [...] marca 1995 roku.
3. ustaleń zawartych w aneksie do tekstu miejscowego planu szczegółowego zagospodarowania przestrzennego części osiedla "P." w B. z dnia 6 lipca 1992 roku ogłoszonym w Dzienniku Urzędowym Województwa B. Nr 19, poz. 120 z dnia 31 lipca 1992 roku w odniesieniu do decyzji z dnia [...] marca 1995 roku.
W uzasadnieniu przytoczyła treść przepisów art. 7 i art. 8 kpa wskazując, iż zakwestionowana decyzja jest nieprawidłowa zarówno w aspekcie jej konstrukcji
prawnej, jak i zawartości merytorycznej, gdyż:
1. wydana została z wniosku Przedsiębiorstwa Produkcyjno – Usługowo –
Handlowego s.c. P. – B., zaś doręczono ją osobom fizycznym; nie otrzymał jej zatem ani wnioskodawca, ani osoby władające nieruchomościami położonymi w bezpośrednim sąsiedztwie planowanej inwestycji, które winny być stronami postępowania administracyjnego – stanowi to naruszenie prawa
skutkujące zastosowaniem w postępowaniu odwoławczym przepisów art. 156 § 1
pkt 4 kpa oraz art.145 § 1 pkt 4 kpa,
2. zgodnie z art. 42 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. o zagospodarowaniu
przestrzennym – decyzja o warunkach zabudowy określa m.in. warunki
wynikające z ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeśli dla danego obszaru został on uchwalony oraz linie rozgraniczające teren
inwestycji wyznaczone na mapie w stosownej skali, tymczasem:
– organ, wydając decyzję z dnia [...] marca 1995r roku odstąpił od wymogu przedłożenia wymaganej mapy w stosownej skali, która powinna być obowiązkowym załącznikiem do wniosku o ustalenie warunków zabudowy stosownie do treści art. 41 ust. 2 pkt 1 powoływanej ustawy z 7 lipca 1994
roku; skarżąca przytoczyła treść przepisów art. 2 pkt 7 i pkt 8 ustawy z dnia
17 maja 1989r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2000r. Nr 100,
poz. 1086 ze zm.), w których zdefiniowano pojęcie mapy ewidencyjnej i zasadniczej i wskazała, że załącznik graficzny Nr 1 do zakwestionowanej
decyzji nie spełnia w/w wymogów, a stanowi jedynie wyrys do celów
budowlanych pozbawiony podstawowych elementów mapy zasadniczej, zawierający dodatkowo elementy zagospodarowania terenu wymagane dla projektu budowlanego – co stanowi oczywiste naruszenie obowiązującej
regulacji ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, a dodatkowo powoduje komplikacje w zakresie czytelności dokumentu graficznego;
– wskazane w decyzji oznaczenie terenu inwestycji 36M oznacza zabudowę mieszkaniową jednorodzinną, brak jest natomiast sprecyzowania wymagań dotyczących dopuszczalnego charakteru usług poza ogólnym określeniem, iż obiekty usługowe nie powinny kolidować z istniejącą funkcją mieszkaniową;
– brak było podstaw do wyznaczenia linii zabudowy od strony działek o nr
geod. [...], z uwagi na istniejącą prostopadłą linię zabudowy;
3. wniosek o ustalenie warunków zabudowy z dnia [...] lutego 1995 roku został potraktowany rozszerzająco, albowiem zawierał żądanie "budowy budynków mieszkalnych w zabudowie szeregowej z funkcją usługową w segmentach skrajnych", zaś decyzja dotyczy realizacji "budynków mieszkalnych z usługami w zabudowie szeregowej".
Na tej podstawie wniosła o unieważnienie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] marca 2005 roku i poprzedzających jej wydanie decyzji Prezydenta Miasta B. na zasadzie art. 156 § 1 pkt 2 kpa.
Samorządowe Kolegium Odwoławczego w B. w odpowiedzi na skargę wniosło o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej.
