II SA/Bk 318/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder,, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2009 r. na rozprawie wniosku M.R. o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestniczki postępowania na prawach strony w sprawie ze skargi Polskiego Związku Działkowców Okręgowego Zarządu P. w B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] marca 2008 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów na prowadzenie postępowania egzekucyjnego w sprawie wydania nieruchomości p o s t a n a w i a: oddalić wniosek. W dniu 29 kwietnia 2008 r. do tutejszego sądu administracyjnego wpłynęła skarga Polskiego Związku Działkowców Okręgowego Zarządu P. w B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta B. z dnia [...] stycznia 2008 r. w przedmiocie nieuwzględnienia zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego o wydanie nieruchomości. W dniu 6 kwietnia 2009r. do akt przedmiotowej sprawy wpłynęło oświadczenie M.R. o przystąpieniu do postępowania egzekucyjnego w charakterze uczestnika na prawach strony. Wnioskodawczyni powołując się na przepis art. 28 k.p.a. w zw. z art. 110 b pkt 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 20 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005r. o rodzinnych ogrodach działkowych oświadczyła, że przysługuje jej jako - członkowi Polskiego Związku Działkowców, który użytkuje działkę na terenie Rodzinnego Ogrodu Działkowego im. J. I. w B. - odszkodowanie za składniki majątkowe znajdujące się na tej działce. Tym samym posiada interes prawny w uczestniczeniu w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez Prezydenta Miasta B. w przedmiocie odebrania terenu, na którym zlokalizowany jest Rodzinny Ogród Działkowy. W piśmie procesowym z dnia 27 sierpnia 2008 r. strona skarżąca wniosła o uwzględnienie wszystkich złożonych wniosków i dopuszczenie wnioskodawczyni a także innych osób (które złożyły wcześniej takie oświadczenia) do postępowania w charakterze uczestników. Na rozprawie sądowej w dniu 2 lipca 2009r. przeprowadzonej w celu rozpatrzenia wniosku M.R. jako użytkownika działki o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika postępowania na prawach strony, wnioskodawczyni podtrzymała złożony wniosek. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 33 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej cytowanej: p.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) udział w postępowaniu w charakterze uczestnika może zgłosić osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego. Nadmienić przy tym należy, iż cytowany przepis nie może być interpretowany w oderwaniu od innych norm prawa regulujących kwestię interesu prawnego jako podstawy skutecznego prowadzenia postępowania w celu wzruszenia określonego aktu administracyjnego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, że interes prawny można wyprowadzić tylko z konkretnego przepisu prawa materialnego, który odnosi się do uprawnień lub obowiązków danego podmiotu. Oznacza to istnienie związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków, a zaskarżoną decyzją. Przepis prawa materialnego, który stanowi podstawę do wywodzenia interesu prawnego, musi przewidywać w odniesieniu do konkretnego podmiotu i stanu faktycznego, możliwość wydania określonej decyzji, czy też podjęcia określonych czynności (tak: NSA w wyroku z dnia 5 listopada 1999 r., sygn. akt I SA 2241/98, LEX nr 47248; NSA w postanowieniu z dnia 12 września 2002 roku, sygn. akt I SA/Lu 368/02, niepublik.). Istnienie interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym oznacza konieczność wskazania przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby (vide: wyrok NSA z dnia 22 lutego 1984 r., I SA 1748/83, publik. E. Smoktunowicz, OSN i NSA, Kodeks postępowania administracyjnego, Warszawa 1994, s. 109). Musi to być jednak taki przepis, z którego dla danego podmiotu wynikają prawa lub obowiązki pozostające w związku z konkretnym rozstrzygnięciem (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 maja 2005 roku, II GSK 52/05, LEX nr 166076). Podstawową, zatem przesłanką uzasadniającą dopuszczenie wnioskodawcy do udziału w postępowaniu sądowym jest uznanie, że istnieje norma prawa materialnego, z której można wywieść jego interes prawny do uczestnictwa w tym postępowaniu. Istotne pozostaje, więc ustalenie, czy wnioskodawcy przysługiwała legitymacja materialno-prawna w postępowaniu administracyjnym zakończonym wydaniem zaskarżonego postanowienia, choć nie brał w nim udziału. Należy podkreślić, że od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, czyli sytuację, w której dany podmiot jest, co prawda bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, jednakże nie może tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającego stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji. Niemożność poparcia przez wnioskodawców