II SA/Bk 322/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński, Sędziowie asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska (spr.), sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 października 2018 r. sprawy ze skargi D. S. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] stycznia 2018 roku numer [...] Decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r. znak [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. (dalej: PINB), orzekając na podstawie art. 48 ust. 1 w związku z ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2017 r., poz. 1332 ze zm.), dalej: P.b., nakazał M. K. jako właścicielce działki nr [...] w miejscowości B. gm. G. rozbiórkę znajdującego się na tej działce drewnianego garażu o wymiarach 7,0 m x 3,20 m. Organ pierwszej instancji ustalił, że konstrukcję nośną garażu stanowią drewniane słupy zamocowane do betonowych stóp fundamentowych obite drewnianą szalówką, drewniana więźba dachowa pokryta blachą, zaś ścianę od strony południowej stanowi ściana budynku mieszalnego, do której przymocowana jest drewniana belka podtrzymująca krokwie. W obiekcie wybetonowane jest podłoże (posadzka). Według oświadczenia poprzedniego właściciela działki J. N., konstrukcja garażu i posadzki zaadoptowana została po istniejącej od kilkudziesięciu lat szopie na drewno, tj. stopy i posadzka zostały wyremontowane. Z uwagi na zobowiązanie się aktualnej właścicielki działki do rozebrania garażu, organ nie skorzystał z możliwości orzeczenia na podstawie art. 48 ust. 2 P.b. umożliwiającego legalizację. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła D. S., która wyjaśniła, że dysponuje zdjęciami drewnianej i nienadającej się do remontu szopy z lat 70-tych i 90-tych, na których widać jej wnętrze z drewnem opałowym. W ocenie odwołującej się, posadzek i stóp betonowych wówczas nie było, bowiem stopy fundamentowe zostały wykonane jesienią 2004 r. jako część wiaty zadaszającej drewno do produkcji stolarni prowadzonej przez jej brata D. N. Z uwagi na to, że wiata miała być rozebrana, projektant wykonujący projekt nie uwzględnił tej budowli. J. N. w 2011 r. wykonał garaż obijając wiatę i zawieszając drzwi do garażu, jak też wylewając posadzkę i wykonując fundament z obrzeży chodnikowych. Skutek tych robót jest widoczny na zdjęciach znajdujących się w aktach sprawy sądowej [...]. Szopa została rozebrana przed 2000 r. Zdaniem odwołującej się, decyzja pierwszoinstancyjna w ogóle nie odnosi się do betonowych fundamentów i posadzki, które są integralną częścią garażu. Decyzją z dnia [...] marca 2018 r. znak [...] P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. (dalej: PWINB) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy ustalił stan faktyczny sprawy identycznie jak organ pierwszej instancji i w oparciu o zgromadzony przez PINB materiał dowodowy. Zdaniem PWINB, sporny garaż usytuowany jest na działce o symbolu "B" oznaczającym działkę budowlaną i nie podlega wyłączeniom spod uzyskania pozwolenia na budowę oraz nie jest wyłączony spod prowadzenia postępowania legalizacyjnego i możliwego zalegalizowania, jeśli jego usytuowanie jest zgodne z przepisami prawa miejscowego, nie narusza przepisów techniczno – budowlanych i jest możliwe doprowadzenie go do stanu zgodności z prawem. W przedmiotowej sprawie odstąpiono od procedury legalizacji z uwagi na deklarację inwestora rozebrania samowolnie wybudowanego garażu. Organ odwoławczy nie zgodził się z zarzutem odwołania odnośnie błędnego ustalenia daty wybudowania garażu na rok 2012 a nie, jak wskazuje odwołująca się, 2011. Wskazał, że ustalenie to nie było wcześniej kwestionowane. Jako niezasadny potraktował również organ odwoławczy zarzut nieobjęcia nakazem rozbiórki betonowych fundamentów i posadzki, bowiem ze znajdującego się w aktach sprawy projektu zagospodarowania działki nr [...] zatwierdzonego decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. wynika