II SA/Bk 311/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska, sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 lipca 2018 r. sprawy ze skargi L. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji ustalającej prawo do zasiłku dla opiekuna oddala skargę. Zaskarżoną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] kwietnia 2018 r. Nr [...]utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] lutego 2018 r. Nr [...], zmieniającą własną decyzję z dnia [...] czerwca 2014 r. Nr [...] o ustaleniu prawa do zasiłku dla opiekuna, w części okresu na jaki został przyznany. U podstaw podjętego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia. Decyzją z dnia [...] lutego 2018 r., organ I instancji, działając na podstawie art. 163 k.p.a. w związku z art. 32 ustawy, zmienił z urzędu własną decyzję z dnia 27 czerwca 2014 r., przyznającą L. Z. (dalej powoływany jako: "skarżący") prawo do zasiłku dla opiekuna, w ten sposób, że odmówił prawa do tego świadczenia od [...] października 2017 r. do bezterminowo. Powodem takiego stanowiska było ustalenie, że ww. od dnia [...] października 2017 r. nabył w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych prawo do emerytury. Fakt ten potwierdza pismo Zakładu z dnia [...] lutego 2018 r. znak: [...]. Od powyższej decyzji L. Z. złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. podając, że ustalenie prawa do emerytury nastąpiło w dniu [...]stycznia 2018 r., co potwierdza kserokopia decyzji wydanej przez ZUS w N. Nadto wskazał, że pierwszą kwotę świadczenia otrzymał w 2018 r. naliczoną od [...] października 2017 r. Rozpoznając to odwołanie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wyjaśniło, że warunki nabywania oraz zasady ustalania i wypłacania zasiłków dla opiekuna zostały zawarte w przepisach ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekuna. Wskazana ustawa reguluje w sposób autonomiczny wiele kwestii dotyczących zasiłków dla opiekunów, nie jest to jednak regulacja kompletna. W myśl bowiem art. 10 ust. 1 ww. ustawy w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 1952 ze zm.), dotyczące świadczeń pielęgnacyjnych. Podstawą prawną orzekania w sprawie niniejszej jest art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty , renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno - rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego. Odwołujący posiadał prawo do zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką, a ostatnią wydaną w tej sprawie decyzją jest decyzja z dnia [...] czerwca 2014 r. Nr [...] przyznającą świadczenie na okres od [...] maja 2014 r. do bezterminowo. Z akt sprawy wynika, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznał odwołującemu prawo do emerytury od dnia [...] października 2017 r. (decyzja ZUS Oddział w N. z dnia [...] stycznia 2018 r.). Od tego dnia odwołującemu nie przysługuje zatem prawo do zasiłku dla opiekuna, co jednoznacznie wynika z przytoczonego wyżej art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy. Kolegium podkreśliło, że decyzję przyznającą prawo do emerytury, skarżący otrzymał wprawdzie w 2018 r., to jednakże prawo do tego świadczenia nabył od dnia [...] października 2017 r., także pierwszą kwotę świadczenia emerytalnego otrzymał dopiero po wydaniu decyzji w 2018 r., ale była ona naliczona od [...] października 2017 r. Przywołane i załączone przez odwołującego pismo z dnia [...] stycznia 2018 r. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w N. informuje jedynie odwołującego, że przyznano mu emeryturę od dnia [...] października 2017 r. Nadto w ocenie Kolegium należy zwrócić uwagę na treść decyzji i pozostałych pism, a nie na datę ich wydania, czy doręczenia. Data nabycia uprawnień do świadczenia emerytalnego w sprawie niniejszej nie budzi wątpliwości. A zatem, w związku z nabyciem prawa do emerytury organ wypłacający świadczenie opiekuńcze miał obowiązek dokonać zmiany decyzji przyznającej to świadczenie w części dotyczącej okresu na jaki je przyznano. Zgodnie bowiem z art. 32 ustawy, organ właściwy oraz wojewoda mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne (ust. 1). Stwierdzenie przez organ zaistnienia choćby jednej z nich stanowi podstawę wzruszenia decyzji ostatecznej. Stąd decyzja organu I instancji w okolicznościach niniejszej sprawy jest jak najbardziej słuszna. Nie godząc z powyższym stanowiskiem, skarżący wywiódł skargę do tutejszego Sądu, zwracając się o pomoc w sprawie pobierania zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad chora matką, za miesiące: październik – grudzień 2017 r., Skarżący podał, że w tym okresie był to jego jedyny dochód. Z tej kwoty musiał się utrzymywać do chwili otrzymania decyzji o przyznaniu emerytury, którą to decyzję wraz z legitymacją emeryta uzyskał w dniu [...] stycznia 2018 r. Rezygnację z pobierania zasiłku opiekuńczego zgłosił pismem z dnia [...] stycznia 2018 r. Podał, że w 2018 r. nie pobierał żadnych nienależnych świadczeń opiekuńczych. W tym stanie rzeczy skarżący wniósł o pomoc Sądu w rozpoznaniu jego sprawy – "oskarżania mnie o bezprawne pobieranie zasiłku". W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko w sprawie, wnosząc o jej oddalenie jako niezasadnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sprawa niniejsza dotyczy uprawnień do zasiłku dla opiekuna. Jak wynika z akt sprawy, skarżący posiadał prawo do zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką – E. Z., a ostatnią wydaną w tej sprawie decyzją jest decyzja z dnia [...] czerwca 2014 r., Nr [...] r., przyznająca świadczenie na okres od [...] maja 2014 r. do bezterminowo. Prezydent Miasta B., działając na podstawie art. 32 ust. 1 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1952 ze zm.) w związku z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r. poz. 567) oraz art. 163 Kodeksu postępowania administracyjnego, zmienił tę decyzję pozbawiając skarżącego prawa do zasiłku dla opiekuna począwszy od dnia 1 października 2017 r., tj. od daty nabycia przez skarżącego uprawnienia do świadczenia emerytalnego. Rozpoznając tę sprawę ponownie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy powyższe rozstrzygnięcie. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji - w oparciu o powołane wyżej przepisy i w granicach sprawy – Sąd w składzie obecnym - doszedł do przekonania, że organy obu instancji w sposób wyczerpujący i rzetelny zebrały materiał dowodowy, a następnie dokonały prawidłowej jego oceny pod względem zastosowania przepisów k.p.a. oraz przepisów prawa materialnego. Zgodnie z treścią art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, organ właściwy oraz wojewoda mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń. Przewidziany w przywołanym wyżej przepisie tryb zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej, warunkowany jest zatem zmianą sytuacji faktycznej lub prawnej. Omawiana instytucja w założeniu ma bowiem zastosowanie do sytuacji faktycznych, a mianowicie gdy w trakcie wypłaty świadczenia wystąpiła jedna z okoliczności, o których mowa w tym przepisie, czyli zmianie uległ "pierwotny stan sprawy", tj. stan z chwili ustalania prawa do świadczenia, powodujący konieczność zmiany lub uchylenia ostatecznej decyzji. Mając na uwadze powyższe, za prawidłowe uznać należy stanowisko, że w konkretnym przypadku zaistniała sytuacja, o której mowa wyżej. Trafnie bowiem oceniły organy, że w rozpatrywanej sprawie uległa zmianie sytuacja rodzinna skarżącego, a to w związku z uzyskaniem przez niego prawa do emerytury. Powyższa okoliczność bez wątpienia ma wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych. Jak stanowi bowiem art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury. Oznacza to, że osoba pobierająca emeryturę nie może pobierać zasiłku dla opiekuna. Tymczasem jak wynika z akt sprawy, skarżący z dniem [...] października 2017 r. nabył prawo do emerytury z ZUS. Powyższe znajduje potwierdzenie w decyzji ZUS w N. z dnia [...] stycznia 2018 r.nr [...], a także pismach ZUS z dnia [...] lutego 2018 r. i z dnia [...] stycznia 2018 r., z których jednoznacznie wynika, że skarżący ma przyznaną emeryturę od 1 października 2017 r. (k. 82 i 76 akt administracyjnych organu I instancji). A zatem, w związku z nabyciem prawa do emerytury, organ wypłacający świadczenie opiekuńcze miał obowiązek dokonać zmiany decyzji przyznającej to świadczenie w części dotyczącej okresu na jaki je przyznano, co też w niniejszej sprawie prawidłowo uczyniono. Dlatego też uznać należy, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Skarżący co do zasady nie kwestionuje powyższych ustaleń, w szczególności faktu uzyskania prawa do emerytury oraz konsekwencji tego zdarzenia w postaci zmiany decyzji pierwotnej o przyznaniu zasiłku dla opiekuna. Nie zgadza się natomiast z przyjętą przez organy datą nabycia emerytury, podkreślając że o jej przyznaniu dowiedział się dopiero z pisma ZUS w dniu [...] stycznia 2018 r. i już następnego dnia złożył pismo o rezygnacji z zasiłku. Z tych też powodów skarżący podnosi, że nie jest zasadnym obarczanie go zwrotem tego zasiłku za okres październik – grudzień 2017 r. Odnosząc się do powyższego przede wszystkim podkreślić należy, że o dacie nabycia prawa do emerytury decyduje treść decyzji ją przyznającej, nie zaś data jej wydania czy doręczenia skarżącemu. Data nabycia uprawnienia emerytalnego w niniejszej sprawie jest niewątpliwa i ustalona została na dzień 1 października 2017 r. zgodnie z treścią decyzji ZUS w N. z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...]. Powyższy fakt znajduje potwierdzenie zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym i jako taki nie budzi wątpliwości Sądu. Kwestia zaś ewentualnego zwrotu zasiłku pobranego przez skarżącego w okresie październik – grudzień 2017 r. nie jest przedmiotem niniejszego postępowania. Stanowi ona materię odrębnego postępowania, w którym to postępowaniu zastosowanie mają odmienne przepisy prawa. Z tego też względu obecnie podnoszone okoliczności odnoszące się do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku nie mogą być przedmiotem oceny dokonywanej przez organy, a także Sąd, nie mają bowiem one wpływu na poprawność rozstrzygnięcia o zmianie decyzji w przedmiocie zasiłku dla opiekuna. W niniejszej sprawy nie uchybiono również przepisom prawa procesowego. Wydanie kwestionowanej decyzji poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia. Ocena ta nie nosi cech dowolności (art. 80 kpa). Zgodnie zaś z art. 107 kpa, organ odwoławczy w sposób wyczerpujący uzasadnił podjęte rozstrzygnięcie, odwołując się do obowiązujących regulacji prawnych. Odniósł się również do argumentów odwołania, przy czym wyrażone w tym zakresie stanowisko, nie może być uznawane za nieprawidłowe z tego jedynie powodu, że pozostaje odmienne od oczekiwań strony skarżącej. W tym stanie rzeczy Sąd uznając skargę za nieuzasadnioną, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ((Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.