własnego interesu prawnego w niniejszym postępowaniu, sprowadzającego się do wskazania konkretnego przepisu prawa, odnoszącego się wprost do sytuacji danego podmiotu jest tym właśnie elementem, który odróżnia interes faktyczny od interesu prawnego (postanowienie NSA z dnia 12.05.2006r., II FZ 291/06, niepublik.). W przedmiotowej sprawie wnioskodawczyni wywodzi swój interes prawny do udziału w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym z przepisu z art. 110b pkt 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) oraz przepisu art. 20 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz.U. Nr 169, poz. 1419), uzasadniając, że przysługuje jej jako - członkini Polskiego Związku Działkowców - odszkodowanie za składniki majątkowe znajdujące się na użytkowanej przez nią działce. W ocenie Sądu, żadna z powołanych norm prawnych nie może stanowić podstawy dla dopuszczenia wnioskodawczyni do udziału w toczącym się postępowaniu sądowym, gdyż kwestia przyznania odszkodowań nie może być rozpoznawana w postępowaniu egzekucyjnym. W rozpatrywanej sprawie przedmiotem kontroli sądowej jest właśnie ocena zasadności zarzutów wniesionych przez Polski Związek Działkowców Okręgowy Zarząd P. w B. na postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Prezydenta Miasta B. na podstawie własnego tytułu wykonawczego z dnia [...] grudnia 2007 r. w przedmiocie obowiązku wydania Gminie B. nieruchomości nr 1018/4 o pow. 29,9589 ha położonej w B. przy ul. C. w obr. 10. Tak prowadzona kontrola oznacza, iż wnioskodawca ma prawo ubiegać się o udział w sprawie w charakterze uczestnika, ale wyłącznie w zakresie przesłanek rządzących tym postępowaniem. Sąd nie znalazł podstaw prawnych, aby dopuścić M.R. do udziału w postępowaniu egzekucyjnym. Odnosząc się natomiast do powoływanej regulacji art. 110b pkt 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, należy wskazać, iż nie ma ona zastosowania w rozpatrywanej sprawie, albowiem przepis ten dotyczy egzekucji z nieruchomości należności pieniężnych, tymczasem obowiązek wydania nieruchomości jest obowiązkiem o charakterze niepieniężnym, do którego mają zastosowanie przepisy art. 141 -147 powoływanej ustawy. Przepis art. 141 § 2 tej ustawy, stanowi wprawdzie, iż egzekucję obowiązku wydania nieruchomości prowadzi się przeciw zobowiązanemu, członkom jego rodziny i domownikom oraz innym osobom zajmującym nieruchomość, która ma być opróżniona i wydana, jednakże w niniejszym postępowaniu, jak zostało to już wyżej powiedziane, Sąd kontroluje wyłącznie zasadność zarzutów zgłoszonych do prowadzonego postępowania egzekucyjnego, a nie zastosowany środek egzekucyjny. W ocenie Sadu również przepis art. 20 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o rodzinnych ogrodach działkowych nie daje wnioskodawcom interesu prawnego w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym, gdyż przepis ten odnosi się do ewentualnej wypłaty odszkodowań. Natomiast wszelkie roszczenia działkowców dotyczące przyznania odszkodowań za składniki majątkowe znajdujące się na poszczególnych działkach mogą być dochodzone wyłącznie przed sądem powszechnym, a nie w ramach postępowania administracyjnego (tak: NSA w postanowieniu z dnia 22.03.2006 r., I OZ 363/06, niepublik.). Opisane uprawnienie, nie oznacza, więc istnienia interesu prawnego wnioskodawców, a jedynie wskazuje na istnienie ich ewentualnego interesu faktycznego, co nie ma znaczenia dla prowadzonego postępowania egzekucyjnego. O tym, czy jest się stroną danego postępowania administracyjnego, nie decyduje, bowiem sama wola, czy też subiektywne przekonanie danego podmiotu, ale okoliczność, czy istnieje przepis prawa materialnego pozwalający zakwalifikować interes danego podmiotu jako interes prawny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 października 2003 roku, sygn. akt II SA/Łd 241/2001). W konsekwencji należy uznać, że wynik toczącego się postępowania sądowego zainicjowanego skargą Polskiego Związku Działkowców na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] marca 2008 r., nie dotyczy interesu prawnego wnioskodawczyni. Należy zwrócić uwagę na specyfikę administracyjnego postępowania egzekucyjnego, w którym to postępowaniu udział biorą dwie strony: wierzyciel i zobowiązany (definicję określające te podmioty znajdują się w przepisach art. 1a ust. 13 i ust. 20, art. 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). W niniejszej sprawie wierzycielem, a jednocześnie organem egzekucyjnym jest Prezydent Miasta B., zaś zobowiązanym – Polski Związek Działkowców Okręgowy Zarząd P., co wynika z tytułu wykonawczego wystawionego dnia [...] grudnia 2007r. na podstawie decyzji z dnia [...] grudnia 1985r. dotyczącej likwidacji czasowego ogrodu działkowego. Mając powyższe na uwadze Sąd odmówił wnioskodawczyni przymiotu strony postępowania, na podstawie art. 33 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.