II SA/Bk 318/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński,, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 września 2018 r. sprawy ze skargi R N na decyzję Wojewody P z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego uchyla zaskarżoną decyzję Decyzją z dnia [...] lutego 2018 r. Nr [...] Prezydent Miasta B. orzekł o wymeldowaniu R. N. z pobytu stałego przy [...] w B. Stan faktyczny sprawy przedstawiał się następująco: W dniu [...] października 2017 r. Prokuratura Rejonowa w S. wniosła do Prezydenta Miasta B. o wszczęcie postępowania w sprawie wymeldowania R. N. z pobytu stałego w lokalu przy [...] w B. Prokuratura nadzorowała dochodzenie przeciwko R. N., w którym ustalono, że nie mieszka on pod wzmiankowanym adresem stałego zameldowania i nie jest znane miejsce jego pobytu. Skutkowało to zawieszeniem dnia [...] listopada 2016 r. prowadzonego postępowania i wydaniem zarządzenia o poszukiwaniu podejrzanego w celu ustalenia miejsca jego pobytu. Prezydent Miasta B. dnia [...] października 2017 r. wszczął postępowanie w sprawie wymeldowania R. N. w trakcie którego ustalono, iż od dnia [...] września 2001 r. jest on najemcą lokalu przy [...] w B. - umowa najmu zawarta z Przedsiębiorstwem Budowlanym "W.". R. N. dnia [...] listopada 2017 r. poinformował, że jest w trakcie podróży, czeka na granicy, powrót do Polski planuje na [...] stycznia 2018 r. Przedmiotowym lokalem opiekuje się siostra jego byłej żony. R. N. ustanowił W. W. pełnomocnikiem w sprawie o wymeldowanie. Pełnomocnik wyjaśnił, że nie zna adresu pod jakim przebywa R. N., został tylko poproszony, żeby zapoznać się z aktami sprawy. Dnia [...] stycznia 2018 r. "W." udzielił informacji, że w umowie najmu przedmiotowego lokalu jako główny najemca figuruje R. N., zaległe i bieżące opłaty najmu regulowane są przez M. N. (jego byłą żonę). W trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego zostały przesłuchane w charakterze świadków następujące osoby: R. K.; K. K.; K. A.; M. A.; M. N.; A. W.; A. B.; M. D.; E. A. Odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia Prezydenta Miasta B. złożył R. N. wskazując, iż przebywa i mieszka w lokalu przy [...] w B. Kiedy przebywał w przedmiotowym lokalu nie przyjeżdżała Policja, o całej sprawie dowiedział się już po wyjeździe do pracy. Pracuje na kontrakcie i nie może się zwolnić, ponieważ wiązałoby się to z utratą pracy i co się z tym wiąże utratą środków finansowych. Utrata meldunku spowoduje wiele problemów jak np. z pracą. Nie jest osobą ubezwłasnowolnioną i nie musi nikomu tłumaczyć się, że wyjeżdża do pracy na 60 dni. Może pracować, gdzie chce także za granicą. Nie zgadza się na wymeldowanie z miejsca pobytu stałego. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r. Nr [...] Wojewoda P. utrzymał w mocy sporną decyzję Prezydenta Miasta B. Powołując przepis art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. z 2017 r,. poz. 657 ze zm.) organ II instancji stwierdził, że przesłanką warunkującą rozstrzygnięcie sprawy o wymeldowanie jest jedynie opuszczenie przez osobę jej dotychczasowego miejsca pobytu stałego, przy czym zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, opuszczenie to powinno nosić cechy trwałości i dobrowolności. Przesłanka ta zachodzi więc wówczas, gdy osoba nie przebywa w lokalu, w którym poprzednio miała zorganizowane centrum życiowe oraz gdy nieprzebywanie to jest wynikiem woli tej osoby. Przy ustaleniu zamiaru opuszczenia lokalu nie można poprzestać jedynie na oświadczeniach zainteresowanej osoby. Dla tej oceny istotne znaczenie ma bowiem, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą m.in. sposób opuszczenia lokalu czy też koncentracja interesów życiowych w danym miejscu. R. N. nie mieszka w lokalu przy [...] w B., stan ten utrzymuje się co najmniej od listopada 2016 r., od tego czasu prowadzone jest przeciwko skarżącemu dochodzenie, a od grudnia 2016 r. jest on poszukiwany przez Prokuraturę - nieustalono miejsca jego pobytu. W trakcie czynności przeprowadzonych przez Policję ustalono, że R. N. nie mieszkał w miejscu stałego zameldowania - nie jest on znany sąsiadom, przedmiotowy lokal zamieszkują natomiast różni lokatorzy, którzy często się zmieniają. Podjęte ustalenia, są zgodne z zeznaniami sąsiadów przedmiotowego lokalu złożonymi w trakcie postępowania administracyjnego. Zdaniem organu II instancji, zeznania sąsiadów, którzy są osobami obcymi dla skarżącego cechuje wiarygodność, gdyż faktycznie nie są oni w żaden sposób zainteresowani sposobem rozstrzygnięcia sprawy, natomiast należy odmówić wiarygodności odmiennym zeznaniom siostry R. N. – M. A. i jej męża oraz byłej żony R. N. – M. N., że skarżący cały czas mieszka w miejscu stałego zameldowania, ale z uwagi na pracę często przebywa za granicą. Niezamieszkiwanie R. N. w przedmiotowym lokalu należy powiązać z okolicznością poszukiwania go przez Prokuraturę, a nie z wykonywaną przez niego pracą, to pozwala na uznanie, że została spełniona przesłanka warunkująca wymeldowanie, bowiem nieprzebywanie w miejscu stałego zameldowania z uwagi na ukrywanie się przed organami ścigania należy traktować, jako dobrowolne opuszczenie lokalu. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku R. N. oświadczył, że od dwóch miesięcy cały czas przebywa w lokalu w którym jest zameldowany, tam odbiera korespondencję, nie jest poszukiwany przez Prokuraturę, nie wie jak udowodnić, że przebywa w miejscu zameldowania bo nikt tego nie sprawdza (k. 2 – 6). W odpowiedzi na skargę Wojewoda P. potrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, wnosząc o oddalenie skargi (k. 5). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, j.t.) - dalej: P.p.s.a., sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a - c P.p.s.a.). Przepis art. 134 § 1 P.p.s.a. stanowi, iż Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków Sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 P.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Materialną podstawę prawną zaskarżonej decyzji w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego stanowi art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2017 r. poz. 657, t.j.) zgodnie z którym, właściwy organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. W świetle tego przepisu, warunkiem wydania decyzji o wymeldowaniu z miejsca pobytu stałego jest zatem uprzednie ustalenie przez organ, że osoba opuściła to miejsce, nie dopełniając obowiązku wymeldowania się. Zgodnie natomiast z art. 25 ust. 1 ustawy, pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. W tym miejscu należy zauważyć, że sformułowana w art. 25 ust. 1 ustawy definicja pobytu stałego odpowiada w swej treści definicji pobytu stałego ustalonej, w poprzednio obowiązującym stanie prawnym, w art. 6 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.), natomiast w art. 15 ust. 2 tej ustawy, podobnie jak w art. 35 ustawy aktualnie obowiązującej, określona została przesłanka wymeldowania, w postaci opuszczenia miejsca pobytu stałego, bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się. Zatem, ugruntowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd dotyczący dobrowolności i trwałości "opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu" - wyrażony na gruncie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych - nie stracił na aktualności w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, albowiem przewidziana w nowej ustawie konstrukcja wymeldowania zaczerpnięta została z poprzednio obowiązującej ustawy (wyroki NSA z dnia: 25 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 1120/13 i 22 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 29/17, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przy ocenie zaistnienia przesłanki wymeldowania, organ winien ustalić zamiar osoby mającej być wymeldowaną. Dla oceny zamiaru istotne znaczenie mają okoliczności towarzyszące czynności, z którą osoba wnosząca o wymeldowanie wiąże opuszczenie lokalu przez mającego być wymeldowanym. Dla oceny zamiaru istotne jest, czy okoliczności sprawy potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należą między innymi: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu, a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim. Ustalenie przesłanki wymeldowania nie powinno budzić wątpliwości. Wymeldowanie powinno być bowiem następstwem definitywnego zerwania więzi z miejscem pobytu stałego (wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 lutego 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 2415/06, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze powyższe wywody, należy zatem stwierdzić, iż organ badając przesłanki wymeldowania powinien zatem ustalić, w oparciu o stan faktyczny i prawny czy zaistniały obie przesłanki wymeldowania tj. trwałość i dobrowolność opuszczenia miejsca zameldowania, przy czym, w dwuinstancyjnym postępowaniu administracyjnym spełnienie tych przesłanek wymeldowania powinno być oczywiste w dacie ostatecznego rozstrzygania sprawy (wyrok WSA w Białymstoku z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt II SA/Bk 