Ponadto Kolegium podtrzymało argumenty przytoczone w uzasadnieniu
zaskarżonej decyzji po raz kolejny podkreślając, iż w aktach sprawy nie ma dowodów
na podnoszoną przez skarżącą wadliwość postępowania zakończonego decyzją
Prezydenta Miasta B. z dnia [...] marca 1995 roku. Uzupełniająco podało, iż zgodzić się należy z jednym zarzutem skargi, dotyczącym naruszenia art. 107 § 3 kpa w zakresie, w jakim uzasadnienie decyzji nie zawiera konkretnego odniesienia się do poszczególnych zarzutów. Układ uzasadnienia został jednak przyjęty w takim właśnie kształcie z uwagi na obszerność, szczegółowość oraz "powtarzalność" podnoszonych uchybień. Wymagało to odniesienia się do nich w sposób kompleksowy i skrótowy.
W dniu [...] października 2005 roku M. B. J. złożyła pismo
stanowiące uzupełnienie skargi. Poza podtrzymaniem dotychczasowego stanowiska dodatkowo podała, iż zaskarżone decyzje nie odpowiadają wymogom art. 107 § 3 kpa
w zw. z art. 145 § 1 kpa albowiem w ich uzasadnieniu nie wskazano faktów, które
uznano za udowodnione oraz dowodów, z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej. Stan faktyczny sprawy, w oparciu o który wydano
w/w rozstrzygnięcia nie odzwierciedlał rzeczywistego obrazu sytuacji, co było
konsekwencją również i tego, że pominięto nowe okoliczności faktyczne podniesione w odwołaniu z dnia [...] maja 2005 roku oraz nie przeprowadzono dowodu z opinii biegłego przeciwko treści dokumentów i załącznika do decyzji z dnia [...] marca 1995 roku.
Ponadto, decyzja z dnia [...] maja 2005 roku została wydana z naruszeniem przepisów §
10 Rozporządzenia o warunkach technicznych ... oraz art. 35 pkt 1 lit. a ustawy Prawo budowlane, przepisów o właściwości, co stanowi przesłankę jej nieważności z mocy
prawa określoną w przepisie art. 156 § 1 pkt 1 i 7 kpa. Skarżąca podniosła również, iż
nie jest zasadne twierdzenie, iż prowadzona budowa nie stanowi zagrożenia dla życia i zdrowia okolicznych mieszkańców, albowiem służby nadzoru budowlanego "blokują" skutecznie jej kontrolę. Uzasadniając przesłankę wznowienia polegającą na zagrożeniu szkodą dla interesu społecznego powtórzyła argumentację znajdującą się w pismach dotychczasowych.
Kolejne obszerne uzupełnienie skargi zawierało pismo z dnia [...] sierpnia 2006r. (k.176-181) wniesione wraz ze skargą na nienależyte wykonywanie zadań przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. (k.182-185) i szeregiem
załączników.
WOJEWÓDZKI SĄD ADMINISTRACYJNY ZWAŻYŁ, CO NASTĘPUJE:
Skarga podlegała oddaleniu.
Stosownie do treści przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o
ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz przepisu art. 3
§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują
kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem i jest
to jedyne wiążące kryterium oceny działalności tych organów. Prawidłowość
rozstrzygnięć administracyjnych oznacza, iż oparte są one na właściwie
zinterpretowanym i zastosowanym prawie proceduralnym i materialnym.
Z uwagi na wielość i różnorodność podniesionych w skardze zarzutów niezbędne
jest ścisłe wskazanie, iż zaskarżona decyzja rozstrzyga w przedmiocie wniosku z dnia
[...] maja 2003 roku o wznowienie postępowania z powodu oparcia rozstrzygnięcia (tj.
decyzji z dnia [...] marca 1995 roku o ustaleniu warunków zabudowy i
zagospodarowania terenu) na dowodach, które okazały się fałszywe, a które stały się podstawą do ustalenia istotnych okoliczności faktycznych sprawy. Ważne jest zatem podkreślenie, iż przedmiot decyzji z dnia [...] czerwca 2005 roku wyznacza granice rozpoznania niniejszej skargi. Uszczegółowienie to jest konieczne, albowiem skarżąca podnosi zarzuty nie tylko wobec w/w decyzji, ale i wobec innych, zaskarżonych lub niezaskarżonych wcześniej do sądu administracyjnego rozstrzygnięć, czy innych
zaistniałych w toku postępowania i poza nim okoliczności faktycznych, których Sąd nie
mógł i nie objął swoją kognicją w sprawie niniejszej. Tym samym poza zakresem rozpoznania pozostały zarzuty naruszenia w postępowaniu w przedmiocie wznowienia postępowania przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994r. o zagospodarowaniu
przestrzennym (tekst jedn. Dz.U. z 1999r. Nr 15, poz. 139 ze zm.) i ustawy z dnia 17
maja 1989r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2000r. Nr 100, poz. 1086 ze
zm.), naruszenia przepisów Rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994r. w sprawie warunków technicznych, jakim
powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz.U. z 1999r. Nr 15, poz. 140),
zarzuty odnośnie naruszenia ustaleń miejscowego planu zagospodarowania
przestrzennego, nieprawidłowo ustalonej linii zabudowy i inne wykraczające poza zaskarżone rozstrzygnięcie. Znaczna część z nich była zresztą rozpoznawana we wszczętym z urzędu postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z
dnia [...] marca 1995 roku. Oceniono je wówczas jako pozbawione podstaw, czego
skutkiem była dwukrotna odmowa stwierdzenia nieważności (decyzje SKO w
B. z dnia [...] 04.2000 roku i [...] 05.2000 roku) oraz oddalający skargę na
ostatnią z decyzji wyrok NSA Ośrodka Zamiejscowego w B. z dnia [...]
