II SA/Bk 326/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk (spr.), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder,, sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi R. Ł. na zarządzenie zastępcze Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2012 r. (brak numeru) w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego oddala skargę Przedmiotem skargi jest zarządzenie zastępcze Wojewody [...] z [...] lutego 2012 r. stwierdzające - na podstawie art. 98a ust. 2 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) w zw. z art. 190 ust. 1 pkt 2a ustawy z 16 lipca 1998 r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (Dz. U. z 2010 r. Nr 176, poz. 1190 ze zm.) - wygaśnięcie mandatu radnego Rady Miejskiej w C. Pana R. Ł. Powodem wydania aktu tej treści było naruszenie ustawowego zakazu łączenia mandatu radnego z prowadzeniem działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia Gminy C. Wymienione zarządzenie zastępcze organ nadzoru wydał po bezskutecznym upływie terminu 30 dni od wezwania Rady Miejskiej w C. do podjęcia odpowiedniej uchwały oraz po powiadomieniu Ministra Administracji i Cyfryzacji o konieczności wydania tego aktu nadzoru. Wojewoda wskazał, że z przekazanych do organu informacji i kserokopii dokumentów wynika, że R. Ł. (w dalszej części uzasadnienia przywoływany jako skarżący) prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "L" R. Ł., której przedmiotem jest m.in. sprzedaż przydomowych oczyszczalni ścieków. W dniu [...] września 2011 r. skarżący wynajął część powierzchni działki nr [...] (obręb ewidencyjny K.), stanowiącej własność Gminy C. pod prezentację, reklamę i sprzedaż swoich towarów podczas XII Międzynarodowego Dnia [...] w K. W związku z powyższym organ nadzoru uznał, że skarżący naruszył określony w art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym zakaz łączenia mandatu radnego z prowadzeniem działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy. Zdaniem Wojewody zakaz ten odnosi się do wszystkich przypadków korzystania z mienia komunalnego gminy w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, w tym również takich przypadków, kiedy wykorzystanie to ma jednorazowy charakter. W skardze złożonej do Sądu pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zarządzenia zastępczego podnosząc zarzuty naruszenia: (1) art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym poprzez uznanie, że skarżący prowadził działalność gospodarczą z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy, w której uzyskał mandat, podczas gdy jednorazowo brał udział w festynie z okazji XII Międzynarodowego Dnia [...] w K. oraz korzystał z mienia stanowiącego własność Gminy C. odpłatnie na warunkach ustalonych powszechnie, w związku z czym nie wykorzystał mandatu radnego dla własnych korzyści; (2) art. 91 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym poprzez brak należytego uzasadnienia prawnego przejawiający się tym, że skarżone zarządzenie zastępcze nie zawiera pouczenia o dopuszczalności wniesienia przez radnego skargi do sądu administracyjnego; (3) art. 190 ust. 1 pkt 2a ustawy Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw, poprzez uznanie, że skarżący naruszył ustawowy zakaz łączenia mandatu radnego z wykonywaniem określonych w odrębnych przepisach funkcji lub działalności przez to, że podczas festynu wynajął powierzchnię stanowiącą własność Gminy C. pod prezentację, reklamę i sprzedaż swoich towarów, gdy tymczasem najem miał charakter jednorazowy i odbył się na takich samych warunkach jak w przypadku innych przedsiębiorców. W uzasadnieniu przytoczonych zarzutów autor skargi konkludował, że nie doszło do wykorzystania przez skarżącego mandatu radnego dla własnych korzyści. Pełnomocnik istotne znaczenie przypisał faktowi jednorazowego wynajęcia stoiska na terenie należącym do gminy. Uwypuklił przy tym, że skarżący poniósł taki sam koszt jak inni przedsiębiorcy biorący udział w festynie. Dodał, że nie może być mowy w takiej sytuacji o jakiejkolwiek korupcji i osiągnięciu korzyści kosztem mienia gminnego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z powołanym w zarządzeniu zastępczym przepisem art. 190 ust. 1 pkt 2a ustawy Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw, wygaśnięcie mandatu radnego następuje wskutek naruszenia ustawowego zakazu łączenia mandatu radnego z wykonywaniem określonych w odrębnych przepisach funkcji lub działalności. Jednym z takich odrębnych przepisów, jest art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym stanowiący, że radni nie mogą prowadzić działalności gospodarczej na własny rachunek lub wspólnie z innymi osobami