253/12, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W sprawie niniejszej nie zaistniała przesłanka trwałego opuszczenia przez R. N. miejsca pobytu stałego przy [...] w B. W tym miejscu należy zauważyć, że sam fakt przebywania skarżącego poza granicami Polski, nawet przez dłuższy czas, nie stanowi przeszkody posiadania miejsca stałego pobytu w kraju w sytuacji, gdy więź z tym miejscem jest utrzymywana. Wyjazdy i powroty do miejsca stałego pobytu są zjawiskami normalnymi, pochopnym jest wyprowadzanie z tego faktu wniosku o opuszczeniu miejsca zamieszkania (wyrok WSA w Białymstoku z dnia 05 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Bk 767/11, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Za twierdzeniem przeczącym tezie o zaistnieniu przesłanek wymeldowania skarżącego z miejsca pobytu stałego postawionej przez organy prowadzące postępowanie świadczy przede wszystkim fakt, iż R. N. stale od [...] września 2001 r. pozostaje głównym najemcą wzmiankowanego lokalu przy [...] w B. Umowa najmu zawarta dnia [...] września 2001 r. pomiędzy skarżącym a W. w B. nie została rozwiązana – w materiale dowodowym sprawy brak jest informacji na ten temat. Opłaty za najem zarówno zaległe jak i bieżące regulowane są przez M. N. – byłą współmałżonkę skarżącego, jednak to skarżący łoży środki finansowe na ich pokrycie. R. N. regularnie wyjeżdża za granicę i przybywa tam dwa lub trzy tygodnie, następnie wraca do kraju, gdzie przybywa pod adresem stałego zameldowania, zazwyczaj pobyt taki trwa tydzień lub dwa. R. N. pracuje za granicą w charakterze k. W lokalu są rzeczy należące do skarżącego (umowa najmu lokalu mieszkalnego z dnia [...] września 2001 r. k. 38 – 43 akt administracyjnych; pismo W. w B. z dnia [...] stycznia br. k. 102 akt administracyjnych; protokół przesłuchania świadka M. N. k. 69 – 70 akt administracyjnych). Dodatkowo, Prokuratura Rejonowa w S. dnia [...] kwietnia 2018 r. podjęła zawieszone dochodzenie przeciwko R. N. z uwagi na fakt ustalenia miejsca pobytu podejrzanego (k. 3). Skarżący przesłuchany w charakterze podejrzanego w ramach prowadzonego wobec niego postępowania karnego wskazał jako adres zamieszkania [...] w B. (k. 42). Ponadto, R. N. wyjaśnił do protokołu rozprawy przeprowadzonej przed Sądem dnia [...] września 2018 r. że po powrocie do kraju dnia [...] kwietnia 2018 r. bezpośrednio udał się do Prokuratury Rejonowej w S. i od tego czasu przebywa w Polsce pod adresem, z którego go wymeldowano (k. 44). Na podstawie powyższych okoliczności brak jest możliwości stwierdzenia definitywnego zerwania przez skarżącego więzi z miejscem stałego pobytu, które stanowi przesłankę wymeldowania. Przeciwnie, czynności podejmowane przez R. N. (łożenie na czynsz, pozostawienie rzeczy w lokalu, a obecnie powrót do lokalu po zakończeniu pobytu za granicą) świadczą o zamiarze utrzymania związku skarżącego z lokalem przy [...] w B. Nie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej pozostaje podjęte już na etapie postępowania sądowoadministracyjnego ustalenie faktyczne że, w dacie wydania decyzji drugoinstancyjnej tj. [...] kwietnia br., skarżący przebywał w miejscu zameldowania – wzmiankowane wyżej postanowienie Prokuratury Rejonowej w S. z dnia [...] kwietnia 2018 r. o podjęciu zawieszonego dochodzenia z uwagi na fakt ustalenia miejsca pobytu podejrzanego. W kontekście opisanych zachowań R. N., nie sposób jest uznać za niewiarygodne zeznań złożonych przez M. N. w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego – co uczynił organ II instancji, które to potwierdzają czynności faktycznie dokonane przez skarżącego. Mając na uwadze powyższe należało zatem stwierdzić, że w ocenie Sądu Wojewoda P. dokonał błędnej interpretacji prawa materialnego tj. art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, pominął istotne okoliczności wynikające ze zgromadzonego materiału dowodowego, niewłaściwe ten materiał ocenił, nie dokonał również wszystkich możliwych czynności dowodowych w celu ustalenia bezspornego stanu faktycznego sprawy, czym naruszył przepisy postepowania, w szczególności art. 7 i art.10 Kpa. W ponownym postępowaniu odwoławczym Wojewoda przeprowadzi dowód z przesłuchania skarżącego na okoliczność powrotu z zagranicy - art. 10 Kpa i w rezultacie biorąc również pod uwagę okoliczności wskazane przez Sąd w niniejszym uzasadnieniu usunie wszelkie wątpliwości odnośnie przesłanek warunkujących wymeldowanie skarżącego z pobytu stałego, istniejące w dacie uchylonego rozstrzygnięcia. Z tych względów mając na uwadze treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.