w jego ocenie, że w miejscu garażu istnieją zarysy fundamentów i posadzka, zaś organ nie może nakazać ich rozbiórki gdy istniały wcześniej. Zdaniem organu, odwołująca nie przedłożyła żadnych dowodów potwierdzających własne stanowisko. Skargę na decyzję z dnia [...] marca 2018 r. złożyła do sądu administracyjnego D. S., która zarzuciła błędne ustalenia faktyczne skutkujące wydaniem nakazu rozbiórki wyłącznie do części garażu nieobejmującej fundamentu ani posadzki. Wyjaśniła, że w pierwotnie istniejącej w miejscu garażu szopie nie było ani fundamentów, ani posadzek. Stopy fundamentowe obecnego garażu zostały wykonane w 2008 r. jako integralna część nowej wiaty zadaszającej drewno do produkcji prowadzonej w tym budynku w latach 2004-2010 przez D. N. Zobowiązała się przedstawić przed sądem w trakcie przeprowadzania dowodów fotografie obrazujące te informacje. Następnie wskazała, że na mapie do celów projektowych wydanej [...] stycznia 2005 r. naniesiono starą wiatę – szopę bez fundamentów linią przerywaną, która to wiata po przebudowie budynku została rozebrana i popiłowana na opał. Kontur tej szopy został, jak wskazała skarżąca, na mapie z dnia [...] listopada 2006 r. przekreślony jak dla obiektu nadającego się do rozbiórki. Wiata – szopa została rozebrana w trakcie remontu obiektu zasadniczego, co zostało wykazane na mapie poinwentaryzacyjnej z 2007 r., bowiem na tej mapie szopa nie została już naniesiona. Zdaniem skarżącej, obecna wiata wybudowana została bez pozwolenia po oddaniu inwestycji do użytku w 2007 r., a obicie szalówką nastąpiło w 2011 r. Wówczas też zawieszono drzwi pochodzące z rozbiórki garażu usytuowanego wcześniej w miejscu szklarni. Także w 2011 r. została wylana posadzka w garażu i został wykonany fundament z obrzeży chodnikowych, co potwierdzają zdjęcia z dnia [...] i [...] sierpnia 2011 r. załączone przez J. N. do akt sprawy [...] toczącej się przed Sądem Rejonowym w B. Skarżąca zadeklarowała przedstawienie stosownych zdjęć. W jej ocenie, decyzja nakazująca rozbiórkę powinna zostać zmieniona poprzez rozszerzenie nakazu rozbiórki także na posadzkę i fundamenty. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko z uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Podczas rozprawy w dniu 4 października 2018 r. pełnomocnik skarżącej złożył wniosek o odroczenie rozprawy z uwagi na zamiar skarżącej złożenia zdjęć pierwotnej szopy, z których będzie w jego ocenie wynikało, że nie było podmurówki ani posadzki. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga podlega uwzględnieniu, bowiem decyzja zaskarżona i poprzedzająca jej wydanie decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów o postępowaniu wyjaśniającym, w szczególności z naruszeniem oceny materiału dowodowego w jego całokształcie i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem sporu w sprawie niniejszej jest legalność wybudowania na działce nr [...] w miejscowości B. garażu usytuowanego od strony północnej budynku mieszkalnego przebudowanego z budynku gospodarczego. Organy obydwu instancji orzekły rozbiórkę drewnianej części garażu z uwagi na zobowiązanie się do wykonania rozbiórki przez obecną właścicielkę działki, natomiast – jak zarzuca skarżąca – nie objęły wydanym nakazem rozbiórki przyziemia tego garażu tj. posadzki i fundamentów. Zauważyć jednak należy, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie pozwala na jednoznaczne ustalenie, jak uczyniły to organy, że z uwagi na wcześniejsze istnienie na działce ww. przyziemia garażu, brak jest podstaw do objęcia postępowaniem legalizacyjnym również i tej części. Trafnie wskazuje skarżąca, że treść map znajdujących się w aktach sprawy wyklucza ustalenie, iż poprzedni właściciel działki w 2011 r. (lub 2012 r.) wykonał wyłącznie obicie garażu szalówką i wstawienie drzwi, bowiem przyziemie garażu już istniało jako wykonane wcześniej. Analiza