II SA/Bk 317/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Mieczysław Markowski (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 lipca 2017 r. sprzeciwu D. B. wobec postanowienia referendarza sądowego z dnia 27 czerwca 2017 r. o odmowie przyznania D. B. prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] marca 2017 r. Nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego p o s t a n a w i a utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. , D. B. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych podając, iż jego sytuacja materialna nie pozwala na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z żoną oraz dwójką małoletnich dzieci. Źródło utrzymania skarżącego stanowi dochód z gospodarstwa rolnego tj. produkcji zwierzęcej w łącznej kwocie 580 zł. Majątek skarżącego stanowi dom o powierzchni 190 m2 (wartości 40.000 zł) oraz nieruchomość rolna o powierzchni 15,35 ha (4,1813 ha przeliczeniowych), w tym 4,52 ha zajmuje las. Poza tym skarżący posiada oborę, stodołę, garaż oraz 20 sztuk inwentarza żywego (byczki). Żona skarżącego jest osobą schorowaną i nie pracuje zawodowo. Wydatki swojej rodziny skarżący przedstawił następująco: koszty wyżywienia czterech osób – 1.200 zł oraz koszt energii elektrycznej -120 zł. W uzasadnieniu swego wniosku skarżący podniósł, iż nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych w sprawie niniejszej (k.15-16). W oparciu o powyższe okoliczności referendarz sądowy postanowieniem z dnia 27 czerwca 2017 r. odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu postanowienia podano, że skarżący dysponuje znacznym majątkiem. Posiadany areał użytków rolnych oraz inwentarz żywy świadczą o dużych możliwościach zarobkowych wnioskodawcy. Od powyższego postanowienia Skarżący wywiódł sprzeciw, wnosząc o jego zmianę. Podał, że jest właścicielem gospodarstwa rolnego od 2 lat oraz, że w chwili obecnej jest na dorobku i postawił na chów byczków. Nadmienił, że grunty, które posiada są niskiej bonitacji, nieprzynoszące dochodu. Wskazał, że program "500+"t o jedyna pomoc do przetrwania rodziny, która jednak nie wystarcza do uiszczenia wpisu od skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje. Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych jest zasadne. Stosownie do treści art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.- dalej jako "p.p.s.a."), w brzmieniu nadanym przez art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. poz. 658), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Jak wynika z art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy czym ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem, w przedmiotowej sprawie na skarżącym. Należy też wskazać, że instytucja prawa pomocy jest wprawdzie jednym z elementów umożliwiającym realizację konstytucyjnego prawa do sądu, nie oznacza to jednak, że powinno być stosowane w każdym przypadku, gdy wnosi o to strona postępowania. Prawo pomocy zastrzeżone zostało dla przypadków uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jako forma dofinansowania z budżetu państwa, powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Podkreślić wreszcie należy, że to wnioskodawca zobowiązany jest do dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania, iż spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało zatem od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Odnosząc przywołane wyżej regulacje prawne do realiów niniejszej sprawy brak jest zdaniem Sądu podstaw do przyjęcia, że skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, które obecnie wynoszą 100 zł. Sąd dokonał oceny stanu majątkowego skarżącego, jego dochodu i sytuacji życiowej. Z treści złożonego przez niego formularza wynika, że Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z żoną oraz dwójką małoletnich dzieci. Źródłem utrzymania skarżącego postanowi dochód z gospodarstwa rolnego tj. produkcji zwierzęcej w łącznej kwocie 580 zł. Majątek skarżącego stanowi dom o powierzchni 190 m2 (wartości 40.000 zł) oraz nieruchomość rolna o powierzchni 15,35 ha (4,1813 ha przeliczeniowych), w tym 4,52 ha zajmuje las. Poza tym skarżący posiada oborę, stodołę, garaż oraz 20 sztuk inwentarza żywego (byczki). Żona skarżącego jest osobą schorowaną i nie pracuje zawodowo. Wydatki swojej rodziny skarżący przedstawił następująco: koszty wyżywienia czterech osób – 1.200 zł oraz koszt energii elektrycznej -120 zł. W ocenie Sądu, analizując sytuację majątkową skarżącego, zgodzić się należało z referendarzem sądowym, że u podstaw negatywnego rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych przyczyniła się okoliczność, iż skarżący dysponuje znacznym majątkiem. Posiadany areał użytków rolnych oraz inwentarz żywy świadczą o dużych możliwościach zarobkowych wnioskodawcy. Wnioskodawca wprawdzie podniósł, że jego dochód kształtuje się na poziomie 580 zł, przy wydatkach rzędu 1.320 zł, ale przy tym nie wykazał, aby posiadał jakiekolwiek zadłużenie z tytułu bieżących płatności. Przy założeniu zatem posiadania środków na dzieci z programu tzw. "500+" kwota ta wystarcza skarżącemu na bieżące utrzymanie rodziny. Ponadto w przypadku braku środków pieniężnych Skarżący może spieniężyć, posiadany od 2 lat majątek, w postaci inwentarza żywego. Podkreślić przy tym również trzeba, że koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami, a ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Skarżący nie może, zatem w zaistniałych w sprawie okolicznościach faktycznych domagać się tego, aby przerzucić na Skarb Państwa ciężar ponoszenia zobowiązań publicznoprawnych, do jakich należą koszty sądowe. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd uznał, że nie było podstaw faktycznych i prawnych do przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie, wobec czego zaskarżone sprzeciwem postanowienie referendarza sądowego utrzymano w mocy. Mając to na uwadze, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji postanowienia.