II SA/Bk 312/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska - Nazarczyk (spr.), po rozpoznaniu w dniu 4 czerwca 2008 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych wobec sprzeciwu S. F. Z. w B. na postanowienie referendarza sądowego z dnia 25 kwietnia 2008 r. oddalającego wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi S. F. Z. w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lutego 2007 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na przebudowie ulic p o s t a n a w i a przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. S. F. Z. w B. wniosło o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (k. 72). Zgodnie z wnioskiem stowarzyszenie działa na rzecz dobra publicznego, jest organizacją pożytku publicznego nienastawioną na osiąganie zysków. Celem działania Stowarzyszenia pozostaje: praca na rzecz ochrony środowiska, zdrowia, społeczeństwa; propagowanie zrównoważonego rozwoju, racjonalnego wykorzystania zasobów, świadomości konsumenta; wspieranie działań, postaw ekologicznych, pacyfistycznych, zrozumienia, poznania i zdobycia wiedzy o otoczeniu i świecie oraz wprowadzanie szczerych i uczciwych postaw życia zgodnie z głoszonymi przekonaniami. Stowarzyszenie od kilku lat wykazuje zadłużenie i stratę, nie posiada środków trwałych i majątku, za rok obrotowy 2006 uzyskało stratę w wysokości 1.085,71 zł, a za rok 2007 stratę w wysokości 10.000 zł. Dodatkowo Stowarzyszenie wskazało, iż w okresie od 01.01.2007 r. uzyskało wpływy w wysokości 880,50 zł, w tym 500 zł to darowizna od osoby prywatnej, a 330,50 zł to wpłaty z tytułu 1% dla organizacji pożytku publicznego. Ponadto wskazano, iż zgodnie z prawem i ze statutem wszystkie wpływy muszą być gromadzone na rachunku bankowym w celu ich ewidencji księgowej. W tym okresie wydatki (strata) Stowarzyszenia wyniosły około 10.000 zł – zostały one w całości przeznaczone na działalność statutową. Stowarzyszenie nie zatrudnia ani nie wynagradza żadnej osoby, członkowie Stowarzyszenia nie otrzymują żadnych świadczeń, wszystkie prace wykonywane są nieodpłatnie w ramach wolontariatu. Stowarzyszenie nie ponosi wydatków związanych z ubezpieczeniami społecznymi i zdrowotnymi, podatkami od osób fizycznych, obecnie także z powodu braku środków nie ponosi wydatków związanych z wynajęciem pomieszczenia, energią elektryczną i tym podobnych opłat eksploatacyjnych - korzysta z pomieszczeń użyczonych bezpłatnie do spotkań i przechowywania dokumentów, telefon Stowarzyszenia z powodu zaległości na kwotę ok. 300 zł został odłączony. Skarżące Stowarzyszenie podniosło także, że Komornik sądowy na wniosek wierzyciela złożył wniosek o zablokowanie rachunku Stowarzyszenia w celu egzekucji kwoty ok. 2.000 zł od utworzonego na bazie Stowarzyszenia - Komitetu Wyborczego S. F. Z. Stowarzyszenie od około trzech miesięcy nie posiada na rachunku bankowym środków finansowych, przejściowy fakt obecności 880 zł na koncie wynikał z opóźnienia rozliczenia zobowiązań i zadłużenia Stowarzyszenia. W konkluzji Stowarzyszenie podkreśliło, iż obecnie jest stroną około 130 postępowań – koszty samej korespondencji wynoszą około 2000 zł. Ponoszone opłaty powodują, iż strona skarżąca nie posiada środków na pokrycie kosztów sądowych w sprawie niniejszej. Poniesiona strata to nieopłacone faktury, na które chwilowo zostały zaciągnięte pożyczki od członków Stowarzyszenia. Narastające zadłużenie związane jest z kosztami prowadzonych działań statutowych, strona skarżąca nie ma możliwości pokrycia tego zadłużenia z uwagi na brak środków finansowych (k. 71). Pismem z dnia 20 marca 2008 r. tut. Sąd wezwał Stowarzyszenie do złożenia oświadczenia, w którym należało: wyszczególnić wydatki Stowarzyszenia za 2007 r., przy czym należało przedstawić dokumenty potwierdzające przeznaczenie i wysokość tych wydatków oraz przedstawić wydatki i dochody Stowarzyszenia w okresie styczeń – marzec 2008 r., należało przedstawić dokumenty potwierdzające wysokość osiągniętych we wskazanym okresie dochodów oraz przeznaczenie i wysokość wydatków. Dodatkowo strona skarżąca została zobligowana do nadesłania: bilansu za 2007 r., wyciągów z rachunku bankowego Stowarzyszenia za okres trzech ostatnich miesięcy oraz dokumentów potwierdzających fakt zaciągnięcia przez Stowarzyszenie pożyczek na sfinansowanie poniesionych wydatków np. oświadczeń pożyczkodawców (k. 93). Mimo upływu wyznaczonego siedmiodniowego terminu strona skarżąca nie ustosunkowała się do jego treści. Postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w osobie referendarza sądowego oddalił wniosek skarżącego Stowarzyszenia w całości. Sprzeciw od powyższego rozstrzygnięcia złożył wnioskodawca S. F. Z. w B. W uzasadnieniu