II SA/Bk 315/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Stanisław Prutis, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w dniu 03 listopada 2005 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] lutego 2005 r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego - oddala skargę.- Decyzją z dnia [...] lutego 2005 roku, nr [...] P. Wojewódzki Inspektorat Nadzoru Budowlanego w B. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] grudnia 2004 roku nr [...] w sprawie nakazania panu A. M. rozbiórki budynku murowanego o wymiarach 10,80 x 5,25, wybudowanego na działce nr [...]/[...] przy ulicy L. we wsi K. gmina Ł. Stan faktyczny przedstawiał się następująco: Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. na wniosek pani E. Z. z dnia [...] września 2003 roku wszczął postępowanie administracyjne, w sprawie budowy garażu przez pana A. M. na działce nr [...]/[...] w K. przy ul. L. Na okoliczność budowy garażu inwestor pan A. M. przedłożył projekt budowlany oraz decyzję z dnia [...] października 1995 roku nr [...] Kierownika Urzędu Rejonowego w Ł. w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i wydania, na rzecz państwa E. i A. M., pozwolenia na budowę garażu na działce nr [...]/[...] w K. o wymiarach 10,0 x 5,0m i planowanej lokalizacji bezpośrednio przy granicy z działką nr [...]/[...] i w odległości 4m od granicy działki nr [...]/[...]. W dniu 08.10.2003r. w wyniku kontroli na nieruchomości, inwestor przekazał Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w Ł. dziennik budowy z którego wynikało, iż roboty budowlane na działce nr [...]/[...] w K. były prowadzone przez pana A. M. od 21.11.1995 roku do dnia 01.07.1996 roku, kiedy to przerwano je na etapie wykonanych fundamentów oraz zrealizowanej piwnicy, z uwagi na brak środków finansowych. Wznowienie robót budowlanych nastąpiło na początku września 2003 roku. Organ I instancji próbował potwierdzić, w drodze przesłuchania świadków, czy przerwa w budowie była dłuższa niż dwa lata. Potwierdzenie tego faktu spowodowało wystąpienie do Starosty Ł. o podjęcie działań przewidzianych przez ustawę z dnia 07 lipca 1994 roku Prawo budowlane. W dniu [...] listopada 2003r roku decyzją nr [...] Starosta Ł. wygasił decyzję z dnia [...] października 1995 roku nr [...] Kierownika Urzędu Rejonowego w Ł. o pozwoleniu na budowę garażu. W dniu 24 listopada 2003 roku w związku z odwołaniem pana A. M., Wojewoda P. wydał decyzję ostateczną nr [...], w której stwierdził wygaśnięcie z dniem [...] lipca 1998 roku decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w Ł. nr [...] z dnia [...] października 1995 roku w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i wydania, na rzecz państwa E. i A. M., pozwolenia na budowę garażu na działce nr [...]/[...] w K. W toku postępowania dowodowego, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. uzyskał informację, iż na wniosek pani E. Z., współwłaścicielki działki objętej inwestycją, w związku z prowadzonym postępowaniem sądowym o podział majątku dorobkowego i prowadzeniem robót budowlanych bez zgody współwłaściciela nieruchomości, Sąd Rejonowy w Ł. Wydział Cywilny wydał w dniu [...] października 2003 roku postanowienie o sygn. akt [...] o zakazaniu panu A. M. "czynienia jakichkolwiek zmian na nieruchomości położonej w K. oznaczonej numerem geodezyjnym [...]/[...] ". W dniu 2 lutego 2004 roku Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. dokonał ponownych oględzin w terenie i stwierdził, iż na działce nr [...]/[...] przy ul. L. we wsi K. pan A. M. realizuje budynek murowany o wymiarach 10,80 x 5,25m. Do dnia wizji wykonany został stan surowy zamknięty, bez obróbek blacharskich. Obiekt został zlokalizowany przy istniejącym garażu, bezpośrednio przy granicy z działką nr [...]/[...] oraz z działką nr [...]/[...]