II SA/Bk 323/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lemańska (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 26 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. G. na działanie A. Towarzystwa Budownictwa Społecznego "K." Sp. z o.o. w A. w przedmiocie najmu lokalu p o s t a n a w i a: odrzucić skargę , Skargą z 28 marca 2022 r., skierowaną bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, T. G. zaskarżył działanie A.Towarzystwa Budownictwa Społecznego "K." Sp. z o.o. w A. W piśmie skarżący przedstawił stan faktyczny dotyczący wykonywania umowy najmu lokalu położonego przy ul. [...]w A., łączącej strony w niniejszej sprawie. Wskazał, że pod jego nieobecność z uwagi na odbywanie kary pozbawienia wolności lokal został zniszczony przez zamieszkujące tam bez jego zgody osoby trzecie, a ponadto powstało zadłużenie w płatności czynszu. Według skarżącego, Spółka dopuściła się wielu nieprawidłowości, samowoli budowlanej czy też składania fałszywych zeznań przez Sądem Rejonowym w E. W odpowiedzi na skargę A. Towarzystwo Budownictwa Społecznego "K." Sp. z o.o. w A. wniosło o jej oddalenie. W piśmie z 18 maja 2022 r. skarżący uzupełnił opis stanu faktycznego. Załączył m. in. pismo Spółki "K." z [...] kwietnia 2022 r., w którym wyjaśniono, że opłaty na poczet lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w A. wpływały do czerwca 2021 r., a następnie zaprzestano wpłat. Skarżący był informowany o wysokości opłat i powstałym zadłużeniu, a także o konieczności spłaty pomimo nieobecności w lokalu. Spółka wyjaśniła, że pismem z [...] marca 2022 r. skarżącemu wypowiedziano umowę najmu. Jako podstawę prawną rozwiązania umowy podano art. 11 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i zmianie Kodeksu Cywilnego. Ponadto Spółka wskazała, że zajmuje się administrowaniem lokali należących do Gminy Miasta A. Do pisma z [...] maja 2022 r. skarżący załączył również pismo Spółki z [...] kwietnia 2022 r., w którym odniosła się do kwestii samowoli budowlanej, wskazując że sprawą zajmował się Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego w A., jednak nie otrzymała żadnej decyzji w tym przedmiocie. Spółka zaprzeczyła zarzutom skarżącego w przedmiocie składania fałszywych zeznań przez Prezesa bądź pracowników Spółki. Ustosunkowała się ponadto do wniosku skarżącego z [...] grudnia 2021 r. o rozłożenie zaległości na raty, wskazując że nie zaistniały przesłanki do realizacji prośby ze względu na brak osiąganych dochodów. Do pisma z [...] maja 2022 r. skarżący załączył także wezwanie z [...] maja 2022 r. kierowane do niego przez Spółkę do dobrowolnego opróżnienia lokalu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga podlegała odrzuceniu jako niedopuszczalna. Obowiązkiem sądu administracyjnego jest uprzednie zbadanie każdej skargi pod względem jej dopuszczalności. Dopiero stwierdzenie, że dana sprawa podlega właściwości sądów administracyjnych otwiera drogę do merytorycznej oceny kwestionowanego aktu, czynności, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 1 – 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: decyzje administracyjne; postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w Kodeksie postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; akty prawa miejscowego organów samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w punkcie 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w k.p.a. oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI Ordynacji podatkowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Ponadto sądy administracyjne orzekają w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (§ 2a i § 3). W ocenie sądu, skarga T. G. na działanie A. Towarzystwa Budownictwa Społecznego "K." Sp. z o.o. w A. nie dotyczy sprawy z zakresu administracji publicznej i nie jest objęta kognicją sądu administracyjnego. Brak jest także przepisu szczególnego, który przewidywałby właściwość sądów administracyjnych do kontroli legalności działania podmiotu wykonującego w imieniu gminy czynności w zakresie zarządu mieszkaniowym zasobem gminy. Problematyka zasad gospodarowania mieszkaniowym zasobem gminy została uregulowana w ustawie z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 172, dalej: u.o.p.l.). Stosownie do art. 4 ust. 1 i 2 tej ustawy, tworzenie warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej należy do zadań własnych gminy, która na zasadach i w wypadkach przewidzianych w tej ustawie, zapewnia lokale socjalne i lokale zamienne, a także zaspokaja potrzeby mieszkaniowe gospodarstw domowych o niskich dochodach. Stan faktyczny wywiedziony z pism skarżącego oraz Spółki prowadzi do konkluzji, że sporne są kwestie dotyczące wykonywania umowy najmu lokalu mieszkalnego, w szczególności powstałych zaległości z tytułu czynszu i ich ewentualnego rozłożenia na raty, a następnie wypowiedzenia umowy najmu. Te zagadnienia należą jednak do sfery stosunków cywilnoprawnych a nie administracyjnoprawnych. Przesądził tę kwestię Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 21 lipca 2008 r., sygn. akt I OPS 4/08 (orzeczenia.nsa.gov.pl), z której wynika, że czynności polegające na zawarciu lub odmowie zawarcia umowy najmu lokalu nie są związane z wykonywaniem publicznoprawnych zadań gminy, a zaskarżona w tym zakresie czynność nie stanowi rozstrzygnięcia o charakterze administracyjnoprawnym. Zawarcie umowy najmu jest czynnością o charakterze cywilnoprawnym, zmierzającą do nawiązania stosunku cywilnoprawnego. Z treści zaś art. 3 § 2 P.p.s.a. wynika, że czynności cywilnoprawne nie należą do właściwości sądów administracyjnych. Jeśli zatem zawarcie umowy najmu lokalu jest czynnością cywilnoprawną i nie należy do kognicji sądów administracyjnych, to należy konsekwentnie przyjąć, że i kwestie związane z ponoszeniem kosztów najmu przez najemcę, terminowością spłat, zaległościami, a także z wypowiedzeniem umowy najmu – należą do sfery stosunków cywilnoprawnych. W tych okolicznościach przyjąć należy, że działania Spółki nie mogły mieć formy aktów administracyjnych, a Spółka nie występowała w sprawie jako organ administracji publicznej, lecz działała na zasadach cywilnoprawnych związanych z wykonywaniem umowy najmu. Spółka zajmuje się administrowaniem mieniem publicznym należącym do Gminy Miasta A., jednak wykonuje swoje uprawnienia w drodze czynności cywilnoprawnych. Jako uczestnik stosunków cywilnoprawnych gmina, jej jednostki organizacyjne czy też spółki komunalne działają w sferze dominium jako właściciel. Podobnie w sferze dominium – jak ma to miejsce w sprawie niniejszej – działa zarządca nieruchomości należących do gminy, nie mając szczególnych, władczych uprawnień w stosunku do innych uczestników obrotu cywilnoprawnego. Prowadzi to do przekonania, że działania te nie podlegają kognicji sądów administracyjnych, lecz sądów powszechnych. W skardze poruszone zostały również kwestie samowoli budowlanej czy też składania fałszywych zeznań. Pierwsza z tych kwestii mogłaby być przedmiotem zainteresowania właściwych organów nadzoru budowlanego, a dopiero ostateczna decyzja właściwego organu czy też inny akt kończący postępowanie w przedmiocie ewentualnej samowoli budowlanej mógłby podlegać kontroli sądu administracyjnego. Natomiast kwestia składania fałszywych zeznań jako sprawa karna nie należy do kognicji sądów administracyjnych. Niedopuszczalność wniesionej skargi wynika zatem z braku właściwości sądu administracyjnego do jej rozpoznania (art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Z tych powodów skarga wniesiona w niniejszej sprawie podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a.