z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy, w której radny uzyskał mandat, a także zarządzać taką działalnością lub być przedstawicielem czy pełnomocnikiem w prowadzeniu takiej działalności. W świetle tej regulacji wygaśnięcie mandatu radnego następuje w razie łącznego spełnienia dwóch warunków, tj. prowadzenia przez radnego działalności gospodarczej na własny rachunek lub wspólnie z innymi osobami oraz wykorzystania mienia komunalnego gminy przy prowadzeniu takiej działalności. W rozpatrywanym przypadku poza sporem pozostaje okoliczność prowadzenia przez skarżącego na własny rachunek działalności gospodarczej, której przedmiotem jest m.in. sprzedaż przydomowych oczyszczalni ścieków (PW "L" R. Ł.). Nie ulega również wątpliwości, że w związku z odbywającym się [...] września 2011 r. w K. XII Międzynarodowym Dniem [...] firma skarżącego wynajęła część powierzchni działki stanowiącej własność Gminy C., na której odbywał się festyn. Przedmiotem sporu stało się natomiast ustalenie, czy w wymienionych okolicznościach faktycznych radny naruszył zakaz przewidziany w art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Zdaniem Sądu, okoliczności przywoływane w skardze nie uzasadniają tezy, że skarżący nie naruszył przedmiotowego zakazu. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że użyte w przepisie art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym sformułowanie "z wykorzystaniem" należy interpretować szeroko i odnosić je do wszelkich przypadków korzystania z mienia komunalnego gminy w ramach prowadzonej działalności, bez względu na to czy owo wykorzystywanie ma podstawę prawną, czy też nie, jest stałe bądź jednorazowe oraz odpłatne bądź też nie. W związku z tym, także jednorazowe działanie polegające na wykorzystaniu mienia gminy przy prowadzeniu działalności gospodarczej, nawet jeżeli to konkretne działanie nie prowadzi bezpośrednio do zysku musi skutkować wygaśnięciem mandatu radnego. Analizowana regulacja nie pozostawia luzu decyzyjnego w tym zakresie. Organ nie może uzależniać decyzji o wygaśnięciu mandatu radnego od stopnia przewinienia (zob. wyroki z 5 listopada 2010 r. sygn. akt II OSK 1714/10, LEX 746748 i z 30 sierpnia 2011 r. sygn. akt II OSK 140/11, LEX 988196). Ponadto nie jest istotne, czy z prowadzonej działalności radny uzyskuje dochód, czy inne korzyści osobiste. Wykorzystanie mienia komunalnego jest wystarczającą przesłanką do wygaśnięcia mandatu radnego (zob. wyroki NSA z 8 sierpnia 2006 r. sygn. akt II OSK 753/06, LEX 275489 i z 1 lipca 2010 r. sygn. akt II OSK 921/10, LEX nr 688796). Orzekający w tej sprawie Sąd w pełni podziela powyższe poglądy. W efekcie, za trafne należało więc uznać stanowisko organ nadzoru o naruszeniu przez skarżącego zakazu sformułowanego w art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Pozbawione usprawiedliwionych podstaw są zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 24f ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym oraz art. 190 ust. 1 pkt 2a ustawy Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw. Konsekwencją powyższego jest wygaśnięcie sprawowanego przez skarżącego mandatu radnego. W związku z tym, że Rada Miejska w C. nie podjęła na wezwanie organu nadzoru uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu radnego, Wojewoda zasadnie wydał w tym względzie zarządzenie zastępcze, realizując tym samym kompetencję wynikającą z art. 98a ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym. Odnosząc się do zarzutu braku pouczenia o dopuszczalności wniesienia przez radnego skargi do sądu administracyjnego, zgodzić się należy z autorem skargi, że zarządzenie zastępcze takiego pouczenia nie zawiera, a o możliwości jego zaskarżenia pouczona została jedynie Rada Miejska w C. Tymczasem z treści art. 98a ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym jednoznacznie wynika, że do złożenia skargi do sądu administracyjnego na zarządzenie zastępcze uprawniona jest również osoba, której interesu prawnego lub uprawnienia dotyczy zarządzenie zastępcze. Zauważenia jednak wymaga, że przy piśmie z 8 marca 2012 r. skarżącemu przekazane zostało kontrolowane zarządzenie zastępcze Wojewody. Ponadto, pomimo braku pouczenia skarżący złożył skutecznie skargę, uruchamiając tym samym sądową kontrolę tego rozstrzygnięcia. Wskazane uchybienie pozostaje zatem bez wpływu na wynik tej sprawy, a tylko stwierdzenie naruszenia prawa które miało bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy może stanowić podstawę uwzględnienia skargi. W tym stanie Sąd stwierdza, że zarządzenie zastępcze jest zgodne z prawem, co skutkuje oddaleniem skargi w oparciu o przepis art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270).