. Pan A. M., po zapoznaniu się z protokołem oględzin z dnia [...] lutego 2004 roku, wyjaśnił iż "wybudowany obiekt będzie doraźnie służył do celów mieszkalnych (wobec braku innego mieszkania), docelowo będzie wykorzystywany do działalności gospodarczej mechanika ogólna samochodowa". W dniu 01 marca 2004 roku Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. uzyskał z Urzędu Gminy Ł. informację z dnia [...] marca 2004 roku nr [...], iż działka o nr geod. [...]/[...] we wsi K. przy ul. L. może zostać zabudowana budynkiem mieszkalnym, gospodarczym, ewentualnie w związku z bezpośrednim sąsiedztwem zakładu mechaniki pojazdowej, obiektem przeznaczonym do wykonywania usług tego typu. Z uwagi na powyższe postanowieniem z dnia [...] marca 2004 roku nr [...] wstrzymano roboty budowlane na tej działce, nakazując jednocześnie inwestorowi przedłożenie w terminie do 05 maja 2004 roku dokumentów umożliwiających legalizację obiektu w trybie art. 49 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane tj. zaświadczenia właściwego organu o zgodności obiektu z obowiązującymi przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, który obowiązywał w okresie realizacji obiektu tj. w latach 1996-2003, 4 egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi, w tym oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Pomimo braku wykonania nałożonego obowiązku, w związku z uzyskaniem informacji o toczącej się w sądzie sprawie o podział majątku dorobkowego, w którego skład wchodzi działka z budowanym obiektem, postanowieniem z dnia [...] maja 2004r. nr [...] zawieszono z urzędu postępowanie do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia jej własności. W dniu 20 października 2004 roku po wpłynięciu do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego dokumentów, z których wynikało, że działka nr [...]/[...] została ostatecznie przyznana pani E. Z., postępowanie administracyjne w sprawie realizowanego na tej działce obiektu zostało podjęte postanowieniem nr [...]. Mimo zaskarżenia przez pana A. M. postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez organ II instancji postanowieniem z dnia [...] grudnia 2004 roku w sprawie [...]. Podejmując postępowanie administracyjne organ nadzoru miał na uwadze, iż przed sądem cywilnym toczyła się sprawa o podział majątku dorobkowego pana A. M. i pani E. Z., którego część stanowiła działka o nr geodezyjnym [...]/[...] przy ul. L. w K. W dniu 18 października 2004 roku pani E. Z. przedłożyła organowi postanowienie z dnia [...] maja 2004 roku Sądu Rejonowego w Ł. sygnatura akt [...], z klauzulą z dnia [...] października 2004 roku Sądu Okręgowego Ł. (także z potwierdzeniem wydania przeciwko pani E. Z. tytułu wykonawczego do realizacji swych praw), przyznające stronie wyłączną własność działki nr [...] przy ul. L. w K. Natomiast w dniu [...] października 2004 roku pani E. Z. przedłożyła ponadto kopię postanowienia Sądu Okręgowego w Ł. z dnia [...] września 2004 roku sygn. akt [...] oddalającego apelację pana A. M. na w/w postanowienie Sądu Rejonowego. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2004 roku sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w Ł. Wydział I Cywilny odrzucił kasację pana A. M. W świetle zebranego materiału dowodowego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. uznał, że osobą zobowiązana do wykonania nałożonych przez organ nadzoru budowlanego obowiązków w przedmiotowej kwestii /z rozbiórką włącznie/ może być tylko pan A. M. jako inwestor i sprawca zaistniałego stanu – samowoli budowlanej, tym bardziej, że od początku postępowania pani E. Z. konsekwentnie nie zgadzała się z budową obiektu budowlanego, domagając się jego rozbiórki. Biorąc pod uwagę ustalenia art. 48 ust. 4 prawa budowlanego związane z niespełnieniem obowiązków wynikających z postanowienia z dnia [...] marca 2004 roku nr [...] i obligatoryjną dyspozycję art. 48 ust. 1 prawa budowlanego organ nadzoru nakazał rozbiórkę budynku murowanego o wymiarze 10,80 x 5,25 na działce nr [...]/[...] przy ul. L. we wsi K. w gminie Ł. Od decyzji odwołał się pan A. M. kwestionując ustalenia faktyczne i ich ocenę poczynione przez organ. P. Wojewódzki Inspektorat Nadzoru Budowlanego w B. w dniu [...] lutego 2005 roku utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji nakazującą rozbiórkę budynku wywiódł, iż obiekt budowlany zrealizowany przez pana A. M. na działce nr [...]