11.2000 roku w sprawie sygn. akt SA/Bk 736/00 (k. 18 akt adm.).
Głównym zarzutem skargi, dającym się wyprowadzić z bardzo rozbudowanej i wielowątkowej jej treści jest twierdzenie, iż organy administracyjne powinny wydać postanowienie o wznowieniu postępowania albowiem decyzja z dnia [...] marca 1995 roku zapadła w stanie faktycznym ustalonym w oparciu o fałszywe dowody, czy też
została uzyskana w wyniku przestępstwa. W ocenie Sądu, materiał dowodowy
znajdujący się w aktach administracyjnych nie daje jakichkolwiek podstaw do takiego twierdzenia, zaś organy administracyjne odmawiając wznowienia oceniły go prawidłowo
i wzięły pod uwagę wszelkie okoliczności mogące mieć wpływ na rozstrzygnięcie – art.
7 kpa w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 kpa. Zdaniem Sądu, nie doszło również do naruszenia przepisu art. 8 kpa, w którym ustanowiono zasadę pogłębiania zaufania obywateli do państwa realizowaną prawidłowym prowadzeniem postępowania.
Stosownie do treści przepisu art. 145 § 1 pkt 1 i 2 kpa w sprawie zakończonej
decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na podstawie których
ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Z cytowanej regulacji wynika, iż wznowienie postępowania na tej podstawie ograniczone jest
łącznym wystąpieniem kilku warunków tj. decyzja kończąca postępowanie powinna być ostateczna, w postępowaniu dowodowym prowadzonym w danej sprawie
administracyjnej miało miejsce wystąpienie fałszywego dowodu, sfałszowanie dowodu
musi być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu (warunek
ten wyprowadza się z art. 145 § 2 kpa), fałszywy dowód był podstawą ustalenia
okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy.
Przeprowadzone przez organy administracyjne postępowanie potwierdziło
spełnienie jedynie okoliczności wymienionej powyżej w pkt 1. Słusznie też organ II
instancji zwrócił uwagę, iż występujące w kodeksie postępowania administracyjnego szerokie rozumienie pojęcia dowodu ułatwiało skarżącej możliwość wykazania, iż okoliczności faktyczne sprawy ustalono w oparciu o dowody fałszywe, przy czym nie
musiały być to tylko dowody z dokumentów, ale również i inne (np. zeznania świadków, opinię biegłych).
Ze skargi (aczkolwiek jej rozbudowana i wielowątkowa treść znacznie utrudniała odnalezienie głównej myśli przyświecającej skarżącej) wynika, iż fałszywym dowodem
miał być dokument w postaci załącznika Nr 1 "Wyrys do celów budowlanych" do
wniosku o wydanie decyzji o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. Fałszerstwo tego dokumentu miało polegać na poświadczeniu nieprawdziwego podziału działek o nr geod. [...] zlokalizowanych przy ul. G. Nr [...]. Podział działek i opierający się na nim załącznik Nr 1 miały być niezgodnie z prawdą, prawem miejscowym, rejestrem geodezyjnym "przez co poświadczono nieprawdę" (zarzut ten
można było wyinterpretować m.in. dzięki porównawczej analizie następujących pism: wniosku o wznowienie k.20 akt adm., uzupełnienia wniosku o wznowienie postępowania
k. 37 akt adm., odwołania od decyzji I instancji, skargi, pisma uzupełniającego skargę
k.177). Nadto zarzucono wiele nieprawidłowości w sporządzeniu i przygotowaniu dokumentacji będącej podstawą decyzji z dnia [...] marca 1995 roku.
