II SA/Bk 313/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2010r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J. M. na postanowienie referendarza sądowego z dnia 25 października 2010 r. w sprawie ze skargi J. M. na postanowienie P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] marca 2010r. nr [...] w przedmiocie opłaty legalizacyjnej p o s t a n a w i a : odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych We wniosku z dnia 3 września 2010r. J. M. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz ze współmałżonką B. M. oraz dziećmi: S. M. (20 lat), R. M. (18 lat), D. M. (17 lat), M. M. (16 lat), K. M. (15 lat), M. M. (13 lat) i W. M. (9 lat). Źródło miesięcznego dochodu rodziny stanowi kwota 2.211,68 zł uzyskiwana z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego (hodowla bydła mlecznego) oraz zasiłek rodzinny w wysokości 1.051 zł. Wnioskodawca oświadczył jednocześnie, że spłaca: kredyt "Młody rolnik" zaciągnięty na sumę 94.550 zł, rata kwartalna wynosi 3.050 zł (co stanowi w przeliczeniu na poszczególne miesiące 1.016,66 zł); kredyt "Młody rolnik" na kwotę 110.450 zł rata kwartalna wynosi 2.350 zł (co stanowi w przeliczeniu na poszczególne miesiące 783,33 zł) oraz kredyt gotówkowy w wysokości 7.370 zł rata miesięczna – 670 zł. W skład majątku skarżącego wchodzi: dom o powierzchni 120 m², nieruchomość rolna o powierzchni 30,4557 ha, obory o powierzchni 300 m², 240 m² i 150 m², spichlerz o powierzchni 105 m², ciągniki rolnicze MTZ rok prod. 1982 i Fendt rok prod. 1980 oraz samochód osobowy marki VW Passat rok prod. 1993. Końcowo oświadczył, że nie posiada żadnych oszczędności, ani wartościowych przedmiotów. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego o sprecyzowanie sytuacji majątkowej skarżący oświadczył, że hoduje bydło mleczne – 82 sztuki (na dzień 14 października 2010 r.) oraz prowadzi uprawę użytków zielonych i kukurydzy. Dochód osiągany z tytułu prowadzonej produkcji rolnej wynosił: w lipcu br. - 25.307,02 zł, w sierpniu br. - 21.405, 30 zł, we wrześniu br. – 35.099,64 zł. Miesięczne wydatki związane z bieżącym utrzymaniem rodziny to: energia elektryczna – 721,64 zł; gaz (butla) – 90 zł; 3 bilety miesięczne – 509,49 zł; utrzymanie córki S. M. studiującej w O. (stancja, wyżywienie, książki) – 2.000 zł; żywność – 3.000 zł; leczenie – 500 zł; koszty eksploatacji posiadanych pojazdów – 2.000 zł; odzież – 1.000 zł; środki czystości – 500 zł. Wydatki miesięczne związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego to: zakup paszy – 4.100 zł; usługi weterynaryjne – 500 zł; zakup paliwa i olejów – 5.000 zł; środki czystości – 1.000 zł. W marcu 2009 r. skarżący otrzymał dopłaty z Unii Europejskiej w wysokości 29.373,27 zł. Wnioskodawca ma ulgę inwestycyjną w opłacaniu podatku rolnego (od 2001 r. na okres 15 lat). Do akt sprawy skarżący dołączył: faktury dokumentujące dochód osiągnięty z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego w okresie lipiec – październik 2010 r., sprzedaż mleka i bydła, wyciąg z kartoteki świadczeń rodzinnych i zaliczek alimentacyjnych poświadczający wysokość zasiłku rodzinnego za okres lipiec – październik 2010 r. oraz zaświadczenie Banku Spółdzielczego w R. T. o wysokości zaciągniętych kredytów. Postanowieniem z dnia 25 października 2010r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia referendarz przedstawił ogólne zasady pomocy finansowej państwa dla zapewnienia dostępu obywateli do sądu oraz wskazał regulacje obowiązujące w tym przedmiocie w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W szczególności wskazał, że ciężar dowodu okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Za negatywną przesłankę przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych uznał zaś fakt osiągania przez skarżącego wysokiego dochodu miesięcznego, wystarczającego zarówno na pokrycie kosztów utrzymania rodziny, prowadzenia gospodarstwa rolnego jak również i kosztów sądowych na obecnym etapie postępowania. Od powyższego postanowienia pełnomocnik J. M. wniósł sprzeciw wskazując, że referendarz sądowy dokonując zestawienia dochodów skarżącego z wydatkami za okres lipiec – wrzesień 2010r. nie wziął pod uwagę miesięcznych wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem rodziny skarżącego, które to wydatki mieszczą się we wskazanej przez referendarza kwocie – 5.121,30 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Na wstępie należy zaznaczyć, iż sprzeciw został wniesiony skutecznie, co powoduje utratę mocy postanowienia z dnia 25 października 2010r., a wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy podlega ponownemu rozpatrzeniu. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi: dalej powoływanej: p.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. W postępowaniu sądowym, co do zasady, strona zobowiązana jest do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi natomiast instytucję wyjątkową i z tego powodu, nie można z niej czynić powszechnie stosowanego środka pomocy. Z uwagi na powyższe, przyznanie prawa pomocy winno być stosowane tylko w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Strona musi, zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest podgląd, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest obowiązkiem sądu, jeżeli wykazała ona, że spełnia przesłanki przewidziane w art. 246 §1 p.p.s.a. Zgodnie zaś z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego siebie i rodziny. W ocenie Sądu sytuacja materialna i finansowa skarżącego uprawnia do wniosku, że posiada on możliwości pokrycia powstałych w postępowaniu kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania ograniczają się do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 750 zł. Skarżący prowadzi gospodarstwo rolne ukierunkowane na hodowlę bydła (na dzień 14 października 2010 r. pogłowie bydła wynosiło 82 sztuki). Dochód osiągany z tego gospodarstwa wynosił: 25.307,02 zł - w lipcu 2010 r.; 21.405,30 zł - w sierpniu 2010 r.; 35.099,64 zł - we wrześniu 2010 r. oraz 20.278 zł – do 14 października 2010 r. (k. 85 i k. 87-88). Dodatkowo rodzina wnioskodawcy otrzymuje świadczenia rodzinne w kwocie: 1.051 zł - lipiec br.; 1.051 zł - sierpień br.; 1.623 zł – wrzesień br.; 1.023 zł – październik br. Wyszczególnione przez skarżącego wydatki związane z utrzymaniem bieżącym jego rodziny wynoszą 10.321,13 zł. Ponosi on dodatkowo opłaty związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego w kwocie 10.600 zł oraz spłaca raty zaciągniętych kredytów w łącznej wysokości 2.469,99 zł miesięcznie. Jak wynika z powyższego zestawienia łączny dochód wnioskodawcy z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego i otrzymywanych świadczeń rodzinnych, w miesiącach lipiec – wrzesień 2010 r. tj. wyniósł 85.536,96 zł (co daję miesięcznie kwotę - 28.512,32 zł). W tym samym okresie koszty bieżącego utrzymania rodziny (w tym spłata rat zaciągniętych kredytów) i wydatki związane z prowadzoną produkcją rolną wyniosły łącznie 70.173,36 zł (przeciętnie w przeliczeniu na poszczególne miesiące wydatki wynoszą 23.391,12 zł). Odliczając od wskazanej wyżej kwoty dochodu wszystkie wydatki (w tym również związane z bieżącym utrzymaniem rodziny) skarżącemu pozostaje 15.363,60 zł (co stanowi w przeliczeniu na poszczególne miesiące 5.121,20 zł). Kwota ta wielokrotnie przekracza koszty sądowe na obecnym etapie postępowania tj. wymagane 750 zł tytułem wpisu od skargi kasacyjnej i z całą pewnością powinna zostać przeznaczona na ich pokrycie. Podkreślić, bowiem należy, że koszty sądowe nie mogą być stawiane w ostatniej kolejności ich zaspokojenia, zatem osoba inicjująca postępowanie sądowe powinna zdawać sobie sprawę z obowiązku wygospodarowania niezbędnych kwot na ich pokrycie. Odnosząc powyższe okoliczności do sytuacji finansowej skarżącego zaznaczyć jeszcze raz trzeba, iż osiąga on znaczny dochód miesięczny, z którego z całą pewnością istnieje możliwość wygospodarowania na obecnym etapie postępowania kwoty 750 zł oraz pokrycia innych ewentualnych kosztów, które mogą się pojawić w sprawie niniejszej. Z tych względów, na podstawie art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.