II SA/Bk 317/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] marca 2017 r. Nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. , D. B. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych podając, iż jego sytuacja materialna nie pozwala na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z żoną oraz dwójką małoletnich dzieci. Źródło utrzymania skarżącego stanowi dochód z gospodarstwa rolnego tj. produkcji zwierzęcej w łącznej kwocie 580 zł. Majątek skarżącego stanowi dom o powierzchni [...] m2 (wartości 40.000 zł) oraz nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha ([...] ha przeliczeniowych), w tym [...] ha zajmuje las. Poza tym skarżący posiada oborę, stodołę, garaż oraz [...] sztuk inwentarza żywego (byczki). Żona skarżącego jest osobą schorowaną i nie pracuje zawodowo. Wydatki swojej rodziny skarżący przedstawił następująco: koszty wyżywienia czterech osób – 1.200 zł oraz koszt energii elektrycznej -120 zł. W uzasadnieniu swego wniosku skarżący podniósł, iż nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych w sprawie niniejszej (k.15-16). Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 j.t.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Warunkiem zatem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie ma środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, a w związku z tym uzasadniona jest pomoc Państwa. Wykładnia przytoczonych przepisów prawa wskazuje, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Wniosek ten powinien również obejmować dane, umożliwiające rzetelną ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy. W złożonym oświadczeniu skarżący wykazał, iż prowadzi gospodarstwo domowe z żoną oraz dwójką małoletnich dzieci. Wysokość miesięcznego dochodu netto wynosi aktualnie około 580 zł. Ponoszone przez skarżącego miesięczne wydatki związane z własnym utrzymaniem zamykają się kwotą około 1.320 zł. Skarżący posiada dom o powierzchni [...] m2 (wartości 40.000 zł) oraz nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha ([...] ha przeliczeniowych), w tym [...] ha zajmuje las. Poza tym skarżący posiada oborę, stodołę, garaż oraz [...] sztuk inwentarza żywego (byczki). Żona skarżącego jest osobą schorowaną i nie pracuje zawodowo. Na podstawie danych zawartych we wniosku należy stwierdzić, iż posiadanie przez skarżącego stałego źródła dochodu oraz majątku, w tym sporego areału ziemi pozwala na uznanie, iż jest on w stanie pokryć pełne koszty sądowe w sprawie niniejszej, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Co do zasady bowiem prawo pomocy nie powinno być udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody i posiadają majątek. Prawo pomocy stanowi bowiem instytucję szczególną, zarezerwowaną wyłącznie dla podmiotów znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, uniemożliwiającej pokrycie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Wnioskodawca natomiast nie udowodnił zaistnienia takiej okoliczności. Wnioskodawca wprawdzie podniósł, iż jego dochód kształtuje się na poziomie 580 zł, przy wydatkach rzędu 1.320 zł, ale przy tym nie wykazał, aby posiadał jakiekolwiek zadłużenie z tytułu bieżących płatności. Przy założeniu zatem posiadania środków na dzieci z programu tzw. "500+" kwota ta wystarcza skarżącemu na bieżące utrzymanie rodziny. Ponadto w przypadku braku środków pieniężnych skarżący może spieniężyć posiadany majątek w postaci inwentarza żywego. Podsumowując należy, zatem stwierdzić, iż u podstaw negatywnego rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych przyczyniła się okoliczność, iż skarżący dysponuje znacznym majątkiem. Posiadany areał użytków rolnych oraz inwentarz żywy świadczą o dużych możliwościach zarobkowych wnioskodawcy. Niewątpliwie koszty postępowania sądowoadministracyjnego – w tym koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część uzyskiwanych środków powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Prawo pomocy stanowi bowiem instytucję szczególną, zarezerwowaną wyłącznie dla podmiotów znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, uniemożliwiającej pokrycie pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Wnioskodawca natomiast nie udowodnił zaistnienia takiej okoliczności. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.