Wobec faktu, iż skarżąca w pismach zawierających wskazane wyżej zarzuty nie podaje jakichkolwiek dowodów świadczących o dokonanym fałszerstwie, organ
prawidłowo wezwał ją do udowodnienia stawianych tez. Co prawda zgodnie z
przepisem art. 77 §1 KPA organ administracji jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a więc samodzielnie podjąć starania o wszechstronne wyjaśnienie stanu faktycznego, to jednak nie oznacza to, iż od
wskazania dowodów na poparcie swoich twierdzeń zwolniona jest sama strona (wyrok
NSA w Warszawie z dnia 04 lipca 2001 roku w sprawie sygn. akt I SA 301/00, Lex nr
53964). Tym bardziej gdy – jak słusznie zwrócił uwagę organ – w aktach sprawy brak jakichkolwiek wiarygodnych informacji mogących potwierdzać postawione zarzuty. Prawidłowe było zatem wezwanie skarżącej do przedstawienia stosownych dowodów, którymi powinny być prawomocne orzeczenie sądu lub innego organu stwierdzające popełnienie przestępstwa (stosownie do treści art. 146 § 2 KPA). M. B. J. takich dowodów nie przedstawiła i brak jest w aktach administracyjnych jakichkolwiek informacji, że zapadły rozstrzygnięcia potwierdzające okoliczność ewentualnego fałszerstwa lub chociaż, że wniesiono do sądu akt oskarżenia. W aktach sądowych znajdują się natomiast dokumenty, z których wynika, iż złożone przez skarżącą do Prokuratury Okręgowej i Rejonowej w B. zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa fałszerstwa nie przyniosły żadnego skutku. Postępowanie przygotowawcze w sprawie umorzono wobec braku danych dostatecznie
uzasadniających popełnienie przestępstwa z art. 270 § 1 kk i art. 271 § 1 kk, zaś
zażalenie na to postanowienie Sąd Rejonowy w B. postanowieniem z dnia [...] lutego 2004 roku pozostawił bez rozpoznania jako wniesione przez osobę
nieuprawnioną (k. 203-219).
Tożsame argumenty z powołanymi powyżej odnoszą się również do zaistnienia
w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu przesłanki wznowienia z art. 145 § 1 pkt 2 kpa tj. wydania
decyzji w wyniku przestępstwa. Co prawda skarżąca nie podnosiła tego wprost, jednak uzasadnienie postawionych zarzutów wskazuje, iż w/w przesłanka również leżała u
podstaw wniosku o wznowienie. Podobnie jednak jak ewentualne fałszerstwo dowodów, również i okoliczność popełnienia przestępstwa nie znajduje jakiegokolwiek
potwierdzenia w aktach sprawy. W tej sytuacji bezprzedmiotowe było badanie, czy wznowienie postępowania może nastąpić w sytuacji opisanej w art. 145 § 3 kpa,
zgodnie z którym z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 i 2 tego przepisu można wznowić postępowanie także w przypadku, gdy postępowanie przed sądem lub innym organem
nie może być wszczęte na skutek upływu czasu lub z innych przyczyn określonych w przepisach prawa. Do zastosowania tej regulacji konieczne jest jednak ustalenie, że
czyn noszący znamiona przestępstwa miał miejsce, a jedynie pociągnięcie sprawcy do odpowiedzialności nie jest możliwe. Do powzięcia takiego ustalenia w sprawie niniejszej nie ma jednak żadnych podstaw.
Stosownie do treści art. 145 § 2 kpa z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 i 2 tego przepisu postępowanie może być wznowione również przed stwierdzeniem
sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego
organu, jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia
lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Orzecznictwo prezentuje zgodne stanowisko, iż w/w przesłanki powinny wystąpić łącznie (wyrok NSA
w Warszawie z 02.06.1999r. w sprawie sygn. akt I SA 989/99, Lex nr 48571). Przez oczywistość fałszu dowodu należy rozumieć przypadek, gdy proste zestawienie dowodu
ze stanem faktycznym wskazuje na jego fałszywość, gdy bez potrzeby prowadzenia ekspertyzy wynika z cech zewnętrznych dokumentu, że został podrobiony lub
przerobiony. Chodzi zatem o przypadki, gdy fałsz dowodu "rzuca się w oczy" bez konieczności prowadzenia postępowania dowodowego (vide B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Wydawnictwo C.H. BECK, Warszawa 1996r., s . 628).
