II SA/Bk 320/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, sędzia WSA Marek Leszczyński, Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi J. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o umorzeniu postępowania rozgraniczeniowego i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia oddala skargę. Skarga wniesiona została na tle następujących okoliczności. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015r. Burmistrz Ł. wszczął na podstawie art. 30 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne postępowanie rozgraniczeniowe w odniesieniu do granic działek geodezyjnych o numerach [...] i [...] położonych w Ł., gmina Ł. a wchodzących w skład nieruchomości stanowiącej własność J. i A. P., z nieruchomością sąsiednią oznaczoną jako działka o numerze geodezyjnym [...], stanowiącą własność J. i A. Ł. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że postępowanie zostało wszczęte na wniosek pełnomocnika J. i A. P. Z akt administracyjnych wynika, że wniosek o rozgraniczenie został złożony po wydaniu przez Sąd Okręgowy w B. w dniu [...] kwietnia 2014r. postanowienia oznaczonego sygnaturą [...], potwierdzającego nabycie w drodze zasiedzenia przez wnioskodawców przygranicznych pasów gruntu sąsiadujących z ich nieruchomością, z wyłączeniem pasa gruntu wchodzącego w skład nieruchomości oznaczonej jako działka numer [...], do którego to gruntu właścicielski tytuł prawny J. i A. P. wynikał z aktu własności ziemi wydanego na ich rzecz. Decyzją z dnia [...] lutego 2015r. organ I instancji umorzył wszczęte postepowanie rozgraniczeniowe powołując się na art. 105 par. 1 K.p.a. W uzasadnieniu decyzji podał, że wyznaczony do przeprowadzenia czynności ustalenia granic geodeta Z. N., będący wcześniej biegłym w sprawie o zasiedzenie, wyjaśnił, iż wszystkie punkty graniczne zostały zastabilizowane, a tytuły własności do gruntu przyznane postanowieniem sądu w sprawie zasiedzenia. Z uwagi na te wyjaśnienia kontynuowanie postepowania rozgraniczeniowego jest bezprzedmiotowe. Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli J. i A. P. kwestionując uznanie postepowania o rozgraniczenie za bezprzedmiotowe w sytuacji, gdy przebieg granicy miedzy ich nieruchomością o dawnym numerze [...] a nieruchomością J. i A. Ł. o numerze [...], jest sporny. Decyzją z dnia [...] września 2015r, błędnie nazwaną postanowieniem, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., powołując się na art. 138 par. 2 K.p.a. po rozpatrzeniu odwołania małżonków P. orzekło o uchyleniu decyzji organu I instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia. Kolegium stwierdziło, że ocena organu I instancji bezprzedmiotowości postępowania rozgraniczeniowego bezpodstawnie została oparta na wyjaśnieniach biegłego geodety, powołanego do sprawy cywilnej o zasiedzenie. Kolegium zwróciło też uwagę na to, że organ I instancji samowolnie w postanowieniu o wszczęciu postępowania określił przedmiot sporu tj. oznaczenie granicznych nieruchomości. Nadto Kolegium wskazało na potrzebę rozważenia zasadności powoływania do ustalenia przebiegu granicy geodety, który pełnił funkcje biegłego geodety w sprawie o zasiedzenie. Skargę do sądu administracyjnego na powyższą decyzję kasacyjną wywiódł J. Ł. zarzucając Kolegium wydanie decyzji w warunkach przestępstwa płatnej protekcji czy też w warunkach stronniczości, Skarga nie odnosi się do oceny bezprzedmiotowości postępowania rozgraniczeniowego. Skarżący prezentuje stanowisko o oddaleniu w całości wniosku o zasiedzenie przez sąd II instancji i bezprawnym później sprostowaniu swego postanowienia poprzez ograniczenie oddalenia wniosku o zasiedzenie do działki [...], wydzielonej dla potrzeb sprawy o zasiedzenie z nieruchomości skarżącego o numerze [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje; Skarga podlegała oddaleniu albowiem przekazanie przez SKO w