wskazano, iż Stowarzyszenie jak organizacja pożytku publicznego powinna być całkowicie zwolniona od kosztów i opłat sądowych ze względu na aktualny brak środków pieniężnych i brak możliwości pokrycia takich kosztów. Brak całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych jest próbą utrudnienia Stowarzyszeniu realizacji zadań statutowych. Ponadto wskazano, iż Statut Stowarzyszenia jako organizacji pożytku publicznego wyklucza i uniemożliwia pokrycie kosztów sądowych, kar, grzywien i opłat. Zgodnie z dołączonym do akt sprawy sprawozdaniem finansowym Stowarzyszenie otrzymało w 2007 r. wpłaty o łącznej wysokości 10.864,40 zł. Koszty działalności Stowarzyszenia wyniosły 19957,16 zł, stąd też uzyskany wynik finansowy to strata w wysokości 9092,76 zł. W rezultacie doliczenia straty z ubiegłych lat tj. kwoty 1085,71 zł łączne koszty działalności strony skarżącej wynoszą 21042,87 zł, w konsekwencji wynik finansowy za 2007 r. to strata w wysokości 10178,47 zł. W skład kosztów realizacji działań statutowych S. F. Z. w B. wchodzą: zakup materiałów, usług i towarów (np. wydawnictw i prasy) – k. 103. Stowarzyszenie od około trzech miesięcy nie posiada na rachunku bankowym środków finansowych, przejściowy fakt obecności 10.880 zł na koncie wynikał z opóźnienia rozliczenia zobowiązań i zadłużenia Stowarzyszenia. Poniesiona strata to nieopłacone faktury, na które chwilowo zostały zaciągnięte pożyczki od członków Stowarzyszenia. Narastające zadłużenie związane jest z kosztami prowadzonych działań statutowych, strona skarżąca nie ma możliwości pokrycia tego zadłużenia z uwagi na brak środków finansowych. W konkluzji Stowarzyszenie podkreśliło, iż obecnie jest stroną około 130 postępowań - ponosi koszty korespondencji (około 2000 zł) i inne koszty związane z ich prowadzeniem (k. 101). Stowarzyszenie dodatkowo wywiodło, iż narastające zadłużenie spowodowało zajęcie przez komornika rachunku bankowego Stowarzyszenia (od dnia 14 lutego 2008 r.), w celu egzekucji kwoty 7200 zł (k. 104). Do akt sprawy S. F. Z. w B. dołączyło: zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego i zakazie wypłat (k. 104), wyciąg z rachunku bankowego z dnia 21 stycznia 2007 r. (k. 104) oraz sprawozdanie finansowe z działalności za 2007 r. (k. 103). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Sprzeciw został wniesiony skutecznie, co powoduje utratę mocy postanowienia z dnia 10 września 2007 r. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z treścią art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego następuje - gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, że skarżące Stowarzyszenie jest organizacją pożytku publicznego, którego podstawowym celem jest praca na rzecz ochrony środowiska, zdrowia i społeczeństwa. Wszystkie pozyskane środki finansowe przekazuje na działalność statutową i nie prowadzi działalności gospodarczej. Jednocześnie z nadesłanych dokumentów wynika, iż S. F. Z. w B. znajduje się w sytuacji finansowej uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W złożonych oświadczeniach strona skarżąca wykazała bowiem, iż znajduje się w trudnej sytuacji, uniemożliwiającej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania w sprawie niniejszej. Przede wszystkim Stowarzyszenie przedkładając zawiadomienie z dnia 10 kwietnia 2008 r. o zajęciu posiadanego rachunku bankowego na łączną kwotę 8092,35 zł (w tym: należność główna – 7200 zł; koszty zastępstwa procesowego w egzekucji – 300 zł; oplata egzekucyjna – 576 zł; wydatki gotówkowe – 16,35 zł) i zakazie wypłat wystawione przez komornika sądowego w oparciu o wyrok Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] lutego 2008 r. sygn. akt [...] (klauzula wykonalności z dnia [...] marca 2008 r.) udowodniło, iż nie może swobodnie dysponować zgromadzonymi na nim środkami pieniężnymi. Dodatkowo strona skarżąca wykazała, od około trzech miesięcy nie posiada na rachunku bankowym środków finansowych, według sporządzonego sprawozdania finansowego w roku 2007 poniosła stratę w wysokości 10178,47zł. Podkreślenia wymaga również, iż zgodnie z przedłożonym statutem celem Stowarzyszenia jest działanie na rzecz dobra publicznego w celu nadzoru nad przestrzeganiem przepisów ochrony środowiska, nie osiąganie zysku, a wpłaty dokonywane przez osoby fizyczne i prawne, stanowiące dochód Stowarzyszenia mają charakter dobrowolny i wpływają nieregularnie. Przedstawione okoliczności wskazują, że sytuacja materialna S. F. Z. w B. nie pozwala na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego w niniejszej sprawie. W związku z tym, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 2 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.