Jak wynika z akt administracyjnych, postępowanie w kierunku sprawdzenia oczywistości popełnienia zarzucanego przez skarżącą przestępstwa i niezbędności wznowienia z uwagi na pozostałe wymienione w tym przepisie przesłanki zostało przeprowadzone. Trudno jednak, jak to czyni M. B. J., zarzucać
organowi, iż nie dopatrzył się powyższych okoliczności, skoro brak potwierdzających je wiarygodnych dowodów i brak, przy naocznej analizie załącznika Nr 1, narzucającego
się jednoznacznie przekonania o jego nieprawidłowości (podrobieniu czy przerobieniu).
Okoliczności mających stanowić zagrożenie dla określonych dóbr lub wywołać szkodę (art. 145 § 2 kpa) skarżąca upatrywała m.in. w blokowaniu kontroli
przedmiotowej budowy przez organy nadzoru budowlanego, w zmianie numeracji
działek nr [...] na 17 działek nie figurujących w rejestrze, w określeniu w decyzji, iż chodzi o zabudowę szeregową a nie bliźniaczą, w wybudowaniu gazociągu po granicy działek sąsiadujących z inwestycją, w bardzo złym stanie technicznym betonowej
ściany chroniącej gazociąg (k.17 i 18). Wobec jednak faktu, iż nie wykazano
oczywistości popełnienia przestępstwa, organ administracji nie miał obowiązku szczegółowego badania występowania zagrożenia niebezpieczeństwem czy szkodą.
Jak już bowiem wspomniano, przesłanka oczywistości przestępstwa oraz
niebezpieczeństwa (szkody) powinny wystąpić łącznie. Brak którejkolwiek z nich (w tym przypadku oczywistości przestępstwa) zwalnia od badania istnienia drugiej, a tym
samym od badania zasadności uchylenia decyzji we wznowionym postępowaniu w
oparciu o art.145 § 2 kpa.
Należy również zwrócić uwagę na trafne spostrzeżenie organu II instancji, iż na przeszkodzie wydania rozstrzygnięcia pozytywnego dla skarżącej stoi upływ czasu.
Zgodnie bowiem z przepisem art. 146 § 1 kpa uchylenie decyzji z przyczyn określonych
w art. 145 § 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w § 1 pkt 3-8, jeżeli od dnia
doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło 5 lat. Oznacza to, że o ile data wydania
decyzji o wznowieniu postępowania nie jest ograniczona czasowo, o tyle uchylenie kontrolowanego rozstrzygnięcia może nastąpić tylko przed upływem wskazanych
okresów.
Z oświadczenia znajdującego się na odwrotnej stronie decyzji z dnia [...] marca
1995 roku oraz z dołączonej do decyzji zwrotki wynika, iż strony postępowania w
osobach Z. O. i K. K. otrzymały w/w decyzję w dniach odpowiednio:
[...] marca 1995 roku i [...] marca 1995 roku. Początkiem biegu terminu z przepisu art.
146 § 1 kpa był zatem miesiąc marzec 1995 roku. W konsekwencji, wniosek o
wznowienie postępowania z przyczyn określonych w przepisie art. 145 § 1 pkt 1 i 2 kpa (oparcie decyzji na sfałszowanych dowodach, uzyskanie decyzji w wyniku
przestępstwa) mógł spowodować uchylenie decyzji tylko, gdyby rozstrzygniecie w tym przedmiocie zostało wydane do upływu 10 lat od jej doręczenia tj. do marca 2005 roku.
Tymczasem jak wynika z akt, starania o wzruszenie decyzji w nadzwyczajnym trybie wznowienia postępowania rozpoczęły się co prawda na początku roku 2000, jednak do marca 2005 roku postępowanie wznowieniowe nie zakończyło się. Nawet zatem gdyby potwierdziły się okoliczności podawane przez skarżącą, uchylenie decyzji z dnia 13
marca 1995 roku nie byłoby możliwe.
