II SA/Bk 317/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Tomasz Oleksicki po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi S. M. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w B. z dnia [...] marca 2012 r. Nr [...] w przedmiocie skierowania do powiatowej komisji lekarskiej postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. S. M. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata podnosząc, iż pozostaje we wspólnym, gospodarstwie domowym wraz z ojcem S. M., matką J. M. oraz bratem Ł. M. ([...] lat). Źródło miesięcznego utrzymania rodziny stanowi: renta chorobowa – 605,40 zł i dochód z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego – 1.101 zł uzyskiwane przez S. M. oraz otrzymywane przez wnioskodawcę wsparcie pomostowe – 540 zł i dochód z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej – 500 zł. W skład majątku skarżącego wchodzi: dom o powierzchni [...] m², nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha ([...] ha przeliczeniowego), samochód osobowy marki F. [...], rok prod. [...], ciągnik rolniczy rok prod. [...], inne maszyny niezbędne do prowadzenia produkcji rolnej oraz koparko-ładowarka o wartości 135.000 zł. S. M. od [...] 2011 r. prowadzi działalność gospodarczą w zakresie świadczenia usług koparko – ładowarką. Maszyna ta (koszt jej zakupu pokryty częściowo z dotacji unijnej w wysokości 40.000 zł) jest w złym stanie technicznym, wymaga częstych remontów, w związku, z czym nie przynosi dochodu, generuje natomiast wydatki. Dochód uzyskiwany z tytułu prowadzenia wzmiankowanej działalności to w zależności od miesiąca kwota od 200 do 500 zł. Otrzymywane wsparcie pomostowe w wysokości 540 zł miesięcznie może być przeznaczone wyłącznie na pokrycie kosztów związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Ostatnia rata tej pomocy została wypłacona [...] maja br. (k. 41). Wnioskodawca jest studentem, czesne za studia to kwota 1.800 zł (k. 22 – 25). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 08 maja 2012 r. (k. 27) S. M. wyszczególnił ponoszone miesięczne wydatki rodziny, w tym: energia elektryczna – 200 zł; gaz – 60 zł; woda – 43 zł; telefon i Internet – 80 zł; koszty eksploatacji samochodu – 150 zł; podatek rolny – 75 zł; ubezpieczenie emerytalno – rentowe 122 zł; dodatki paszowe (witaminy) – 600 zł; usługi weterynaryjne – 200 zł; lekarstwa – 100 zł; wydatki na żywność – 900 zł; wydatki na szkołę (ubrania, przybory szkolne) – 100 zł. Prowadzone przez S M. gospodarstwo rolne nastawione jest na produkcję roślinno – zwierzęcą. Stan inwentarza żywego to: bydło – [...] sztuk, cielęta – [...] sztuk, konie – [...] sztuk, trzoda chlewna – [...] sztuk, prosięta – [...] sztuk. W skład areału upraw wchodzi: [...] ha zbóż ozimych; [...] ha mieszanki zbożowej oraz [...] ha łąk i pastwisk. W 2011 r. ([...] i [...]) ojciec skarżącego otrzymał dopłaty unijne do prowadzonego gospodarstwa rolnego w łącznej wysokości 15.714,98 zł. Wnioskodawca spłaca kredyt zaciągnięty na zakup działki wraz z zabudowaniami (w stanie surowym), miesięczna rata spłaty tego zobowiązania to 200 zł. Skarżący podkreślił, że nie kupił jeszcze nawozów sztucznych i oleju napędowego, na pokrycie tych kosztów zamierza przeznaczyć dopłaty otrzymane w 2012 r. Rodzina nie posiada zgromadzonych oszczędności. (k. 29). Do akt sprawy S. M. dołączył: decyzje Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. z dnia [...] września 2011 r. i [...] listopada 2011 r. dot. przyznanych dopłat do prowadzonego gospodarstwa rolnego (k. 30 – 31); decyzję KRUS z dnia [...] marca 2012 r. ustalającą wysokość renty otrzymywanej przez S. M. (k. 32); zawiadomienie o wysokości raty spłacanego kredytu (k. 33); decyzję z dnia [...] stycznia 2012 r. dot. wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego w podatku rolnym i podatku od nieruchomości za 2012 r. (k. 34); aneks do umowy o warunkach odpłatności za studia (k. 35); fakturę za sprzedaż trzody chlewnej (k. 39); pismo KRUS dot. wysokości płaconych składek (k. 40); zaświadczenie o pomocy de minimis (k. 42); zestawienie z ewidencji przychodów za okres [...] – [...] br. (k. 43); wyciąg z rachunku bankowego za okres luty – kwiecień br. (k. 44 – 51); rachunki i faktury za: energię elektryczną (k. 36 - 37); Internet (k. 38); wodę (k. 39); telefon (k. 40). Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Wnioskodawca wykazał, że obecnie źródła miesięcznego dochodu czteroosobowej rodziny stanowią: prowadzone przez S. M. gospodarstwo rolne, otrzymywana przez niego renta oraz dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskiwany prze skarżącego. Dnia [...] maja br. skarżący otrzymał ostatnią transzę pomocy de minimis w wysokości 540 zł. Wzmiankowane gospodarstwo rolne charakteryzuje się dużym potencjałem produkcyjnym, świadczą o tym zarówno stan inwentarza żywego ([...] sztuk bydła, [...] sztuk trzody chlewnej, [...] koni), powierzchnia upraw ([...] ha), a także fakt posiadania maszyn niezbędnych do prowadzenia produkcji rolnej. Deklarowany dochód miesięczny uzyskiwany z gospodarstwa rolnego to kwota 1.101 zł. W kwietniu br. ze sprzedaży dwóch sztuk trzody chlewnej uzyskano 1.211,98 zł (k. 39). Dodatkowo w 2011 r. do prowadzonego gospodarstwa rolnego otrzymano dopłaty unijne w łącznej wysokości 15.714,98 zł (k. 30 – 31). S. M. otrzymuje rentę w wysokości 608,40 zł (k. 32). Wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą w zakresie świadczenia usług posiadaną koparko-ładowarką. Maszyna ta (warta 135.000 zł) została zakupiona częściowo z dotacji unijnej w kwocie 40.000 zł. Dochód miesięczny uzyskiwany z tego tytułu to kwota od 200 do 500 zł (w zależności od miesiąca). Z dołączonego do akt sprawy zastawienia ewidencji przychodów wynika, że w okresie [...] – [...] br. skarżący uzyskał z tytułu świadczonych usług kwotę 382 zł (w [...] br.) – k. 43. Wykazane wydatki miesięczne rodziny to kwota około 2.800 zł, w tym energia elektryczna, gaz, woda, telefon i Internet, koszty eksploatacji samochodu, podatek rolny, ubezpieczenie emerytalno – rentowe, dodatki paszowe, usługi weterynaryjne, lekarstwa, wydatki na żywność, wydatki na szkołę, rata spłaty kredytu. Rodzina wnioskodawcy spłaca kredyt zaciągnięty w celu zakupu działki wraz z zabudowaniami, stan zadłużenia na [...] br. to 19.363 zł, miesięczna rata spłaty wynosi 196,04 zł (k. 33). Majątek skarżącego stanowi: dom o powierzchni [...] m², nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha ([...] ha przeliczeniowego), samochód osobowy marki F. [...], rok prod. [...], ciągnik rolniczy rok prod. [...], inne maszyny niezbędne do prowadzenia produkcji rolnej, koparko-ładowarka o wartości 135.000 zł oraz posiadany inwentarz żywy. Podsumowując, należy zatem stwierdzić, iż u podstaw negatywnego rozstrzygnięcia wniosku przyznanie prawa pomocy legł fakt, iż rodzina S. M. dysponuje znacznym majątkiem. Wyszczególnione składniki gospodarstwa rolnego (np. inwentarz żywy czy posiadane maszyny rolnicze niezbędne do produkcji rolnej) oraz kopaczko - ładowarka świadczą o dużych możliwościach zarobkowych wnioskodawcy, pozwalających zarówno na pokrycie wydatków związanych bieżącym utrzymaniem rodziny (skarżący nie wykazał, żadnych niedostatków w tym zakresie), a także na wygospodarowanie środków na pokrycie kosztów ustanowienia adwokata w sprawie niniejszej. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Dodatkowo koszty postępowania sądowoadministracyjnego nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część uzyskiwanych środków powinna być przeznaczona na ich poniesienie. W tym miejscu informacyjnie należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 239 pkt 1 lit. f ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu powszechnego obowiązku obrony nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych Niniejsza sprawa dotyczy skierowania do powiatowej komisji lekarskiej w celu ponownego określenia zdolności do czynnej służby wojskowej należy, zatem do kategorii spraw wymienionych w powołanym przepisie. W konsekwencji skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych i nie musi uiszczać tych kosztów w sprawie niniejszej z mocy samej ustawy. Z tej przyczyny orzeczenie w tym zakresie byłoby bezprzedmiotowe. Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.