B. do ponownego rozpatrzenia sprawy o rozgraniczenie nieruchomości A. J. i J. P. z nieruchomością skarżącego J. Ł. i jego małżonki A. Ł., było prawidłowe i zgodne z przepisami prawa. Od strony proceduralnej przesłanki wydania w postępowaniu administracyjnym przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej (przekazującej sprawę administracyjną do ponownego rozpatrzenia po uchyleniu decyzji umarzającej postepowanie) wymienia art. 138 par. 2 K.p.a. Przepis ten stanowi, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postepowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygniecie. W okolicznościach sprawy decyzją uchyloną przez SKO w B. była decyzja umarzająca administracyjne postępowanie w sprawie rozgraniczenia położonej w obrębie Ł. nieruchomości małżonków P., wnioskujących o rozgraniczenie, z nieruchomością małżonków Ł. Postępowanie administracyjne o rozgraniczenie wszczęte zostało na wniosek małżonków P. złożony po uzyskaniu prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego w B. w sprawie [...] z dnia [...] kwietnia 2014r. w sprawie stwierdzenia nabycia przez zasiedzenie przez małżonków P. przygranicznych pasów gruntu, graniczących z nieruchomością małżonków Ł., oznaczoną numerem geodezyjnym [...]. Organ I instancji umorzył postępowanie rozgraniczeniowe uznając je za bezprzedmiotowe z uwagi na wyjaśnienie biegłego geodety powołanego w sprawie o zasiedzenie, wskazujące na fakt zastabilizowania punktów granicznych w toku sprawy cywilnej o zasiedzenie. Tym samym organ I instancji uznał, że nie istnieje przedmiot sprawy o rozgraniczenie tj. potrzeba ustalenia przebiegu granic nieruchomości. Sąd administracyjny w pełni zgadza się z oceną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B., że uznanie postepowania o rozgraniczenie za bezprzedmiotowe z uwagi na opisane wyżej wyjaśnienie biegłego geodety, nastąpiło z naruszeniem art. 105 par. 1 K.p.a. Aczkolwiek brak przedmiotu postępowania może mieć również wymiar faktyczny, to jednak w kontrolowanym przypadku, przedmiot postępowania o rozgraniczenie (ustalenie granic nieruchomości) nie przestał istnieć w następstwie zastabilizowania przez geodetę w toku sprawy o zasiedzenie punktów granicznych na gruncie. Istota bowiem postępowania rozgraniczeniowego polega na prawnym wyodrębnieniu nieruchomości gruntowej z otaczającej przestrzeni poprzez określenie zasięgu prawa własności w stosunku do gruntów sąsiednich. Skoro zatem w następstwie stwierdzenia zasiedzenia przez małżonków P. przygranicznych pasów gruntu, zasięg prawa własności ich nieruchomości uległ zmianie, to ewidentnie powstała potrzeba ustalenia przebiegu granic ich powiększonej nieruchomości w stosunku do gruntów sąsiednich. W okolicznościach sprawy nie istniały podstawy do umorzenia postępowania o rozgraniczenie zapoczątkowanego wnioskiem małżonków P. ani z przyczyn ogólnych ani z uwagi na szczególne podstawy umorzenia postępowania rozgraniczeniowego, wynikające z przepisów ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, odnoszących się do zagadnienia rozgraniczania nieruchomości. Zgodnie z jednolitym stanowiskiem literatury i orzecznictwa sądowego, z bezprzedmiotowością postępowania, o której mowa w art. 105 K.P.a., mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy tj. gdy przestanie istnieć jeden z warunków, bez spełnienia których nie można mówić o istnieniu przedmiotu postępowania. Warunkami tymi są: działanie organu administracji publicznej, właściwego w danej sprawie, indywidualny charakter sprawy, istnienie w przepisach prawa materialnego normy kompetencyjnej upoważniającej organ do podjęcia określonego rozstrzygnięcia, brak ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy, zrealizowanie stanu faktycznego odpowiadającego hipotezie zawartej w normie kompetencyjnej, istnienie podmiotu będącego stroną postępowania, który dysponuje