wyłącznie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych, które we fragmentach są wspólne dla sprawy II SA/Bk 321/18 i II SA/Bk 322/18, uprawnia do wniosku, że: na mapie stanowiącej załącznik do decyzji o warunkach zabudowy z dnia [...] lutego 2006 r. (mapa z dnia [...] stycznia 2005 r.) wyrysowany jest zarys obiektu po stronie północnej budynku mieszkalnego (wówczas jeszcze gospodarczego) w miejscu spornego w sprawie niniejszej garażu; na mapie z dnia [...] stycznia 2005 r. stanowiącej załącznik do projektu budowlanego zatwierdzonego pozwoleniem na budowę z dnia [...] listopada 2006 r. jako projekt zagospodarowania działki - ten sam zarys obiektu jest uwidoczniony ale z przekreślonymi ścianami, co może wskazywać na przeznaczenie do rozbiórki; na mapie poinwentaryzacyjnej aktualnej na dzień [...] października 2007 r. wyrysowano budynek mieszkalny bez obrysu w miejscu garażu. Także w rzucie przyziemia (fragmencie projektu budowlanego przebudowywanego budynku gospodarczego) nie wyrysowano obrysu spornego garażu od strony północnej. Nie ulega zaś wątpliwości, że posadzka i fundament istnieją, bowiem są widoczne na zdjęciach wykonanych w trakcie kontroli w dniu [...] grudnia 2017 r. Zdaniem sądu, powyższe wskazuje, że między rokiem 2006 bądź 2007 mogło dojść do usunięcia pozostałości dawnej wiaty (szopy) i wykonania (nie można wykluczyć, że w 2011 r. lub w 2012 r.) fundamentu z obrzeży chodnikowych oraz wylania posadzki. Powyższy materiał dowodowy podważa tym samym ustalenie organu, że posadzka i fundament nie poddają się ocenie z punktu widzenia legalności ich wykonania, bowiem istniały wcześniej. Z materiału dowodowego wynika, że to istnienie nie jest pewne. Skoro zaś organ nadzoru budowlanego prowadził postępowanie co do garażu jako obiektu wykonanego samowolnie, to swoimi ustaleniami i oceną powinien objąć całą konstrukcję tego obiektu a nie wyłącznie część nadziemną. Przepis art. 48 P.b. powinien znaleźć zastosowanie w jednym postępowaniu do wszystkich elementów obiektu budowlanego wykonanego samowolnie a nie wyłącznie do fragmentu tego obiektu, zwłaszcza gdy zgromadzony materiał dowodowy nie wyklucza w sposób niewątpliwy, że samowolnie mogła zostać wykonana całość obiektu a nie tylko jego część. Odnośnie całej konstrukcji powinien zatem orzec organ ustalając uprzednio w sposób niebudzący wątpliwości, że samowola dotyczyła obiektu jako całości. Tego nie uczyniono ograniczając decyzję do fragmentu obiektu, co było wynikiem dokonania oceny materiału dowodowego z przekroczeniem granic swobodnej oceny dowodów (art. 7, 77 § 1 i art. 80 K.p.a.). W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ dokona ponownej analizy zgromadzonego materiału dowodowego, z uwzględnieniem oceny prawnej sformułowanej przez sąd, a w szczególności ustali w sposób prawidłowy zakres postępowania legalizacyjnego. Niezbędne będzie aby organ odniósł się do znajdujących się w aktach map (przeanalizowanych przez sąd), a w razie konieczności by zażądał od skarżącej deklarowanych przez nią zdjęć oraz dokonał innych czynności celem ustalenia bądź wykluczenia, czy wykonanie garażu w 2011 r. lub w 2012 r. obejmowało wykonanie jego całości (po rozebranej wcześniej wiacie) czy tylko części nadziemnej. W zależności od wyników tych ustaleń organ orzeknie raz jeszcze w przedmiocie rozbiórki. Będzie miał przy tym na uwadze, że właścicielka działki nr [...] zadeklarowała rozbiórkę garażu, zatem ustali organ czy zostało to wykonane i w jakim zakresie. W zależności od tych ustaleń wyda organ decyzję kończącą postępowanie. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) orzeczono jak w sentencji. Sąd nie orzekał o kosztach postępowania, bowiem ani w skardze, ani na rozprawie wniosek o zasądzenie kosztów nie został zgłoszony, zaś strona została w tym zakresie pouczona przy okazji doręczenia odpisu odpowiedzi na skargę oraz doręczenia zawiadomienia o rozprawie.