Nieco inaczej przedstawia się natomiast kwestia związana z podnoszoną
wielokrotnie przez M. B. J. okolicznością niedoręczenia zakwestionowanej decyzji stronom postępowania (art. 28 kpa), w tym jej matce R. T., co mogłoby stanowić podstawę do wznowienia postępowania określoną przepisem art. 145 § 1 pkt 4 kpa (niebranie przez stronę, bez jej winy, udziału w postępowaniu). Przyjęcie, iż bieg terminu umożliwiającego uchylenie decyzji z dnia [...] marca 1995 roku z tego powodu rozpoczął się w marcu 1995 roku oznacza, iż jego koniec przypadał na marzec 2000 roku. W okresie wskazanych pięciu lat nie został natomiast złożony wniosek o wznowienie postępowania ze przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Nadto, niebranie przez stronę, bez jej winy, udziału w postępowaniu administracyjnym mogło w zasadzie dotyczyć tylko R. T. albowiem tylko
ona w trakcie tego postępowania była właścicielką działek o nr geod. [...],
które dopiero w dniu [...] września 1995 roku darowała wnuczkom M. i
M. J., córkom M. B. J. (akty notarialne: Repertorium A Nr [...] Nr kol. [...] i Repertorium A Nr [...] Nr kol. [...]).
Podnieść nadto należy, iż kwestia niezawinionego braku udziału obecnych
właścicieli działek o nr geod. [...] w postępowaniu prowadzącym do wydania decyzji z [...] marca 1995 roku była już przedmiotem badania na skutek wniosku o wznowienie z dnia [...] 08.2002r. (k.20 akt adm.). Ostatecznie w przedmiocie tego
wniosku zapadły następujące rozstrzygnięcia: decyzją z dnia [...] października 2002 roku odmówiono wznowienia z uwagi na niedochowanie przez strony miesięcznego terminu
na złożenie podania, o którym mowa w przepisie art. 148 kpa, postanowieniem z dnia
[...] grudnia 2002 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. odmówiło przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie, zaś decyzją z dnia [...]
stycznia 2003 roku utrzymano decyzję z dnia [...] października 2002r. w mocy (k.24, 25
akt adm.)
Nie znajduje uzasadnienia zarzut skarżącej dotyczący nieprawidłowości
sporządzenia uzasadnienia zaskarżonej decyzji z dnia [...] czerwca 2005 roku (art. 107 §
2 kpa). Nie jest prawdą, iż nie zawiera ono omówienia stanu faktycznego i prawnego
sprawy. W ocenie Sądu, konstrukcja uzasadnienia, jej zawartość merytoryczna oraz
obszerność pozwoliły na zapoznanie się z tokiem rozumowania organu i przesłankami, którymi kierował się przy wydawaniu decyzji. Tym samym możliwe było dokonanie wszechstronnej kontroli legalności zaskarżonej decyzji. Oczywiste jest przy tym, iż
organ skoncentrował swoją argumentację na kwestiach najistotniejszych dla
rozstrzygnięcia. Rozbudowana zawartość odwołania, a następnie skargi, liczne pisma uzupełniające, wprowadzające coraz to nowe wątki spowodowały, że tak organ, jak i
Sąd, chcąc zachować przejrzystość własnej argumentacji, musiały skupić uwagę
jedynie dla kwestiach zupełnie zasadniczych dla rozstrzygnięcia. Tym bardziej, że wiele okoliczności było już przedmiotem badania w innych postępowaniach.
Marginalnie jedynie można wspomnieć, iż skarżąca żądając w skardze
unieważnienia decyzji na zasadzie art. 156 § 1 pkt 2 kpa, myli dwa nadzwyczajne tryby wzruszenia ostatecznych decyzji administracyjnych oraz kompetencje sądu administracyjnego i organu administracji. Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w postępowaniu w przedmiocie wznowienia postępowania w oparciu o przepis art. 145
KPA. Organ nie mógł w nim stwierdzić nieważności decyzji, a jedynie ją uchylić lub
odmówić jej uchylenia. Również Sąd rozpoznający sprawę nie mógł stwierdzić jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa albowiem w postępowaniu sądowym
jedynie w ograniczonym zakresie stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Stwierdzenie nieważności decyzji mogło nastąpić jedynie na mocy
art. 145 § 1 pkt 2 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnym, jednak
przesłanki do takiego rozstrzygnięcia nie zaistniały.
Mając na uwadze powyższe orzeczono o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami
administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło