II SA/Bk 311/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Stanisław Prutis (spr.), Sędziowie asesor WSA Małgorzata Roleder, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. z dnia [...] stycznia 2004 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie zmian w operacie ewidencji gruntów - oddala skargę.- Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2004r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w B. uchylił w całości decyzję Starosty S. z dnia [...] października 2003r. nr [...] na podstawie której odmówiono wprowadzenia zmiany dotyczącej wkreślenia na mapie ewidencyjnej operatu ewidencji gruntów i budynków m. S. granic działki [...], położonej w S. ul. B. , będącej współwłasnością: w ¼ S. i D. G., w ¼ spadkobierców W. T., tj. H. M., W. T., G. S. T. w ¼ M. D. oraz w ¼ H. P., zgodnie z podziałem przeprowadzonym w 1965r. oraz wprowadzono zmiany w części kartograficznej i opisowej operatu ewidencji gruntów i budynków m. S., poz. rej. 2870, polegającej na wydzieleniu w miejsce dotychczasowej działki nr [...] o pow. 0.0058 ha, zapisanej na D. i S. G., działek nr [...] o pow. 0,0018 ha i nr [...] o pow. 0,0040 ha zapisanych także na D. i S. G. i orzekł o wkreśleniu na mapie ewidencyjnej operatu ewidencji gruntów i budynków m. S. granicy działki nr [...] położonej między ulicami B. i M., zgodnie z podziałem działki nr [...] zatwierdzonym decyzją z dnia [...] września 1965r. nr [...]Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium PRN w S. w części stanowiącej granicę z działką nr [...], pomiędzy punktami granicznymi 130704-130705, oznaczoną zgodnie z dokumentacją podziałową zarejestrowaną w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w S. w dniu [...] grudnia 2003r., pod nr 1672.273-172/2003 (znajdującej się obecnie pod klatką schodową), odmówił wkreślenia granicy działki [...] zgodnie z w/w podziałem w części stanowiącej granicę z działką nr [...], pomiędzy punkami granicznymi 130702 -130703 oznaczoną zgodnie z dokumentacją podziałową zarejestrowaną w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w S. w dniu [...] grudnia 2003r. pod numerem 1672.273.153.03 (znajdującej się obecnie pod śmietnikiem oraz WC) oraz wprowadził zmianę w części opisowej operatu ewidencji gruntów i budynków miasta S., polegającej na zmianie powierzchni dotychczasowej działki nr [...] położonej w S. pomiędzy ul. B. i M. będącej współwłasnością w 4/16 D. i S. G., w 2/16 H. M., w 1/16 W. T., w 1/16 G. S. T., w 4/16 M. D. i w 4/16 H. P. z pow. 0.0102 ha na pow. 0.0085 ha. U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia: Z wnioskiem o wkreślenie w operacie ewidencji gruntów m. S. granic działki nr [...] o pow. 0.0102 ha, położonej przy ul. B. 21/2 zgodnie z dokumentami z podziału działki nr [...] o pow. 0.0402 ha wykonanym w 1965r. wystąpił M. D. We wniosku podniósł, że na mapie jest błędnie wykazany przebieg linii granicznych przedmiotowej nieruchomości stanowiącej wspólną drogę dojazdową, do której winien być włączony grunt pod klatką schodową i pod budynkiem wspólnie użytkowanym - jako śmietnik i WC. Organ I instancji, rozpatrując po raz kolejny sprawę, decyzją z dnia [...] października 2003r. nr [...] wprowadził zmianę w części kartograficznej i opisowej operatu ewidencji gruntów i budynków m. S.w poz. rej. 2870, polegającą na wydzieleniu w miejsce dotychczasowej działki [...] o pow. 0.0058 ha, zapisanej na D. i S. G. działek nr [...] o pow. 0.0018 ha i [...] o pow. 0.0040 ha zapisanych także na D. i S. G. oraz odmówił wprowadzenia zmiany dotyczącej wkreślenia na mapie ewidencyjnej operatu ewidencji gruntów budynków granic działki nr [...] położonej w S. ul. B. i M. zgodnie z podziałem przeprowadzonym w 1965r. Od powyższej decyzji odwołanie złożył M. D. i wniósł o jej uchylenie jednocześnie zarzucając iż kwestionowaną decyzją rozstrzygnięto zmiany dotyczące innej działki niż wymieniona we wniosku oraz brak decyzji z 1978r. dotyczącej wprowadzenia zmiany spowodowanej odnowieniem ewidencji gruntów i budynków. Organ II instancji rozpatrując odwołanie, stwierdził co następuje: Podział dawnej działki nr [...] opracowany został na wniosek G. i A. Sz. w 1965 r. przez Powiatowe Biuro Geodezji i Urządzeń Terenów w S. Podział tej działki został zatwierdzony decyzją z dnia [...] września 1965r. nr [...] Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium PRN w S. Na skutek podziału powstały działki nr [...] o pow. 86 m 2 , nr [...] o pow. 103 m 2 , nr [...] o pow. 111 m 2 , nr [...] o pow. 45 m 2 , nr [...] o pow. 75 m 2. Działce o nr [...] przy podziale nadano kształt "krzyża". Odnogę między działkami nr [...] a [...] stanowiła klatka schodowa a drugą odnogę znajdującą się między działkami nr [...] a [...] przeznaczono pod WC i śmietnik. Z klauzuli znajdującej się na operacie wynika, że został on wpisany do Składnicy Geodezyjnej w dniu [...] września 1965r. pod nr [...]. Na podstawie tego podziału zostały zawarte także akty notarialne. Organ podniósł, że powyższa decyzja stanowi jedyny dokument skutkujący zmiany w operacie ewidencji gruntów w zakresie powierzchni i granic działki nr [...] - nowy nr [...]. W latach 1976-1978 Okręgowe Przedsiębiorstwo Geodezyjno – Kartograficzne w B. dokonało odnowienia operatu ewidencji gruntów, ograniczając pomiar stanu władania tylko do przypadków braku danych do jednoznacznego określenia granic działek. Na skutek odnowienia ewidencji gruntów zmieniono ich numerację, granice oraz powierzchnie. Działki otrzymały następujące numery: działka [...] – [...], działka [...] – [...] (z pow. 0.0103 ha na pow. 0.0102 ha), działka 76/3 -998, działka [...]-[...], działka [...] – [...]. Organ wskazał, że w trakcie powyższych prac popełniono szereg nieprawidłowości, polegających między innymi na błędnym wykazaniu w części kartograficznej granic działki nr [...] - obecny nr [...] w wyniku których doszło do sytuacji, że część działki [...] oraz [...] posiada podwójny tytuł prawny. Organ odwoławczy podał, że z dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy oraz z treści decyzji organu I instancji stan władania przedmiotowych działek przedstawia się w następujący sposób: 1.G. i A. Sz. aktem notarialnym z dnia [...] lutego 1966r. Rep. [...] sprzedali Powszechnej Spółdzielni Spożywców w S. działkę nr [...] o pow. 86 m 2, 2.M. Sz. aktem notarialnym z dnia [...] lutego 1973r. Rep. [...] sprzedała działkę nr [...] o pow. 75 m 2 W. T., która następnie działkę tę darowała aktem notarialnym z dnia [...] stycznia 1980r. Rep. [...] H. i K. T. w ½ części oraz Z. T. w ½ części (z udziałem w równych częściach w działce [...], oświadczając, że jest właścicielką udziału o pow. 1 ha 02 m 2 działki oznaczonej nr [...] na której znajduje się klatka schodowa, śmietnik oraz przejście). W. T. darowiznę w stosunku do H.i K. T. odwołała – (prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] grudnia 1981r.). Aktem notarialnym z dnia [...] lipca 1986r. Rep. [...] Z. T. dokonał z powrotem na W. T. darowizny swojej części w nieruchomości oznaczonej już jako działki nr [...] i [...], w wyniku czego jedynym właścicielem tych działek została W. T. Spadek po W. T. nabyli H. M. w ½ części oraz W. T. i G. S. T. po ¼ części – (postanowienie Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] sierpnia 2003r.), 3.G. i A. Sz. aktem notarialnym z dnia [...] listopada 1978r. Rep. [...] sprzedali B. i A. D. nieruchomość zabudowaną budynkiem gospodarczym, oznaczoną nr [...] o pow. 58 m 2, w granicach zgodnych z aktualną mapą ewidencji gruntów m. S., 4.B. i A. D. aktem notarialnym z dnia [...] marca 1989r. Rep. [...] sprzedali J. i J. Cz. udział w ¼ części nieruchomości niezabudowanej oznaczonej nr [...] o pow. 102 m 2 , 5.J. i J. Cz. aktem notarialnym z dnia [...] grudnia 1994r. Rep. [...] sprzedali D. i S. G. działkę nr [...] - dawny nr [...] o pow. 58 m 2 z udziałem obejmującym po ¼ części w działce nr [...], 6.B. i A. D. aktem notarialnym z dnia [...] października 1997r rep. [...] darowali M. D. i H. P. działkę nr [...] o pow. 110 m 2 oraz działkę nr [...] o pow. 102 m 2 wraz ze znajdująca się na niej klatką schodową i śmietnikiem. Organ odwoławczy podniósł, że ze zgromadzonej w przedmiotowej sprawie dokumentacji wynika, iż w zbiorach dokumentów oraz w księgach wieczystych założonych w dacie przed odnowieniem ewidencji gruntów w 1978r. znajdują się wyrysy zgodne z podziałem z 1965r. stanowiące załącznik do KW [...]. natomiast na wyrysach po 1978r. stanowiących załącznik do KW założonych po 1978r. KW [...] i KW [...] znajdują się wyrysy przedstawiające stan jaki uwidoczniony jest w obecnej ewidencji gruntów i budynków. Dlatego też należy stwierdzić, że w KW [...] dla fragmentu dawnej działki [...] znajdującej się pod klatką schodową znajduje się wyrys z błędnie wykazanymi granicami działki [...]. Organ II instancji wskazał, że z uzasadnienia organu I instancji wynika, że trudno jest określić dokładny moment w którym nastąpiła niezgodność i, że należy przyjąć iż nastąpiło to w okresie nowego pomiaru granic wykonanego w latach 1976 -1978. Przyczyną niezgodności był natomiast fakt przyjęcia przez wykonawcę prac odnowienia operatu ewidencji gruntów i budynków, granic z bezpośredniego pomiaru w terenie w obecności osób władających gruntami. Z uzasadnienia wynika także, że na przedmiotową nieruchomość granice wskazał A. Sz., nie przedkładając sporządzonego w 1965r. projektu podziału tej nieruchomości. Organ odwoławczy podniósł, że nie podziela w przedmiotowej kwestii stanowiska organu I instancji, gdyż w protokole wyników pomiaru stanu władania gruntami podpis A. Sz. znajduje się obok działki nr [...] o pow. 0,0100 ha co odpowiada dawnej działce nr [...]. Stwierdzenie, że A. Sz. nie przedłożył sporządzonego w 1965r. podziału nieruchomości nie zostało poparte żadnym dokumentem. Faktem nie budzącym wątpliwości jest przyjęcie operatu do składnicy geodezyjnej, o czym świadczy pieczęć o jego przyjęciu z dnia 13 września 1965r. Na podstawie tego podziału zostały zawarte akty notarialne. Mając na uwadze brak decyzji o wprowadzeniu zmiany po dokonanym odnowieniu operatu ewidencji gruntów organ odwoławczy uznał, że należy stwierdzić, iż zgodnie z obowiązującymi przepisami w zakresie ewidencji gruntów, decyzja Prezydium PRN w S. z dnia [...] września 1965r. zatwierdzająca projekt podziału stanowi jedyny dokument skutkujący zmiany w zakresie powierzchni i granic pierwotnej nieruchomości nr [...]. Dlatego też organ II instancji postanowił poprawić część kartograficzną operatu ewidencji gruntów i budynków zgodnie z podziałem z 1965r. jedynie co do części działki nr [...] znajdującej się pod klatką schodową, wykorzystując jednocześnie dokumentację związaną z rozliczeniem powierzchni. Organ podniósł, że wkreślenie granic działki nr [...] w całości, jak tego żąda M. D. nie jest możliwe do spełnienia, gdyż część przedmiotowej działki zabudowanej śmietnikiem posiada podwójny tytuł prawny. Sprawy sporne nie mogą być zaś rozstrzygane w postępowaniu administracyjnym, gdyż ewidencja gruntów i budynków jest tylko zbiorem informacji, pełni funkcję informacyjno- techniczne, nie rozstrzyga sporu o prawo do gruntu, ani też nie nadaje praw. Powyższą decyzję do sądu administracyjnego zaskarżył M. D. w części dotyczącej odmowy wkreślenia granicy działki nr [...] - stary nr [...] zgodnie z podziałem zatwierdzonym decyzją z dnia [...] września 1965r. W uzasadnieniu skargi podniósł, że skoro zmiana kształtu działki nr [...] (z krzyża na prostokąt) nastąpiła na skutek błędów organów administracji publicznej do spraw geodezji i kartografii to organy te powinny błędy te naprawić we własnym zakresie a nie "pozostawiać go z tym problemem" i pouczać o możliwości wystąpienia na drogę postępowania cywilnego. Nadto podniósł, że stwierdzenie przez organ II instancji rażącego naruszenia prawa przez organ niższej instancji (wprowadzenie zmian bez wymaganej podstawy prawnej) stanowi wypełnienie przesłanki z art. 156 §1 pkt 2 kpa i obliguje ten organ do wszczęcia z urzędu postępowania o stwierdzenie nieważności takiej decyzji. Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył co następuje: Zarzuty i argumenty skargi nie podważają legalności zaskarżonej decyzji, dlatego też skarga podlega oddaleniu. Ewidencja gruntów jest tylko specjalnie prowadzonym i wywierającym określone skutki prawne zbiorem informacji o gruntach. Powinna być ona utrzymywana w stałej aktualności nie tylko co do stanu faktycznego, ale i prawnego. Zmian w stanie prawnym zapisanym w ewidencji gruntów dokonuje się na podstawie prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów materialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, a także innych aktów normatywnych (wyrok z 15.10.1998 r. NSA w Warszawie, sygn. akt II SA 810/98, LEX nr 41304). Dotyczy to więc i zmiany przebiegu granicy działki, co wymaga przedstawienia odpowiedniej dokumentacji sporządzonej w odpowiednich postępowaniach rozgraniczeniowych, podziałowych, scaleniowych i wymiany. Sprostowanie błędów i omyłek w ewidencji, a więc wad nieistotnych, odbywa się w trybie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, a więc art. 113 § 1 K.p.a. Zmiana granic i powierzchni działki nie dotyczy jednak spraw nieistotnych i pod żadnym pozorem nie może być dokonywana w trybie art. 113 K.p.a. (wyrok z 13.05.1999 r. NSA, II SA 566/99, LEX nr 46217). W uzasadnieniu wyroku NSA stwierdził, iż zmiana granic i powierzchni działek dotyczy stanów własnościowych, a kwestie własnościowe rozstrzygane są przez sądy. Nie można więc dokonywać żadnych zmian własnościowych, a należą do nich zmiany granic i powierzchni działek poprzez samoistne zmiany w ewidencji gruntów, dokonywane przez organy ewidencji. W konsekwencji zmiana granic działki wymaga przeprowadzenia stosownego postępowania zakończonego orzeczeniem sądowym, które może być podstawą zmian w ewidencji. Odnosząc przedstawione wyżej reguły działania organów ewidencji do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż – wbrew stanowisku skarżącego – błędów popełnionych przez organy administracji publicznej do spraw geodezji i kartografii nie można pozostawić do naprawy przez te organy, które błędy te popełniły. Organy administracji publicznej do spraw geodezji nie są kompetentne do naprawy błędów, jeżeli naprawa tych błędów prowadzi do zmian własnościowych. W niniejszej sprawie na skutek nieprawidłowości popełnionych w trakcie prac geodezyjnych doszło do sytuacji, że część działki [...] oraz [...] posiada podwójny tytułu prawny, tzn. część powierzchni tych działek ujmowana jest w dwu odrębnych księgach wieczystych. Eliminacja tego błędu wymaga ingerencji w stosunki własnościowe, do czego nie są upoważnione organy administracji publicznej do spraw geodezji. Dlatego też zmiana powierzchni i granic działek wymaga przeprowadzenia odpowiedniego postępowania zakończonego orzeczeniem sądowym. Może to być postępowanie rozgraniczeniowe, które ma charakter postępowania administracyjno-sądowego; bądź też postępowanie sądowe w sprawie uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i orzekł, jak w sentencji, na postawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)