/[...] w K. przy ul. L. jest innym budynkiem niż przewidziany w projekcie technicznym stanowiącym załącznik do decyzji z dnia [...] października 1995 roku nr [...] Kierownika Urzędu Rejonowego w Ł. o pozwoleniu na budowę. Obiekt zrealizowany przez pana A. M. nie jest garażem samochodowym, którego warunki budowy zostały określone w załącznikach do decyzji o pozwoleniu na budowę. Uzasadniało to ujęcie całego budynku jako samowoli budowlanej, dokonanej pod rządami ustawy Prawo budowlane z 1994 roku. Organ II instancji podniósł także, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. umożliwił panu A. M. legalizację wybudowanego obiektu, wydając postanowienie z dnia [...] marca 2004 roku nr [...], jednakże inwestor nie wykazał się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, wskazując w wystąpieniu z dnia [...] maja 2004 roku, iż przed sądem cywilnym toczy się postępowanie o podział majątku dorobkowego. Ostatecznie działka nr [...]/[...] przy ul. L. we wsi K. został przyznana pani E. Z. Uzasadniało to wydanie przez organ I instancji decyzji o rozbiórce wybudowanego obiektu, co wynika wprost z przepisu art. 48 ust. 4 ustawy z dnia 07.07.1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2003r. nr 207, póz. 2016 z późn. zm.). W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku pan A. M. podniósł, iż obiekt zbudowany na działce nr [...]/[...] w K. przy ul. L. został zrealizowany w oparciu o wydanie przez Urząd Rejonowy w Ł. nr [...] w dniu [...] października 1995 roku pozwolenie na budowę, zaś decyzja nakazująca rozbiórkę tego obiektu budowlanego była niezasadna. Podkreślił, iż w skład niezbędnych dokumentów potrzebnych do legalizacji obiektu wchodził dokument potwierdzających prawo do dysponowania gruntem, który do chwili obecnej nie mógł zostać przedłożony przez skarżącego z uwagi na brak prawomocnego wyroku w sprawie przedmiotowej nieruchomości. Powyższe uzasadniało zawieszenie postępowania administracyjnego do czasu uzyskania tego dokumentu. W związku z powyższym - w ocenie skarżącego - wydanie decyzji rozbiórki całego obiektu jest nie zgodne z przepisami prawa budowlanego, gdyż z art. 48 prawa budowlanego wynika, iż ewentualna decyzja o rozbiórce może dotyczyć jedynie tych części budynku, które zostały wykonane bez pozwolenia, a nie całego budynku. Ponadto Powiatowy i Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego nie uwzględnił tego, że w wyniku trwania spraw sądowych o podział majątku dorobkowego nie jest w stanie skarżący dostarczyć nałożonych dokumentów do zalegalizowania istniejącego stanu budynku, szczególnie prawa do dysponowania gruntem. W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji dodając jedynie, iż budynek zrealizowany przez pana A. M. na działce nr [...]/[...] przy ul. L. we wsi K., to obiekt inny niż przewidziany w projekcie technicznym, stanowiącym załącznik do decyzji z dnia [...] października 1995 roku nr [...] Kierownika Urzędu Rejonowego w Ł. o pozwoleniu na budowę. Stwierdzenie to skutkowało koniecznością zastosowania w przedmiotowej sprawie procedury określonej w art. 48 i 49 ustawy z dnia 07 lipca 1994 roku Prawo budowlane. W kwestii natomiast przerwy w robotach budowlanych wypowiedział się właściwy organ administracji architektoniczno - budowlanej, to znaczy Wojewoda P. , który decyzją ostateczną z dnia [...] listopada 2003r. nr [...] stwierdził wygaśnięcie z dniem [...] lipca 1998 roku decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w Ł. nr [...] z dnia [...] października 1995 roku, w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i wydania, na rzecz państwa E. i A. M., pozwolenia na budowę garażu na działce nr [...]/[...] w K. Zaś z treści zaskarżonej decyzji jasno wynika, że A. M. prowadził roboty budowlane po wydaniu "postanowienia Sądu Rejonowego Ł. z dnia [...] października 2003 roku sygnatura akt [...] oraz pomimo wygaszenia przez właściwy organ decyzji o pozwoleniu na budowę garaż". W odpowiedzi na zarzuty dotyczące prawa do dysponowania nieruchomością organ II instancji wskazał, że działka o nr [...]/[...] przy ul. L. we wsi K., na której istnieje przedmiotowa samowola budowlana, została przyznana pani E. Z., co oznacza iż w dacie wydania nakazu rozbiórki pan A. M. nie legitymował się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i nadal nie ma tego prawa. Okoliczność, iż wybudowany samowolnie obiekt budowlany nie narusza przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie był wystarczający do skutecznego jego zalegalizowania. Końcowo P. Wojewódzki Inspektorat Nadzoru Budowlanego w B. podniósł, iż w niezaskarżalnym postanowieniu dnia [...] marca 2004 roku nr [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. na dzień [...] maja 2004 roku została określona data wykonania postanowienia w przedmiocie nakazania rozbiórki obiektu, co nie zostało wykonane. Natomiast zarzut naruszenia art. 49 ustawy z dnia 07 lipca 1994 roku Prawo budowlane jest nieuzasadniony, bowiem pierwszy etap procedury legalizacyjnej nie został przez inwestora wykonany. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny został wyposażony w funkcje kontrolne działalności administracji publicznej, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji, sąd bada jej zgodność z przepisami prawa (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych -Dz. U. Nr 153, poz. 1269 oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270). W przedmiotowej sprawie zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a okoliczności podniesione w skardze nie podważają jej legalności, dlatego też skarga podlega oddaleniu. W pierwszym względzie podkreślić należy, że w sprawie niniejszej mamy do czynienia z samowolą budowlaną, albowiem budynek murowany o wymiarach 10,80 x 5,25 m na działce nr [...]/[...] przy ulicy L. we wsi K. w gminie Ł., na którego realizację wymagane jest uzyskanie pozwolenia budowlanego, został wybudowany bez pozwolenia. Nie można bowiem zgodzić się ze skarżącym, iż obiekt przewidziany w projekcie technicznym - garaż, stanowiącym załącznik do decyzji z dnia [...] października 1995 roku nr [...] Kierownika Urzędu Rejonowego w Ł. o pozwoleniu na budowę, jest tym samym obiektem którego budowa została rozpoczęta. Świadczą o tym choćby różne wymiary obiektu wskazanego w pozwoleniu na budowę a budowanego na przedmiotowej działce, a także jego odległość od nieruchomości sąsiednich niezgodna z przedłożonym projektem. Ponadto wskazuje na to także okoliczność podnoszona przez inwestora, że wybudowany obiekt będzie doraźnie służył do celów mieszkalnych (wobec braku innego mieszkania), a docelowo będzie wykorzystywany do działalności gospodarczej - mechanika ogólna samochodowa, a nie jak określono w projekcie, że będzie to garaż. Drugą zasadnicza kwestią jest to, że w toku postępowania administracyjnego organ nadzoru budowlanego ustalił, iż roboty budowlane zostały przez skarżącego przerwane na okres powyżej dwóch lat. Potwierdzenie tego faktu spowodowało wydanie w dniu [...]listopada 2003 roku decyzji nr [...], w której Starosta Ł. wygasił decyzję z dnia [...] października 1995 roku nr [...] Kierownika Urzędu Rejonowego w Ł. o pozwoleniu na budowę garażu. Wojewoda P. utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie. Stwierdzenie to skutkowało koniecznością zastosowania w przedmiotowej sprawie przez organ nadzoru budowlanego procedury określonej w art. 48 i 49 ustawy z dnia 07 lipca 1994 roku Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 roku, nr 207, poz. 2016 z późn. zm.). Podkreślić należy przy tym, że obowiązki organu nadzoru budowlanego w sytuacji samowoli budowlanej określa przepis art. 48 prawa budowlanego. Zgodnie z tym artykułem trafnie zatem organy nadzoru budowlanego zaoferowały skarżącemu możliwość legalizacji samowoli budowlanej, w trybie i na warunkach prawem określonym, nakładając na skarżącego stosowane obowiązki, w tym złożenie oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Wobec faktu nie złożenia przez skarżącego w/w oświadczenia – mimo zawieszenia postępowania administracyjnego - organy zobowiązane były do nakazania rozbiórki obiektu. Obowiązek taki wynika z przepisu art. 48 ust. 4 prawa budowlanego, który stanowi, że w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1 art. 48 prawa budowlanego, czyli nakaz rozbiórki. Nie można przy tym zgodzić się ze skarżącym, iż w niniejszej sprawie organ powinien nakazać rozbiórkę tylko części obiektu, a nie jego całości, gdyż w art. 48 prawa budowlanego jest mowa zarówno o części obiektu, jak i jego całości. Natomiast decyzja co do zakresu rozbiórki należy wyłączne do kompetencji organu nadzoru budowlanego, który wydając ją ma na uwadze rozmiar uchybień dokonanych przy budowie. Okoliczności natomiast podnoszone przez skarżącego, takie jak brak świadomości co do konieczności ponownego uzyskania pozwolenia, po wygaśnięciu pierwotnego pozwolenia na budowę garażu, czy też jego wyjaśnienia że przerwa w budowie była krótsza niż dwa lata, nie wyłączają bezprawności jego działania. Samowolą budowlaną jest bowiem każde wykonanie obiektu budowlanego bez uzyskania pozwolenia na budowę, jeżeli przepisy prawa budowlanego takiego pozwolenia wymagają, niezależnie od przyczyn prowadzenia robót budowlanych bez wymaganego pozwolenia. W niniejszej sprawie ostatecznie za zaskarżonym rozstrzygnięciem organu nadzoru budowlanego tj. nakazem rozbiórki budowanego obiektu budowlanego przemówiła zasadnicza jedna kwestia, a mianowicie fakt nie dysponowania przez skarżącego oświadczeniem o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i brak możliwości jego uzyskania. Sąd w pełni podziela argumentację organów nadzoru budowlanego w tym zakresie. Jeszcze raz należy podkreślić, mimo że te okoliczności zostały wyczerpująco przedstawione przez organ II instancji, iż w wyniku postępowania sądowego o podział majątku dorobkowego pana A. M. i pani E. Z., którego część stanowiła działka o nr geodezyjnym [...]/[...] przy ul. L. w K., postanowieniem z dnia [...] maja 2004 roku sygnatura akt [...] Sąd Rejonowego w Ł. przyznał pani E. Z. wyłączną własność działki nr [...] przy ul. L. w K. Postanowieniem Sądu Okręgowego w Ł. z dnia [...] września 2004 roku sygn. akt [...] oddalono również apelację pana A. M. na w/w postanowienie Sądu Rejonowego. Zaś postanowieniem z dnia [...] listopada 2004 roku sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w Ł. Wydział I Cywilny odrzucił kasację pana A. M. Przy czym znamiennym jest to, że zażalenie pana A. M. na postanowienie w przedmiocie odrzucenia kasacji, złożone do Sądu Najwyższego zostało również odrzucone. Mając na uwadze powyższe uczestniczka postępowania pani E. Z. na rozprawie w dniu 3 listopada 2005 roku okazała postanowienie Sądu Okręgowego w Ł. o odrzuceniu kasacji pana A. M. w sprawie sygnatura akt [...], z adnotacją, iż postanowienie to jest prawomocne z datą [...] lipca 2005 roku. Nie budzi zatem żadnych wątpliwości Sądu, iż kwestia własności przedmiotowej nieruchomości – działki oznaczonej numerem geodezyjnym [...]/[...] położonej przy ul. L. w K., została ostatecznie przesądzona. Potwierdza to także wpis prawa własności przedmiotowej działki wyłącznie na rzecz pani E. Z. (odpis zwykły z księgi wieczystej k. 50-53 akt sprawy). Tym samym brak jest jakichkolwiek podstaw do zawieszania postępowania sądowego w niniejszej sprawie, gdyż skarżący w chwili obecnej nie ma możliwości wykazania, że posiada prawo do dysponowania tą nieruchomością na cele budowlane. Gdyby natomiast własność tej nieruchomości w przyszłości przeszła na skarżącego np. w drodze umowy kupna-sprzedaży od pani E. Z., wówczas nic nie stoi na przeszkodzie, aby ponownie wystąpić do organu nadzoru budowlanego o wydanie decyzji w kwestii pozwolenia na budowę. Tak więc, niespełnienie jednego z warunków postępowania legalizacyjnego samowolę budowlaną zadecydowało o braku możliwości legalizacji całego obiektu. Dlatego też, skargę jako niezasadną, należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).