interesem prawnym w rozumieniu art. 28 K.p.a. oraz który zgłosił inicjatywę we wszczęciu postępowania (vide: G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan, Kodeks postepowania administracyjnego. Tom II. Komentarz, wydanie III, Lex tezy 2.1.1.) W świetle natomiast przepisów rozdziału 6 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2015r., poz. 520), w administracyjnym postępowaniu rozgraniczeniowym możliwe jest wydanie trzech rodzajów decyzji: - decyzji o rozgraniczeniu wydanej na podstawie art. 33 ust. 1 ww. ustawy, poprzedzonej ustaleniem przebiegu granicy bądź w oparciu o dowody wymienione w art. 31 ust. 2 ustawy, bądź – w przypadku braku dowodów – na podstawie zgodnego oświadczenia stron lub jednej strony, gdy druga strona w toku postępowania oświadczenia nie składa i nie kwestionuje przebiegu granicy (art. 31 ust. 3 ustawy). Z art. 33 ust. 3 ustawy wynika, że strona niezadowolona z przebiegu granicy może żądać w terminie 14 dni od doręczenia jej decyzji o rozgraniczeniu, przekazania sprawy sądowi; - decyzji o umorzeniu postepowania administracyjnego w przedmiocie rozgraniczenia w związku z zawarciem przez strony ugody przed uprawnionym geodetą (art. 31 ust. 4 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne); - decyzji o umorzeniu administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego i przekazaniu sprawy o rozgraniczenie sądowi powszechnemu (art. 34 ust. 2 ustawy) wydanej w sytuacjach określonych w art. 34 ust. 1 ustawy tj. w związku z niedojściem do zawarcia ugody lub brakiem podstaw do wydania decyzji o rozgraniczeniu; Umorzenie postępowania rozgraniczeniowego z innych przyczyn niż wyraźnie określone w ustawie Prawo geodezyjne i kartograficzne może być następstwem oczywistej ogólnie bezprzedmiotowości postępowania rozgraniczeniowego. Takie ogólne przeszkody unicestwiające przedmiot kontrolowanego postępowania rozgraniczeniowego nie wystąpiły. Wnioskodawcy – małżonkowie P. nie cofnęli wniosku o wszczęcie zainicjowanego postępowania o rozgraniczenie, przysługuje im przymiot strony postępowania albowiem w drodze zasiedzenia nabyli pasy gruntu graniczące z nieruchomością małżonków Ł., nie zapadła wcześniej decyzja o rozgraniczeniu nieruchomości wnioskodawców z nieruchomością małżonków Ł. a organ administracji publicznej – Burmistrz Ł. jest, z mocy ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne i przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, organem kompetentnym do przeprowadzenia postępowania o rozgraniczenie. Wydanie przez SKO zaskarżonej przez J. Ł. decyzji kasacyjnej i przekazanie sprawy o rozgraniczenie do ponownego rozpatrzenia było zatem, w świetle opisanych wyżej regulacji prawnych, konieczne. Zastabilizowanie znaków granicznych przez geodetę w toku sprawy o zasiedzenie związane było wyłącznie z geodezyjnym wyodrębnieniem obszaru objętego wnioskiem o zasiedzenie i nie było równoznaczne z rozgraniczeniem nieruchomości w ich kształcie, wynikającym z prawomocnego postanowienia o zasiedzeniu. Brak zrozumienia istoty rozgraniczenia legł – jak się wydaje – u podstaw skargi J. Ł. Sąd administracyjny, wbrew sugestii skarżącego, nie ma uprawnień do kontroli orzeczeń sądów powszechnych a zatem pozbawiony jest kompetencji do wypowiadania się w sprawie stwierdzenia nabycia przez małżonków P. własności nieruchomości w drodze zasiedzenia. W ramach powierzonej sądom administracyjnym sądowej kontroli legalności działań administracji publicznej ma natomiast obowiązek stwierdzić, że postanowienie sądu cywilnego stwierdzające nabycie w drodze zasiedzenia własności przygranicznych pasów gruntu, daje beneficjentom zasiedzenia legitymację do żądania rozgraniczenia nieruchomości w kształcie wynikającym z zasiedzenia, z nieruchomością sąsiednią. Mając powyższe na uwadze Sąd skargę oddalił (art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).